Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng người chăm nấu ăn tại nhà thường sống thọ hơn. Dẫu vậy, không ít thói quen nấu nướng sai lầm lại biến gian bếp thành "nguồn cơn" gây hại cho sức khỏe, làm mất sạch chất bổ, thậm chí tiềm ẩn chất sinh ung thư.
Dưới đây là 6 sai lầm trong căn bếp mà rất nhiều gia đình đang mắc phải:
Chờ dầu bốc khói nghi ngút mới cho rau vào xào
Nhiều người, nhất là các bà nội trợ lớn tuổi, tin rằng chảo dầu phải thật nóng, khói bốc nghi ngút thì xào rau mới thơm ngon. Đây là quan niệm rất nguy hiểm.
Khi nhiệt độ vượt qua "điểm khói", chất béo trong dầu sẽ bị phân hủy nhiệt tạo thành acrolein - chất gây cay xè, kích ứng mắt và niêm mạc mũi. Đun nóng hơn nữa, dầu sẽ sinh ra các gốc aldehyde, ketone độc hại và đặc biệt là benzopyrene - chất gây ung thư cực mạnh, đồng thời phá hủy sạch các vitamin tan trong dầu.
Cách xử lý đúng: Đừng đợi dầu bốc khói mới nấu. Nếu làm các món chiên ngập dầu hoặc xào lửa lớn, nên ưu tiên loại mỡ/dầu chịu nhiệt tốt như mỡ lợn, bơ, dầu dừa (giàu axit béo bão hòa). Khi nấu nướng, hầm canh hàng ngày, các loại dầu ô liu tinh luyện, dầu hạt cải hay dầu hoa trà có điểm khói trên 200 độ C là lựa chọn lý tưởng, nhưng cũng chỉ nên đun vừa tới, tránh để bốc khói.
Dùng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần
Sau mỗi lần chiên rán, lượng axit béo tự do tăng vọt khiến điểm khói của dầu giảm đi rõ rệt. Việc dùng lại dầu cũ khiến các cặn oxy hóa độc hại tích tụ dày đặc, làm sinh ra chất béo chuyển hóa (trans fat) và các hợp chất oxy hóa gây hại cho tế bào, làm tăng nguy cơ ung thư và tim mạch.
Cách xử lý đúng: Với mẻ dầu chỉ mới chiên qua một lần và màu còn sáng, bạn hãy lọc sạch cặn vụn thức ăn rồi tận dụng để nấu canh, trộn nhân nem/bánh hoặc xào nhanh ở nhiệt độ thấp. Tuyệt đối không dùng lại lượng dầu đó để chiên ngập dầu lần thứ hai.
Dùng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần gây hại cho tế bào, làm tăng nguy cơ ung thư và tim mạch. Ảnh minh họa: Thanh Trang
Nêm nếm muối "bằng tay"
Thói quen nêm muối tùy tiện theo cảm giác tay khiến bữa ăn thường xuyên thừa natri. Lượng muối vượt ngưỡng không chỉ bào mòn sức khỏe tim mạch, gây tăng huyết áp, loãng xương mà còn làm tổn thương niêm mạc dạ dày - yếu tố gia tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
Cách xử lý đúng: Hãy sắm ngay thìa đong gia vị để kiểm soát lượng muối mỗi ngày. Ngoài ra, hãy áp dụng nguyên tắc:
-
Tận dụng vị chua thanh của giấm, chanh, gừng để giảm bớt lượng muối mà món ăn vẫn đậm đà.
-
Tận dụng nguyên liệu có vị ngọt đậm tự nhiên như cà chua, hành tây.
-
Khi đã dùng nước mắm, hạt nêm, bột ngọt hay các loại tương... thì phải cắt giảm tối đa muối.
-
Chỉ nêm muối vào cuối giai đoạn nấu hoặc ngay khi vừa tắt bếp để giữ trọn vị mà không cần dùng quá nhiều.
Dùng chung dao thớt cho cả thịt sống lẫn đồ chín
Chiếc thớt và con dao "đa năng" - vừa thái thịt sống xong, tráng qua nước lạnh rồi tiện tay gọt luôn đĩa hoa quả hay xắt thịt luộc - là nguồn cơn lây nhiễm chéo cực kỳ phổ biến.
Nước lã thông thường không thể rửa trôi vi khuẩn gây bệnh, độc tố hay trứng giun sán bám sâu trên các kẽ thớt. Khi ăn trái cây hoặc đồ chín bị dính mầm bệnh này, nguy cơ ngộ độc và nhiễm trùng đường ruột là khó tránh khỏi.
Cách xử lý đúng: Bếp nhất định phải có 2 thớt và 2 dao riêng biệt cho đồ sống và đồ chín, nên chọn hai màu khác nhau để tránh nhầm lẫn. Trường hợp bắt buộc phải dùng chung, nguyên tắc sống còn là: luôn cắt đồ chín trước, cắt thịt cá sống sau cùng, sau đó phải vệ sinh kỹ bằng xà phòng và nước nóng.
Hầm rau củ nhừ tơi, chỉ ăn cái mà bỏ nước
Để chiều theo sở thích của người già hoặc trẻ nhỏ, nhiều người ninh rau củ trong nước sôi suốt thời gian dài, đến khi ăn lại chỉ gắp rau và bỏ nước. Việc ngâm rau trong nước sôi quá lâu khiến các vitamin tan trong nước như vitamin C, B1, B2 tan biến gần hết vào nồi canh. Nghiên cứu chỉ ra rằng hầm rau củ khoảng 30 phút làm thất thoát 11,4-66,9% lượng vitamin C, và một nửa lượng vitamin này nằm trọn trong phần nước luộc.
Cách xử lý đúng:
-
Ưu tiên phương pháp hấp hoặc quay bằng lò vi sóng để giữ nguyên vitamin.
-
Rau lá xanh chỉ nên chần nhanh qua nước sôi dưới 2 phút rồi vớt ra. Nếu nấu cho người lớn tuổi, hãy chần nguyên cây rồi mới thái nhỏ để rau vừa mềm vừa không mất chất.
-
Nấu canh hoặc cháo nên thái nhỏ rau nấu nhanh và ăn cả cái lẫn nước.
-
Xào nhanh trên lửa lớn (thời gian ngắn) cũng là giải pháp tốt, chỉ làm hao hụt khoảng 10-30% vitamin C.
Thức ăn thừa cất tủ lạnh hâm nóng qua loa
Nhiều người lầm tưởng ngăn mát tủ lạnh là "chiếc két an toàn" vô trùng. Thực tế, vi khuẩn nguy hiểm như Listeria vẫn âm thầm sinh sôi ở nhiệt độ mát. Hâm nóng sơ sài qua loa không đủ nhiệt lượng để diệt vi khuẩn, có thể gây ngộ độc nặng. Y văn từng ghi nhận nhiều trường hợp bệnh nhân nguy kịch, thậm chí viêm màng não mủ do vi khuẩn Listeria chỉ vì ăn thức ăn thừa để 2 ngày trong tủ lạnh được làm nóng vội vàng.
Cách xử lý đúng:
-
Khi đun lại thức ăn thừa, nhiệt độ phần lõi món ăn bắt buộc phải đạt trên 74 độ C; với các món kho hay canh, nên thêm chút nước rồi đun sôi sùng sục.
-
Nếu dùng lò vi sóng, hãy dừng lại giữa chừng để đảo đều bát đĩa, tránh tình trạng "bên ngoài nóng ran, bên trong lạnh ngắt".
-
Đồ đông lạnh cần rã đông từ từ trong ngăn mát qua đêm hoặc rã đông bằng lò vi sóng, tránh vứt lăn lóc ở nhiệt độ phòng suốt nhiều tiếng.
-
Nấu xong nếu thừa, hãy chia nhỏ vào hộp kín và cất vào tủ lạnh trong vòng 1 giờ đầu tiên, đừng đợi đến khi nguội ngắt suốt cả buổi mới đem cất.
Mỹ Ý (Theo HK01)