Cô gái 21 tuổi, tìm đến Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai sau một năm liên tục rơi vào tình trạng ăn uống mất kiểm soát rồi tự gây nôn. Tình trạng của nữ sinh trở nên nghiêm trọng khi những nỗ lực giảm cân ban đầu dần biến thành vòng xoáy ăn uống và bù trừ nguy hiểm.
Theo ca bệnh được ThS.BSNT Phạm Thị Nguyệt Nga báo cáo tại hội thảo chuyên môn của viện, áp lực gia đình, những lời chê bai ngoại hình từ bạn bè và căng thẳng học tập khiến cô ngày càng mặc cảm về cân nặng. Cô bắt đầu nhịn ăn nghiêm ngặt, sử dụng trà và cà phê giảm cân với mong muốn kiểm soát vóc dáng.
Việc hạn chế ăn uống kéo dài khiến cô xuất hiện những cơn ăn vô độ, với tần suất 8-10 lần mỗi tuần. Sau mỗi lần ăn, cô lại bị giày vò bởi cảm giác tội lỗi và nỗi sợ tăng cân, dẫn đến tự gây nôn, dùng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu hoặc tập luyện quá sức để bù lại lượng thức ăn đã tiêu thụ.
Khi nhập viện, nữ sinh có chỉ số BMI 17,6, mất kinh ba tháng và phì đại tuyến mang tai hai bên. Xét nghiệm ghi nhận kali máu chỉ còn 2,9 mmol/L, thấp hơn mức bình thường. Hạ kali máu có thể gây yếu cơ, rối loạn nhịp tim, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Không chỉ suy kiệt về thể chất, cô gái còn có biểu hiện trầm cảm nặng, từng tự gây thương tích để giải tỏa căng thẳng. Những vấn đề này cho thấy tình trạng ăn uống bất thường của cô không đơn thuần là chuyện kiểm soát cân nặng.
Người bệnh được điều trị kết hợp thuốc, kích thích từ xuyên sọ (TMS), liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) và tư vấn dinh dưỡng. Theo nhóm điều trị, tình trạng của cô gái dần cải thiện, giúp cô từng bước ổn định cuộc sống và trở lại trường học.
Nhịn ăn để giảm cân, nữ sinh 21 tuổi sau đó ăn mất kiểm soát rồi tự gây nôn, dẫn đến hạ kali máu, mất kinh và trầm cảm nặng. (Ảnh minh hoạ: AI)
Theo ThS.BSNT Ngô Tuấn Khiêm, ăn vô độ tâm thần (Bulimia nervosa) là rối loạn tâm thần đặc trưng bởi những cơn ăn mất kiểm soát, đi kèm các hành vi nhằm ngăn tăng cân như tự gây nôn, lạm dụng thuốc nhuận tràng hoặc nhịn ăn kéo dài.
Người bệnh thường mắc kẹt trong vòng lặp ám ảnh ngoại hình, cố gắng hạn chế ăn uống, sau đó ăn quá mức rồi tìm cách bù trừ. Càng cố kiểm soát cân nặng bằng những biện pháp cực đoan, họ càng dễ rơi vào cảm giác tội lỗi, lo âu và tiếp tục lặp lại hành vi.
Rối loạn này có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, tổn thương đường tiêu hóa, mòn men răng và rối loạn kinh nguyệt. Người bệnh cũng có nguy cơ mắc các vấn đề tâm lý đi kèm như trầm cảm, lo âu hoặc tự làm tổn thương bản thân.
Điều đáng lưu ý là không thể nhận biết bệnh chỉ qua vóc dáng. Người mắc ăn vô độ tâm thần có thể có cân nặng bình thường, thậm chí thừa cân. Vì vậy, việc một người không quá gầy không đồng nghĩa họ không gặp vấn đề nghiêm trọng về ăn uống và sức khỏe tâm thần.
Gia đình nên chú ý nếu người thân thường xuyên vào nhà vệ sinh ngay sau bữa ăn, ăn lén, giấu thức ăn, nhịn ăn kéo dài hoặc tập luyện quá mức vì sợ tăng cân. Những biểu hiện như chóng mặt, mệt mỏi, rối loạn kinh nguyệt, sưng tuyến mang tai và răng bị mòn cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo.
Khi các hành vi này lặp lại, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa tâm thần thay vì chỉ được khuyên ăn ít hơn hoặc cố gắng kiểm soát bản thân. Nếu xuất hiện ngất xỉu, đau ngực, đánh trống ngực, khó thở, co giật, lú lẫn, yếu cơ nghiêm trọng hoặc nôn ra máu, cần được cấp cứu. Trường hợp có nguy cơ tự sát hoặc tự gây thương tích, gia đình cần ưu tiên bảo đảm an toàn và tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp.