Những ngày gần đây, tình trạng mưa giông lớn kèm tia sét không chỉ ảnh hưởng tới giao thông, sinh hoạt mà còn là mối nguy cho sức khỏe và an toàn của người dân. Đã có trường hợp trúng sét khi đang chạy xe ngoài đường, đánh cá…
Trước nguy cơ sét đánh khi thời tiết cực đoan, việc nhận biết những địa điểm và hành động dễ làm tăng nguy cơ bị sét đánh là cần thiết để chủ động phòng tránh, bảo vệ an toàn.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, người dân hết sức lưu ý khi tham gia giao thông dưới trời mưa giông có sét
Ảnh: Như Quyên
Nên tránh những “điểm nguy” này
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), khi có giông sét, các vật cao hơn xung quanh hoặc có khả năng dẫn điện tốt đều có nguy cơ trở thành mục tiêu của sét. Các nơi hoặc yếu tố có thể góp phần làm tăng nguy cơ gồm:
Mang, vác, che chắn bằng các vật có kim loại: Như ô (dù) có chóp nhọn, cuốc, xẻng, chạy xe đạp, xe máy có khung xe bằng kim loại…
Đứng dưới gốc cây to, cổ thụ: Cây cao là mục tiêu hàng đầu của sét. Khi sét đánh vào cây, dòng điện sẽ lan xuống đất hoặc phóng qua người đứng gần.
Khu vực trống trải, không có mái che: Cánh đồng, sân golf, bãi đỗ xe rộng, các đoạn đường đê, đường cao tốc vắng không có nhà cao tầng xung quanh…
Gần các công trình cao tầng bằng kim loại: Cột đèn đường, cột điện, tháp viễn thông, hàng rào sắt, giàn giáo xây dựng, cầu vượt bằng sắt…
Khu vực có nước: Gần hồ nước, vũng nước lớn trên đường, kênh rạch…
Chòi canh, mái hiên tạm bợ: Những nơi này thường đứng độc lập, không có hệ thống chống sét và không đủ độ che chắn an toàn.
Người tham gia giao thông ở vị trí cao nhất trong khu vực: Như trên một cánh đồng phẳng gò đất cao, cầu vượt… hoặc là vật thể cao nhất trên một đoạn đường vắng.
“Khi xảy ra mưa giông có sét, nên tìm nơi trú ẩn trong nhà kiên cố. Không trú dưới hiên nhà, chòi hóng mát, nhà tôn tạm bợ hoặc các cấu trúc hở vì không đủ khả năng bảo vệ khỏi sét”, bác sĩ Thành khuyên.
Khi gặp người bị sét đánh, hành động nhanh chóng và đúng cách của những người xung quanh có thể cứu sống nạn nhân
ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHATGPT
Các bước sơ cứu khi gặp người bị sét đánh
Bác sĩ Đức Thành cho biết, người bị sét đánh không lưu lại điện tích trên cơ thể, vì vậy có thể tiếp xúc để sơ cứu mà không gây nguy hiểm cho người cứu. Dưới đây là các bước sơ cứu khẩn cấp cần thực hiện theo thứ tự ưu tiên:
- Nếu cơn giông vẫn đang diễn ra, nhanh chóng đưa nạn nhân đến nơi an toàn như bên trong tòa nhà kiên cố hoặc ô tô đóng kín cửa.
- Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức.
- Kiểm tra hô hấp và tuần hoàn vì sét đánh có thể gây ngừng tim, ngừng thở đột ngột. Nếu nạn nhân còn thở bình thường, đặt nằm nghiêng ở tư thế an toàn để tránh sặc đường thở.
- Nếu nạn nhân mất ý thức hoặc ngừng thở, cần tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) ngay. Người đã được huấn luyện có thể ép tim kết hợp hà hơi thổi ngạt theo tỷ lệ 30:2. Trường hợp e ngại thổi ngạt, có thể ép tim liên tục với tần suất 100 - 120 lần/phút. Duy trì cho đến khi cấp cứu đến.
- Khi nạn nhân đã thở bình thường, có thể dùng gạc hoặc vải sạch che phủ vết bỏng nếu có; không bôi kem, đá hoặc mỡ lên vết bỏng. Hạn chế di chuyển vùng cổ, lưng nếu nghi ngờ chấn thương; cố định tạm thời chi thể bị gãy bằng nẹp nếu có. Băng ép các vị trí chảy máu do chấn thương để cầm máu, đồng thời che phủ nạn nhân bằng chăn hoặc áo khoác để tránh hạ thân nhiệt.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành cho biết, dòng điện mạnh từ sét có thể gây ngừng tim đột ngột, làm gián đoạn hoạt động bình thường của tim. Sét cũng có thể gây rối loạn dẫn truyền, dẫn đến những tình trạng loạn nhịp nguy hiểm như rung thất. Bên cạnh đó, nhiệt lượng rất lớn từ dòng điện có thể gây bỏng và tổn thương các tế bào cơ tim.
Đối với hệ thần kinh, sét đánh trúng hoặc đi qua vùng đầu có thể gây ngừng hô hấp. Nạn nhân có thể mất ý thức ngay lập tức, thậm chí hôn mê sâu hoặc co giật toàn thân. Sét cũng có thể gây đột quỵ hoặc xuất huyết não cấp tính do tác động mạnh của điện và nhiệt lên cơ thể.
Một hiện tượng đặc trưng khác do sét đánh là liệt tạm thời (keraunoparalysis), có thể gây liệt hai chân hoặc cả tứ chi, mạch ở các chi yếu, da tái xanh do co thắt mạch máu nghiêm trọng. Tình trạng này thường tự hồi phục sau vài giờ nhưng có thể dễ bị nhầm với tổn thương tủy sống vĩnh viễn.