Ông Nguyễn Văn Hùng, 59 tuổi, phường Nhiêu Lộc, TP HCM, đến một trung tâm tiêm chủng gần nhà sau khi đọc thông tin về các trường hợp cúm A nặng phải nhập viện.
Trước đây, ông không có thói quen tiêm cúm hằng năm vì cho rằng bệnh thường chỉ gây sốt, ho, mệt vài ngày. Gần đây, biết cúm có thể gây viêm phổi, suy hô hấp và làm nặng bệnh nền, ông quyết định tiêm phòng.
"Tuổi ngày càng cao, tôi muốn chủ động bảo vệ sức khỏe", ông Hùng nói.
Ông Hùng khám sàng lọc tại VNVC trước khi tiêm vaccine cúm. Ảnh: Hoài Thơ
Cùng đến VNVC tiêm ngừa cúm, ông Nguyễn Thành Hưng, 70 tuổi, phường Tân Sơn Nhất, TP HCM, cho biết từng chứng kiến một số người bạn cùng tuổi mắc cúm, sau đó suy hô hấp hoặc bệnh tim trở nặng.
Ông có tiền sử viêm xoang, viêm phế quản và duy trì tiêm cúm hàng năm để giảm nguy cơ mắc bệnh. "Tôi nghĩ chủ động phòng ngừa vẫn tốt hơn, nhất là ở tuổi này", ông nói.
Bà Trần Thị Hoa, 68 tuổi, phường Hoàng Mai, Hà Nội, từng nhập viện vì cúm A cách đây ba năm. Do mắc đái tháo đường, bà nhanh chóng tiến triển viêm phổi, suy hô hấp, phải thở oxy và điều trị hơn 10 ngày. Sau đợt bệnh, bác sĩ tư vấn bà tiêm vaccine cúm và phế cầu.
Bà cho biết từ đó chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe và tiêm phòng hằng năm.
Thời tiết giao mùa, mưa nhiều ở miền Nam và chuyển lạnh ở miền Bắc tạo điều kiện cho các bệnh hô hấp gia tăng. Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết số ca cúm nhập viện đang tăng; trong đó có người cao tuổi bị viêm phổi, suy hô hấp trên nền tăng huyết áp hoặc COPD.
Tại Bệnh viện Tâm Anh Hà Nội và TP HCM, số bệnh nhân cúm đến khám và nhập viện cũng tăng, trong đó cúm A chiếm phần lớn các ca cúm ghi nhận.
BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết cúm lưu hành quanh năm tại Việt Nam và thường tăng khi thời tiết thay đổi. Các chủng gây bệnh phổ biến gồm cúm A(H1N1), A(H3N2) và cúm B.
Bệnh nhân 72 tuổi đang được điều trị cúm A, đồng thời điều trị tình trạng nhiễm khuẩn và hỗ trợ hô hấp tích cực tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Phòng Công tác xã hội
Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền như đái tháo đường, COPD, bệnh tim mạch hoặc thận mạn có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn khi mắc cúm.
Ở người cao tuổi, hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi khiến khả năng chống lại tác nhân gây bệnh và phục hồi sau nhiễm trùng kém hơn. Nếu có bệnh mạn tính, cúm có thể làm tăng nguy cơ viêm phổi, bội nhiễm, suy hô hấp hoặc khiến bệnh nền mất ổn định.
Cúm cũng có thể làm tăng gánh nặng lên hệ tim mạch. Sốt, nhịp tim nhanh và phản ứng viêm khiến tim phải hoạt động nhiều hơn, có thể làm tăng nguy cơ biến cố ở người có bệnh mạch vành, tăng huyết áp hoặc tiền sử đột quỵ. Ở người đái tháo đường, nhiễm trùng có thể khiến đường huyết khó kiểm soát.
Người bệnh cũng có thể đồng nhiễm phế cầu, RSV hoặc SARS-CoV-2, làm tăng mức độ tổn thương đường hô hấp.
Tiêm vaccine cúm hằng năm là một trong các biện pháp dự phòng được khuyến cáo cho nhóm nguy cơ cao, trong đó có người cao tuổi và người mắc bệnh nền.
Theo bác sĩ Đạo, người trưởng thành thường cần tiêm một mũi cúm mỗi năm, kể cả khi đã tiêm những năm trước hoặc từng mắc cúm, do virus liên tục biến đổi và miễn dịch bảo vệ của vaccine giảm dần theo thời gian.
Người từ 65 tuổi trở lên có thể đáp ứng miễn dịch kém hơn người trẻ. Một số quốc gia ưu tiên vaccine cúm liều cao nhằm tăng khả năng bảo vệ.
Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim, phổi hoặc thận mạn vẫn có thể được tiêm khi sức khỏe ổn định và sau khám sàng lọc. Người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, corticoid kéo dài hoặc thuốc sinh học cần thông báo với bác sĩ để được đánh giá thời điểm tiêm phù hợp.
Vaccine cúm cần khoảng hai tuần để hình thành đáp ứng miễn dịch. Người chưa kịp tiêm trước mùa cúm vẫn có thể tiêm trong thời gian bệnh lưu hành để được bảo vệ ở giai đoạn tiếp theo.
Người cao tuổi tiêm vaccine cúm tại VNVC. Ảnh: Bình An
Bên cạnh vaccine cúm, người cao tuổi và người mắc bệnh nền có thể được bác sĩ đánh giá chỉ định các vaccine khác như phế cầu hoặc RSV, tùy tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng.
Người mắc nhiều bệnh mạn tính nên mang theo hồ sơ khám bệnh và danh sách thuốc đang dùng khi đi tiêm. Thành viên trong gia đình cũng cần tiêm vaccine cúm để hạn chế bệnh và lây lan cho người cao tuổi, bệnh nền.
Ngoài tiêm chủng, người dân nên đeo khẩu trang ở nơi đông người, rửa tay thường xuyên, giữ không gian thông thoáng và hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp.
Người cao tuổi mắc cúm nên đi khám sớm nếu sốt kéo dài, khó thở, đau tức ngực, lơ mơ, mệt lả hoặc triệu chứng đã giảm rồi đột ngột nặng trở lại.
Huỳnh Thơ