Tham gia hội thảo "Hiểu đúng về dậy thì sớm dưới góc nhìn khoa học đa chiều" do Hội Đồng Dinh Dưỡng Khoa Học Ứng Dụng tổ chức mới đây, không ít bà mẹ đặt câu hỏi cho gần 20 chuyên gia về tin đồn sữa tươi, sữa công thức, sữa bột... có thể làm trẻ dậy thì sớm.
Chị Thu Linh, sáng lập cộng đồng "Đồng hành cùng con tuổi dậy thì và dậy thì sớm" (270.000 thành viên) và chị Quỳnh Anh, đại diện cộng đồng "Wiki Chăm Con" (60.000 thành viên) đều bày tỏ mức độ đặc biệt quan tâm của ba mẹ đối với sữa. Đa số muốn bổ sung sữa cho con, song không ít mẹ lo lắng trước tin đồn “sữa công thức gây dậy thì sớm” nên chỉ cho uống sữa tươi, thậm chí chọn sữa hữu cơ vì tin rằng “sữa organic ngăn dậy thì sớm”.
Sữa không phải nguyên nhân gây dậy thì sớm
Giải đáp băn khoăn của ba mẹ, TTƯT.BS Trương Hữu Khanh nhấn mạnh: “Sữa bột, sữa công thức, sữa tiệt trùng hay thanh trùng… đều là thành tựu phát triển của khoa học dinh dưỡng. Các loại sữa hoàn toàn không liên quan đến quá trình dậy thì sớm hay muộn. Nếu có khả năng đó xảy ra, cả thế giới đều bị dậy thì sớm rồi”.
Chuyên gia khẳng định, sữa động vật hay thực vật đều không phải nguyên nhân gây dậy thì sớm. Khi nghi ngờ trẻ có dấu hiệu dậy thì sớm, phụ huynh nên đưa con đi khám chuyên khoa nhi hoặc nội tiết, đồng thời tham khảo kiến thức khoa học từ bác sĩ thay vì tin vào những lời đồn thiếu căn cứ trên mạng.
Phân tích tin đồn về sữa bò, TS.BS Nguyễn Nhật Nam cho biết hormone tăng trưởng trong sữa không phải hormone sinh dục gây dậy thì. Khi vào cơ thể, hormone này bị axit dạ dày phân giải, mất cấu trúc và chức năng ban đầu, trở thành nguồn đạm để cơ thể hấp thu, hỗ trợ phát triển thể chất.
Cho đến nay, thế giới cũng chưa có bằng chứng khoa học nào khẳng định sữa gây dậy thì sớm. Thậm chí, nghiên cứu của Đại học Y Harvard trên 5,500 bé gái Mỹ chưa đến tuổi dậy thì, còn kết luận rằng tần suất uống thường xuyên 3 ly sữa/ngày không liên quan đến tuổi có kinh nguyệt sau này.
Sữa hỗ trợ trẻ tăng chiều cao trước khi trưởng thành
TS.BS Lưu Thị Mỹ Thục cho hay do điều kiện dinh dưỡng và xã hội phát triển, tuổi dậy thì ngày càng sớm hơn, chiều cao của thế hệ sau cũng vượt trội hơn thế hệ trước. Phụ huynh thường sợ “con dậy thì sớm”, cũng vì lo dậy thì sớm sẽ làm sụn xương đóng sớm, khiến trẻ thấp lùn khi trưởng thành.
Song thay vì phản ứng đúng - chú ý chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ từ giai đoạn tiền dậy thì, giúp trẻ chuẩn bị nền tảng thể chất cho giai đoạn tăng trưởng chiều cao mạnh mẽ tiếp theo - thì nhiều ba mẹ lại kiêng khem cực đoan, vội cắt bỏ sữa theo các tin đồn mạng. TS.BS Thục cho biết, đối với trẻ thừa cân béo phì, các chuyên gia vẫn đưa phác đồ sử dụng sữa ít ngọt ở mức độ phù hợp, để cung cấp đủ canxi và dinh dưỡng cho trẻ phát triển chiều cao.
ThS.BS.CK2 Phạm Công Luận cho biết, sữa cung cấp protein, canxi, chất béo, vitamin và nhiều vi chất thiết yếu, hỗ trợ phát triển toàn diện và chiều cao của trẻ. Trong đó, nhu cầu canxi tăng từ 700 mg/ngày ở trẻ 7–9 tuổi lên 1.300 mg/ngày ở nhóm 10–18 tuổi. Viện Dinh dưỡng Quốc gia khuyến nghị trẻ 3–19 tuổi sử dụng 4–6 đơn vị sữa và chế phẩm sữa mỗi ngày.
ThS.BS Vũ Công Thắng khuyến cáo, cha mẹ không nên tự ý cắt giảm khẩu phần ăn khi chưa có chẩn đoán y khoa. Ngay cả trẻ dậy thì sớm vẫn cần dinh dưỡng đầy đủ để tiếp tục phát triển chiều cao.
TS.BS Nguyễn Nhật Nam cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của thăm khám chuyên khoa, bởi trong 10 trẻ nghi ngờ dậy thì sớm đến khám, chỉ 1–2 trẻ thực sự mắc tình trạng này. Bên cạnh dinh dưỡng cân bằng, trẻ cần ngủ đủ giấc, vận động phù hợp và sống trong môi trường lành mạnh để phát triển tối ưu.
Sắp tới, Hội Đồng Dinh Dưỡng Khoa Học Ứng Dụng sẽ tổ chức thêm nhiều chủ đề thiết thực, dựa trên những mối bận tâm thực tế của cộng đồng. Cùng với các chuyên gia và bác sĩ uy tín kết nối bởi Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP.HCM (NRI), nguồn lực hỗ trợ triển khai phi lợi ích của Nutifood, Hội Đồng tiếp tục mang đến những kiến thức khách quan và minh bạch, hướng tới mục tiêu chuẩn hóa các thông tin dinh dưỡng lan truyền trên mạng cho ba mẹ.
Bích Đào