Axit uric là chất thải được tạo ra khi cơ thể phân giải purin (một chất có tự nhiên trong cơ thể và nhiều loại thực phẩm), chủ yếu được thận lọc khỏi máu, đào thải qua nước tiểu. Nồng độ axit uric trong máu an toàn là dưới 6,5 mg/dL (tương đương dưới 380 µmol/L). Khi cơ thể tạo ra quá nhiều hoặc thận đào thải không đủ, nồng độ axit uric trong máu tăng cao, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể.
Giảm nguy cơ mắc bệnh gout
Theo Health Shots, gout là một dạng viêm khớp xảy ra khi nồng độ axit uric trong máu tăng cao, khiến các tinh thể urat hình thành, lắng đọng tại khớp. Những tinh thể này kích hoạt phản ứng viêm, gây ra các cơn đau khớp đột ngột, dữ dội kèm sưng, nóng, đỏ. Ngón chân cái là vị trí thường bị ảnh hưởng, ngoài ra có thể gặp ở mắt cá chân, đầu gối hoặc các khớp khác.
Nếu axit uric tiếp tục tăng cao, cơn gout có thể tái phát thường xuyên, kéo dài và gây tổn thương khớp. Trường hợp kéo dài nhiều năm, các tinh thể urat tích tụ thành các hạt tophi quanh khớp, làm khớp biến dạng, hạn chế vận động.
Hỗ trợ bảo vệ chức năng thận
Khi nồng độ axit uric trong máu tăng cao, thận phải hoạt động nhiều hơn để loại bỏ chất này. Nếu axit uric kết tinh trong đường tiết niệu, chúng có thể hình thành sỏi thận. Người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng như đau vùng hông lưng, tiểu buốt, tiểu ra máu hoặc đau quặn khi sỏi di chuyển.
Không chỉ gây sỏi, tăng axit uric kéo dài còn có thể làm tổn thương các mô trong thận, suy giảm chức năng lọc và tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn. Với người đã mắc bệnh thận, việc kiểm soát axit uric rất quan trọng, giúp hạn chế bệnh tiến triển nặng.
Chế độ ăn khoa học có thể giúp kiểm soát axit uric. Ảnh: Bùi Thủy
Hỗ trợ kiểm soát huyết áp, bảo vệ tim mạch
Nồng độ axit uric cao cũng ảnh hưởng đến thành mạch, làm giảm khả năng giãn nở của mạch máu và góp phần khiến huyết áp tăng cao. Đồng thời, axit uric còn tác động đến chức năng của thận, gây rối loạn quá trình điều hòa huyết áp. Duy trì axit uric ở mức phù hợp, kết hợp ăn uống lành mạnh, giảm muối, tập thể dục và kiểm soát cân nặng có thể hỗ trợ quá trình kiểm soát huyết áp.
Ngoài ảnh hưởng đến khớp, thận, tăng axit uric còn liên quan đến sức khỏe trái tim. Những người có nồng độ axit uric cao thường có nguy cơ mắc các bệnh như bệnh động mạch vành, suy tim hoặc đột quỵ cao hơn.
Một phần nguyên nhân là axit uric cao thường đi kèm với các rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì. Tình trạng viêm kéo dài do axit uric tăng cũng ảnh hưởng đến mạch máu.
Tăng axit uric thường diễn ra âm thầm. Do đó, nhiều người chỉ phát hiện khi đã xuất hiện cơn gout đầu tiên hoặc được chẩn đoán sỏi thận khi khám sức khỏe. Những người có tiền sử mắc bệnh gout, thừa cân, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận nên theo dõi axit uric định kỳ để phát hiện sớm bất thường.
Kiểm soát axit uric chủ yếu bắt đầu từ lối sống, người có chỉ số này cao nên hạn chế thực phẩm giàu purin như nội tạng động vật, thịt đỏ, một số loại hải sản và đồ uống có cồn, đặc biệt là rượu bia. Đồng thời, người bệnh nên tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, lựa chọn nguồn protein phù hợp.
Uống đủ nước mỗi ngày giúp thận đào thải axit uric hiệu quả hơn, giảm nguy cơ hình thành sỏi thận. Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục thường xuyên và ngủ đủ giấc cũng góp phần cải thiện chuyển hóa, hỗ trợ kiểm soát axit uric.
Nếu axit uric tăng cao kéo dài hoặc đã xuất hiện gout, sỏi thận hay tổn thương thận, người bệnh nên khám chuyên khoa để được điều trị phù hợp. Người bệnh dùng thuốc hạ axit uric cần theo chỉ định của bác sĩ, kết hợp với thay đổi lối sống để đạt hiệu quả lâu dài.
Lê Nguyễn (Tổng hợp)