TS.BS.CK2. Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, cho biết không ít nam giới đến khám thắc mắc vì sao không hút thuốc lá, gần như không uống rượu bia mà vẫn khó cương, giảm ham muốn. Thực tế, chức năng cương không chỉ phụ thuộc vào việc có hút thuốc, uống rượu hay không.
Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia giúp giảm nhiều nguy cơ đối với sức khỏe tình dục, nhưng không loại trừ các nguyên nhân khác. Rối loạn cương thường liên quan đồng thời đến mạch máu, thần kinh, nội tiết, tâm lý và lối sống. Để đạt và duy trì cương, não cần phát tín hiệu hưng phấn, hệ thần kinh truyền tín hiệu đến cơ quan sinh dục, các mạch máu giãn tốt để máu đi vào thể hang. Stress, lo âu hoặc một số bệnh lý có thể làm gián đoạn quá trình này.
Stress, thiếu ngủ làm giảm 'phong độ'
Khi liên tục chịu áp lực công việc, tài chính hoặc gia đình, cơ thể khó chuyển sang trạng thái thư giãn cần thiết cho tình dục. Một số nam giới sau vài lần cương không tốt bắt đầu lo lắng khi gần gũi, sợ thất bại và chú ý quá mức đến khả năng cương. Điều này có thể tạo thành vòng xoắn, càng lo lắng càng khó đáp ứng.
Nghiên cứu công bố trên Journal of Sexual Medicine cho thấy chương trình quản lý stress kết hợp điều trị thông thường có thể cải thiện một số khía cạnh chức năng cương ở nam giới rối loạn cương.
Thiếu ngủ cũng thường bị xem nhẹ. Một nghiên cứu trên 467 nam giới tại São Paulo ghi nhận một số bất thường về giấc ngủ liên quan đến nguy cơ than phiền về rối loạn cương. Béo phì, testosterone thấp và ngưng thở khi ngủ cũng được xem là những yếu tố cần lưu ý.
"Không hút thuốc nhưng ngủ 4-5 giờ mỗi ngày, stress kéo dài và ngồi trước máy tính 10 tiếng vẫn chưa phải lối sống thuận lợi cho sức khỏe tình dục", bác sĩ Duy nói.
Bác sĩ Duy tư vấn cho người bệnh. Ảnh: Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health
Ngồi nhiều, ít vận động cũng là yếu tố nguy cơ
Nhiều nam giới làm việc văn phòng không hút thuốc, ít uống rượu nhưng gần như không vận động, ngồi nhiều giờ tại nơi làm việc, di chuyển bằng xe, về nhà tiếp tục sử dụng điện thoại hoặc máy tính. Trong khi đó, khả năng cương phụ thuộc đáng kể vào sức khỏe mạch máu. Hoạt động thể chất giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và chức năng mạch máu, từ đó có thể hỗ trợ chức năng cương.
Phân tích các thử nghiệm ngẫu nhiên công bố trên The Journal of Sexual Medicine năm 2023 cho thấy tập aerobic thường xuyên giúp cải thiện chức năng cương, đặc biệt ở nam giới đã có rối loạn cương.
Một trường hợp nam giới 43 tuổi, lập gia đình 11 năm, từng được bác sĩ Duy tiếp nhận với tình trạng khó duy trì cương khoảng 8 tháng. Người bệnh không hút thuốc, ít uống rượu nhưng làm việc áp lực cao, ngủ 5-6 giờ mỗi đêm và ít vận động. Khám cho thấy người bệnh thừa cân, vòng bụng 95 cm, huyết áp 136/86 mmHg. Một số chỉ số đường huyết và mỡ máu bắt đầu bất lợi, trong khi testosterone chưa giảm rõ rệt.
Theo bác sĩ Duy, không thể chỉ nhìn vào testosterone để kết luận nguyên nhân. Người bệnh có nhiều yếu tố cùng tồn tại như thừa cân vùng bụng, ít vận động, thiếu ngủ, stress và rối loạn chuyển hóa. Những lần quan hệ không như ý cũng khiến anh lo lắng hơn, tiếp tục ảnh hưởng khả năng cương.
Rối loạn cương có thể là dấu hiệu sức khỏe chuyển hóa
Rối loạn cương đôi khi xuất hiện trước khi nam giới nhận ra mình có vấn đề về chuyển hóa. Dương vật có hệ thống mạch máu nhỏ, nhạy cảm với những thay đổi của chức năng nội mô. Đường huyết tăng kéo dài, tăng huyết áp, béo bụng và rối loạn mỡ máu đều có thể ảnh hưởng mạch máu và khả năng cương.
Các hướng dẫn nam khoa hiện nay khuyến cáo đánh giá nguy cơ tim mạch và chuyển hóa khi tiếp cận nam giới bị rối loạn cương. Ở người mắc đái tháo đường, mối liên hệ này càng rõ. Một nghiên cứu trên nam giới mắc đái tháo đường type 1 ghi nhận 23% người tham gia có rối loạn cương; nguy cơ tăng khi kiểm soát đường huyết kém.
Vì vậy, một người đàn ông khó cương kéo dài, nhất là khi có tăng vòng bụng, ít vận động, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường hoặc bệnh tim mạch, có thể cần kiểm tra huyết áp, đường huyết, HbA1c và mỡ máu. Điều này không có nghĩa cứ cholesterol cao hay đường huyết tăng là sẽ rối loạn cương, mà các yếu tố này cần được xem xét cùng triệu chứng và tình trạng sức khỏe tổng thể.
Không nên tự mua thuốc khi gặp vấn đề
Theo bác sĩ Duy, không hút thuốc và hạn chế rượu bia vẫn là những lựa chọn có lợi cho sức khỏe, nhưng nam giới không nên dựa vào đó để tự loại trừ nguy cơ rối loạn cương. Giấc ngủ, vận động, cân nặng, chuyển hóa, nội tiết, bệnh tim mạch, thuốc đang sử dụng, stress, lo âu về khả năng tình dục và chất lượng mối quan hệ đều có thể góp phần gây triệu chứng.
Nếu khó cương chỉ xảy ra đôi lần khi quá mệt hoặc căng thẳng, nam giới không cần vội tự gắn nhãn "yếu sinh lý". Tuy nhiên, nếu tình trạng khó đạt hoặc duy trì cương lặp lại, kéo dài, giảm cương buổi sáng, giảm ham muốn hoặc ảnh hưởng quan hệ vợ chồng, nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự mua thuốc tăng cường sinh lý.
Lê Phương