Bác sĩ Nguyễn Hữu Quang, Phó trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và phục hồi chức năng, cho biết từ đầu năm 2026 đến nay, phòng khám ung thư tế bào hắc tố của bệnh viện tiếp nhận khoảng 15 ca bệnh. Người phụ nữ trên nằm trong nhóm ba trường hợp phát hiện ung thư ở bàn chân thời gian gần đây, điểm chung đều khởi phát từ vết tích nhỏ nhưng tự điều trị nhầm thành bệnh da liễu thông thường.
Bệnh nhân làm nghề nông, lội nước thường xuyên, thấy kẽ ngón chân loét nhẹ kèm sắc tố đen nên mua thuốc nấm bôi kéo dài. Khi vết loét lan rộng, rỉ nước, kết quả sinh thiết xác định đây là ung thư tế bào hắc tố, tức melanoma, dạng ác tính nhất của ung thư da.
Trường hợp thứ hai là người phụ nữ ngoài 65 tuổi, xuất hiện vệt đen sần sùi ở gót chân sau cú dẫm phải đá nhọn. Nghĩ chân tụ máu bầm, bà lấy đá bọt chà xát gót nứt nẻ khiến tổn thương biến dạng, chai sần nặng thêm.
Bệnh nhân thứ ba, cụ ông gần 89 tuổi, phát hiện mảng da loang lổ đen nâu ở gan bàn chân khi người nhà rửa chân, cắt móng. Vết tích không gây ngứa hay đau đớn khiến cụ già không rõ nó xuất hiện từ khi nào.
Bác sĩ Quang cho biết cả ba bệnh nhân mắc ung thư hắc tố thể đầu chi, dạng khối u phát triển ở lòng bàn chân, lòng bàn tay và kẽ móng. Vị trí bàn chân ít khi lọt vào tầm mắt, thường xuyên bị giày dép che khuất nên người bệnh dễ bỏ qua hoặc lầm tưởng với nốt chai, máu tụ, nấm ăn chân.
Thống kê của Bệnh viện Da liễu Trung ương giai đoạn 2020 đến 2026 ghi nhận hơn 100 ca ung thư hắc tố da, độ tuổi trung bình 60. Nữ giới chiếm hơn 56%. Khoảng 90% khối u khu trú tại bàn chân và móng chân, hơn 70% tổn thương đã viêm loét, riêng thể đầu chi chiếm trên 94%.
Mảng đen ở bàn chân cảnh báo ung thư. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Dữ liệu Globocan năm 2024 chỉ ra thế giới ghi nhận gần 338.000 ca ung thư hắc tố da mới và hơn 58.000 trường hợp tử vong, trong đó thể đầu chi chiếm tỷ lệ lớn ở người châu Á. Bệnh khởi phát từ đốm sắc tố nhỏ, sau đó ăn sâu xuống lớp biểu bì rồi di căn đến hạch cùng các cơ quan nội tạng. Phát hiện khối u ở giai đoạn sớm, bác sĩ chỉ cần phẫu thuật cắt bỏ tổn thương; chuyển sang giai đoạn muộn, bệnh nhân bắt buộc kết hợp thêm liệu pháp miễn dịch hoặc thuốc nhắm trúng đích.
Chuyên gia khuyến cáo người dân kiểm tra da định kỳ, chú ý lòng bàn chân, kẽ ngón và viền móng. Dấu hiệu cảnh báo khối u theo quy tắc ABCDE gồm mảng da bất đối xứng, đường viền nham nhở, màu sắc pha tạp nhiều sắc độ đen nâu, kích thước lớn kèm xu hướng lan rộng theo thời gian. Mọi vết sẫm màu gây ngứa, đau rát, nứt nẻ, chảy máu, loét rỉ dịch hoặc phát triển nhanh đều đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa thăm khám.
Khi tổn thương nghi nấm hay tụ máu bầm không mờ đi sau nhiều tuần, người bệnh cần dừng việc tự bôi thuốc, đến viện soi kính dermoscopy và sinh thiết mô bệnh học để xác định mầm mống ác tính kịp thời.
Lê Nga