Người trẻ kết hôn muộn, chuyện sinh con tính như thế nào?

Theo Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024, tuổi kết hôn trung bình lần đầu của người Việt Nam đạt 27,3 tuổi, tăng 2,1 năm so với năm 2019. Tại khu vực thành thị, con số này lên tới 28,5 tuổi, cao hơn khu vực nông thôn khoảng hai năm, cho thấy xu hướng lập gia đình muộn ngày càng rõ. Khi thời điểm kết hôn lùi lại, kế hoạch sinh con của nhiều cặp đôi cũng có thể được tính toán muộn hơn, kéo theo những vấn đề sức khỏe cần chủ động tìm hiểu. Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Quốc Anh, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, cho biết phụ nữ có số lượng noãn được hình thành từ trước khi chào đời. Số lượng noãn giảm dần theo thời gian, trong khi tuổi càng cao thì cả số lượng lẫn chất lượng noãn càng có xu hướng suy giảm, khiến khả năng mang thai tự nhiên giảm theo. Tuổi sinh sản tăng cũng liên quan nguy cơ sảy thai cao hơn và nguy cơ phôi có bất thường nhiễm sắc thể lớn hơn, dù mức độ thay đổi ở mỗi người không giống nhau. Các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hiện có thể giúp điều trị nhiều nguyên nhân hiếm muộn, nhưng không thể đảo ngược quá trình lão hóa tự nhiên của noãn ở phụ nữ. Vì vậy, dự phòng khả năng sinh sản được xem là một lựa chọn quan trọng đối với những người đã xác định sẽ trì hoãn việc mang thai. Điều này không đồng nghĩa ai cũng phải sinh con sớm, mà nhấn mạnh việc biết trước tình trạng sức khỏe để lựa chọn thời điểm phù hợp hơn. Ở nam giới, khả năng sinh sản thường không suy giảm theo một mốc tuổi rõ rệt như ở nữ giới, nhưng tuổi cao vẫn có thể tạo ra những thay đổi đáng lưu ý. Một số chỉ số tinh trùng có thể biến động, tổn thương ADN tinh trùng có thể gia tăng, đồng thời thời gian cần thiết để có thai cũng có thể kéo dài hơn. Bác sĩ Nguyễn Quốc Anh khuyến nghị người dự định sinh con muộn nên tìm hiểu khả năng sinh sản từ sớm, thay vì chỉ kiểm tra khi đã mong muốn có con. Từ trước đến nay, dự phòng sức khỏe sinh sản chưa được nhiều người quan tâm đúng mức, trong khi khám sức khỏe tiền hôn nhân có thể cung cấp thông tin hữu ích cho cả hai người. Hoạt động này giúp đánh giá tổng quát tình trạng sức khỏe, nhận diện một số nguy cơ và hỗ trợ cặp đôi xây dựng kế hoạch sinh con phù hợp hơn. Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người đều cần làm các xét nghiệm chuyên sâu, bởi phạm vi kiểm tra cần căn cứ tuổi, tiền sử sức khỏe và dự định sinh con. Việc đánh giá khả năng sinh sản cũng không nên chỉ tập trung vào phụ nữ, bởi nguyên nhân hiếm muộn có thể liên quan đến một trong hai người hoặc cả hai vợ chồng. Trong thực tế điều trị, có những trường hợp người vợ đi khám nhiều lần nhưng người chồng chưa từng kiểm tra sức khỏe sinh sản hoặc thực hiện tinh dịch đồ. Cách tiếp cận đầy đủ hơn giúp tránh bỏ sót nguyên nhân, đồng thời giảm thời gian và chi phí không cần thiết trong quá trình tìm kiếm giải pháp. Với người dự định sinh con sau 35 tuổi, nhất là kế hoạch có thể kéo dài đến gần 40 tuổi hoặc hơn, tư vấn sớm có thể đem lại thêm dữ liệu để cân nhắc. Ở phụ nữ, bác sĩ có thể xem xét tuổi, chu kỳ kinh, tiền sử sản phụ khoa, kết quả siêu âm buồng trứng và số nang thứ cấp. Trong một số trường hợp, xét nghiệm AMH được sử dụng để hỗ trợ đánh giá dự trữ buồng trứng, nhưng tốc độ suy giảm dự trữ này khác nhau giữa từng người. Trữ đông noãn là một trong những lựa chọn bảo tồn khả năng sinh sản dành cho phụ nữ chưa có kế hoạch mang thai trong hiện tại. Phương pháp này giúp bảo tồn cơ hội có con trong tương lai, nhưng không thể bảo đảm chắc chắn người thực hiện sẽ mang thai hoặc sinh con sau đó. Luật Dân số số 113/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định dự phòng vô sinh thực hiện theo pháp luật về phòng bệnh, còn điều trị vô sinh thực hiện theo pháp luật về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh và bảo hiểm y tế.