Áp lực học hành, nhiều yếu tố tâm lý tích tụ
Từ một nam sinh năng động, N.N.H (20 tuổi, trú tại Hà Nội), du học tại Mỹ, dần nhốt mình trong phòng, bỏ học, chơi game hoặc ngủ để trốn tránh những suy nghĩ tiêu cực. Những cơn run toàn thân, thở dốc, buồn nôn khiến anh được chẩn đoán mắc rối loạn hoảng sợ.
Khi du học, thời gian đầu, nam sinh này cố gắng thích nghi với môi trường học tập mới nhưng dần rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Anh thường xuyên lo sợ những tình huống xấu có thể xảy ra, ám ảnh việc bị đánh giá thấp và khó chấp nhận thất bại.
Áp lực tích tụ khiến H. dần thu mình, hạn chế giao tiếp, bỏ học. Phần lớn thời gian, anh ở trong phòng chơi game hoặc ngủ để né tránh những suy nghĩ tiêu cực. Có những đêm, nam sinh bồn chồn, khóc đến kiệt sức. Ban ngày, anh cố che giấu những biểu hiện bất thường, khiến áp lực tâm lý ngày càng gia tăng.
Trong một lần về nước, nhận thấy con có nhiều dấu hiệu khác lạ, gia đình đưa H. đến khám tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy.
ThS.BS Phạm Văn Dương, chuyên khoa Tâm lý - Tâm thần, cho biết trong quá trình thăm khám, bác sĩ chẩn đoán nam sinh mắc rối loạn hoảng sợ, một dạng bệnh thuộc nhóm rối loạn lo âu.
Theo bác sĩ, tình trạng của H. không đơn thuần xuất phát từ áp lực học tập mà là kết quả của nhiều yếu tố tâm lý tích tụ. Nam sinh từng giấu gia đình điểm số và những khó khăn trong quá trình du học. Việc người anh trai hơn 6 tuổi phải dừng hành trình du học Mỹ trước đó cũng góp phần hình thành nỗi sợ thất bại.
Dấu hiệu rối loạn hoảng sợ
Bác sĩ Dương cho biết rối loạn hoảng sợ đặc trưng bởi những cơn hoảng sợ kịch phát, xuất hiện đột ngột, không báo trước. Người bệnh có thể bất ngờ thở dốc, buồn nôn, run toàn thân, tim đập nhanh, cảm giác mất kiểm soát hoặc sắp xảy ra điều tồi tệ.
Các cơn thường bùng phát nhanh, đạt đỉnh điểm trong khoảng 10-20 phút và có thể kéo dài từ vài phút đến hàng chục phút, đôi khi lâu hơn. Sau cơn, người bệnh tiếp tục sống trong trạng thái lo lắng, hồi hộp vì sợ tình trạng tái diễn. Nỗi sợ này khiến họ né tránh những địa điểm, hoàn cảnh hoặc hoạt động từng gợi lại cơn hoảng loạn.
Bác sĩ chỉ định điều trị bằng thuốc kết hợp trị liệu tâm lý, luyện tập hít thở, yoga và các phương pháp thư giãn. Gia đình cũng được hướng dẫn cách đồng hành, giúp nam sinh chấp nhận những khó khăn đang gặp phải và từng bước lấy lại khả năng tự quản lý cuộc sống.
Sau hai tuần, H. có những chuyển biến tích cực. Thời gian chơi game giảm đáng kể, nam sinh tăng cường hoạt động ngoài trời, kết bạn mới và chủ động thực hiện những công việc có ý nghĩa mỗi ngày. Anh cũng tìm được một công việc làm thêm trong mùa hè.
Các biểu hiện lo âu chưa biến mất hoàn toàn nhưng đã giảm về tần suất và cường độ. Những triệu chứng còn lại chủ yếu là thở dốc, hơi buồn nôn và suy nghĩ dồn dập. H. cũng bớt tự trách bản thân, chủ động tìm đến trị liệu tâm lý khi gặp khó khăn.
Tuy nhiên, giấc ngủ của nam sinh chưa trở lại bình thường. Anh vẫn thường chỉ ngủ khi cơ thể đã kiệt sức. Bác sĩ tiếp tục theo dõi chất lượng giấc ngủ, khả năng tự quản lý cảm xúc và những dấu hiệu lo âu khi H. quay lại giai đoạn học tập căng thẳng.
Theo bác sĩ Dương, với sinh viên du học, sa sút điểm số đôi khi chỉ là phần nổi của những vấn đề tâm lý sâu xa. Bỏ lớp, trì hoãn kéo dài, đảo lộn giấc ngủ, thu mình, mất động lực hoặc liên tục tìm cách trốn tránh suy nghĩ tiêu cực đều là những dấu hiệu gia đình cần chú ý.
"Can thiệp sớm không chỉ giúp người trẻ từng bước trở lại việc học mà còn hỗ trợ họ xây dựng khả năng quản lý cảm xúc, củng cố giá trị bản thân và tìm kiếm mạng lưới hỗ trợ", bác sĩ Dương khuyến cáo.