Phát hiện bệnh tim từ một chấn thương khi chơi bóng
Ông Clayton David Andrew (43 tuổi, quốc tịch Anh) đang sinh sống tại Việt Nam có thói quen chơi thể thao đều đặn như bóng đá, bơi lội và chạy bộ.
Một lần chấn thương vùng sườn khi chơi bóng đá, ông đến bệnh viện và phát hiện tình trạng hở van hai lá mức độ nặng.
Sau khi tìm hiểu các phương án điều trị, người đàn ông này đến Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM để được đánh giá chuyên sâu.
Kết quả thăm khám cho thấy ông Andrew bị hở van hai lá nguyên phát mức độ nặng do thoái hóa van hai lá dạng Barlow. Đáng chú ý, dù chưa cảm nhận rõ triệu chứng, các buồng tim đã có dấu hiệu giãn. Đường kính cuối tâm thu thất trái vượt ngưỡng 40mm, trong khi chức năng co bóp của tim bắt đầu có những thay đổi.
Những dấu hiệu này cho thấy bệnh không còn đơn thuần là một bất thường trên kết quả siêu âm mà đã bắt đầu ảnh hưởng đến cấu trúc tim.
GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định, Phó Giám đốc bệnh viện, cho biết khi van hai lá không đóng kín, một phần máu bị phụt ngược từ thất trái về nhĩ trái sau mỗi nhịp tim. Nếu tình trạng kéo dài, tim phải làm việc nhiều hơn, các buồng tim có thể giãn dần và chức năng co bóp suy giảm.
Vì vậy, việc quyết định can thiệp không thể chỉ dựa vào cảm giác khỏe hay mệt của người bệnh. Bác sĩ đánh giá tổng thể mức độ hở van, kích thước các buồng tim, chức năng thất trái và khả năng sửa chữa van.
Sửa van tim qua đường mổ chỉ 4cm
Theo TS.BS Phạm Trần Việt Chương, Khoa Phẫu thuật Tim mạch, van hai lá dạng Barlow là tổn thương thoái hóa phức tạp. Mô van thường dày, dư thừa; nhiều phần của hai lá van có thể cùng phồng hoặc sa, dây chằng nâng đỡ có thể bị kéo dài hoặc đứt, trong khi vòng van giãn rộng.
Do tổn thương có thể xuất hiện đồng thời ở nhiều vị trí, phẫu thuật viên phải đánh giá chính xác từng thành phần để lựa chọn cách sửa phù hợp, khôi phục khả năng đóng kín của van mà vẫn bảo tồn tối đa mô van tự nhiên.
Ở bệnh nhân này, vùng P2 của lá sau van hai lá bị sa rộng, kèm đứt dây chằng. Thay vì thay van bằng van nhân tạo, ê-kíp lựa chọn phương án sửa van hai lá nhằm giữ lại van tự nhiên của người bệnh.
Việc bảo tồn van và hệ thống dây chằng, cơ nhú có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng duy trì hình học và chức năng của thất trái. Phương án này cũng giúp người bệnh tránh được một số bất lợi liên quan đến van nhân tạo, tùy loại van và tình trạng cụ thể.
Điểm đáng chú ý là tổn thương phức tạp được xử lý bằng phẫu thuật nội soi ít xâm lấn. Thay vì mở xương ức như trong phương pháp mổ tim truyền thống, các bác sĩ tiếp cận tim qua một đường rạch khoảng 4cm ở ngực phải và một đường nhỏ để đặt camera.
Trong không gian phẫu thuật hạn chế, từng thao tác đều đòi hỏi độ chính xác cao. Ê-kíp phải xác định vùng van bị sa, tái tạo dây chằng với chiều dài phù hợp và đặt vòng van để khôi phục cấu trúc, chức năng của van hai lá.
Sau khi hoàn tất, siêu âm tim qua thực quản ngay trong mổ ghi nhận hai thất co bóp tốt, tình trạng hở van hai lá đáng kể không còn.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục thuận lợi, huyết động ổn định và được rút nội khí quản chỉ sau 5 giờ. Kết quả tái khám một tuần sau phẫu thuật tiếp tục ghi nhận những dấu hiệu tích cực.
Theo TS Chương, hở van hai lá nặng có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Người đã được chẩn đoán mắc bệnh cần tái khám định kỳ, theo dõi các thay đổi về cấu trúc và chức năng tim để bác sĩ xác định thời điểm can thiệp phù hợp. Người bệnh không nên chờ đến khi xuất hiện khó thở, mệt mỏi hoặc các biểu hiện suy tim mới đi khám, bởi khi đó chức năng tim có thể đã bị ảnh hưởng đáng kể.