Anh Hùng, 41 tuổi, vô sinh do tinh trùng rất ít, yếu và bất thường, thậm chí có thời điểm xét nghiệm không tìm thấy tinh trùng trong tinh dịch (vô tinh). Sau 4 lần thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) thất bại, vợ chồng xin tinh trùng hiến tặng để IVF vẫn không thành công.
Giữa năm 2026, họ đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM định xin tinh trùng lần hai. Bác sĩ Nguyễn Công Danh, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, chỉ định đánh giá toàn diện, phát hiện anh Hùng bị vô tinh do suy tuyến yên. Tuyến yên có nhiệm vụ tiết các hormone điều khiển hoạt động của tinh hoàn. Khi tuyến yên suy giảm chức năng, các hormone cần thiết cho quá trình sinh tinh bị thiếu khiến tinh hoàn không nhận đủ "tín hiệu" để sản xuất tinh trùng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa tinh hoàn đã mất hoàn toàn khả năng sinh tinh nên anh Hùng vẫn còn cơ hội điều trị.
Dự trữ buồng trứng (AMH) của người vợ chỉ còn 0,8 ng/mL (bình thường 2,0-6,8 ng/mL) do lớn tuổi. Hai vợ chồng đều có yếu tố ảnh hưởng khả năng sinh sản nhưng thay vì xin tinh trùng hoặc xin noãn, bác sĩ Danh xây dựng phác đồ nhằm tận dụng tối đa khả năng sinh sản còn lại.
Anh Hùng được điều trị nội khoa bằng hormone phù hợp để kích hoạt tuyến yên giúp tinh hoàn sinh tinh trở lại. Còn chị Thắm, vợ anh, được theo dõi sát chu kỳ để tối ưu hóa số lượng và chất lượng trứng ít ỏi còn lại.
Sau hai tháng điều trị, tinh trùng của anh Hùng bắt đầu xuất hiện trong tinh dịch, từ vài con tăng dần lên 9 triệu/mL. Bác sĩ tiến hành gom và trữ đông được 3 mẫu tinh trùng dự phòng, giúp vợ chồng có thêm lựa chọn nếu cần hỗ trợ sinh sản trong tương lai.
Vợ chồng anh Hùng tái khám với bác sĩ Danh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Khi chỉ số tinh dịch đồ cải thiện tích cực, bác sĩ Danh hướng dẫn hai vợ chồng canh thời điểm rụng trứng để quan hệ giúp thụ thai tự nhiên. Tháng đầu tiên chưa thành công nhưng sang tháng thứ hai, chị Thắm mang thai. "Vợ chồng tôi đã chuẩn bị tâm lý xin tinh trùng mà cuối cùng lại có con tự nhiên, như một giấc mơ", anh Hùng chia sẻ. Hiện, vợ anh mang thai được 12 tuần, phát triển thuận lợi.
Bác sĩ Danh cho biết, vô tinh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như tắc nghẽn đường dẫn tinh, rối loạn nội tiết, suy tuyến yên, tổn thương tinh hoàn hoặc các bất thường khác. Do đó, không phải trường hợp vô tinh nào cũng cần phẫu thuật lấy tinh trùng hay phải sử dụng tinh trùng hiến tặng.
Bác sĩ khuyến cáo, nam giới được chẩn đoán tinh trùng ít, yếu, bất thường hoặc vô tinh nên thăm khám chuyên sâu về nam khoa và hỗ trợ sinh sản để tìm nguyên nhân, tránh vội vàng lựa chọn tinh trùng hiến hoặc phẫu thuật. Trường hợp kết hôn một năm trở lên chưa có con (hoặc 6 tháng nếu người vợ trên 35 tuổi) nên đi khám cả hai vợ chồng để phát hiện sớm các yếu tố ảnh hưởng khả năng sinh sản và điều trị phù hợp.
Đình Lâm
* Tên nhân vật trong bài đã được thay đổi
Độc giả gửi câu hỏi về vô sinh - hiếm muộn tại đây để bác sĩ giải đáp