Báo cáo tại Phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức sáng 20/9, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết sẽ tiếp tục giữ ổn định mô hình tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông đa mục tiêu trong giai đoạn hiện nay.
"Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định tiếp tục giữ ổn định mô hình Kỳ thi trong giai đoạn hiện nay, đồng thời từng bước hiện đại hóa công tác khảo thí", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói và cho biết Đề án tổ chức thi tốt nghiệp trung học phổ thông trên máy tính, theo hướng triển khai có lộ trình, phù hợp với điều kiện hạ tầng giữa các địa phương, hiện đã được trình Thủ tướng Chính phủ.
Theo Bộ trưởng, mô hình Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông hiện nay thực hiện đồng thời các mục tiêu: Đánh giá kết quả học tập làm căn cứ xét công nhận tốt nghiệp; cung cấp thông tin phục vụ đánh giá chất lượng giáo dục; cung cấp nguồn dữ liệu có độ tin cậy để các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp chủ động sử dụng trong tuyển sinh.
Kỳ thi không phải là kỳ thi tuyển sinh đại học bắt buộc; các cơ sở đào tạo được quyền quyết định việc sử dụng kết quả Kỳ thi hoặc các phương thức tuyển sinh khác theo quy định.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đưa ra những ưu điểm nổi bật của mô hình. Thứ nhất, Kỳ thi được tổ chức thống nhất trên phạm vi toàn quốc nhưng thí sinh dự thi tại địa phương, giảm đáng kể chi phí đi lại, ăn ở và áp lực xã hội so với mô hình tổ chức nhiều kỳ thi trước đây.
Thứ hai, dữ liệu kết quả thi trên phạm vi toàn quốc tạo cơ sở để đánh giá, đối sánh chất lượng giáo dục giữa các địa phương, cơ sở giáo dục và phục vụ công tác hoạch định chính sách.
Thứ ba, kết quả Kỳ thi tiếp tục được nhiều cơ sở giáo dục đại học sử dụng trong tuyển sinh, cho thấy giá trị thực tiễn của nguồn dữ liệu thi trong việc phân loại người học.
Cơ chế phân công trách nhiệm giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và địa phương ngày càng rõ hơn. Bộ chịu trách nhiệm ban hành Quy chế, hướng dẫn, xây dựng đề thi, hệ thống dữ liệu và tổ chức kiểm tra, giám sát; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện về tổ chức Kỳ thi tại địa phương. Bộ Công an, Ban Cơ yếu Chính phủ và các cơ quan liên quan phối hợp bảo đảm an ninh, an toàn, bảo mật và vận chuyển đề thi.
Tuy nhiên, bên cạnh đó, người đứng đầu ngành giáo dục và đào tạo cũng cho rằng việc tổ chức một Kỳ thi quy mô toàn quốc vẫn đặt ra yêu cầu rất cao về chất lượng đề thi, ngân hàng câu hỏi, điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng số, bảo mật và phòng, chống gian lận.
"Sự chênh lệch về điều kiện tổ chức giữa các vùng, miền; nguy cơ sử dụng thiết bị công nghệ cao để gian lận; sai sót do con người và yêu cầu bảo đảm tính độc lập của hoạt động thanh tra, kiểm tra là những vấn đề cần tiếp tục khắc phục", Bộ trưởng chỉ ra.
Bộ trưởng đưa ra giải pháp thời gian tới, sẽ tiếp tục tăng cường tính độc lập của công tác kiểm tra, giám sát, tăng cường sự tham gia của các cái trường đại học; nghiên cứu cơ chế giám sát, kiểm tra chéo; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bảo đảm kỷ cương, an toàn và độ tin cậy của Kỳ thi.
Cùng với đó là tăng cường các giải pháp công nghệ, tăng cường camera, lưu vết điện tử và các giải pháp kiểm soát thiết bị công nghệ trái phép. Bộ trưởng cũng cho biết sẽ tiếp tục cải tiến công tác ra đề thi theo hướng vừa đáp ứng yêu cầu đánh giá được năng lực, kiến thức của học sinh trung học phổ thông, đánh giá chất lượng giáo dục đào tạo giữa các địa phương và chương trình giáo dục, vừa đồng thời làm căn cứ để xét tuyển đại học.
Phát biểu tóm tắt nội dung Phiên giải trình, dự kiến kết luận vấn đề được giải trình, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh khi đề cập đến thi, kiểm tra, đánh giá, cho rằng cần tính đến việc đổi mới phương thức thi cũng như cách ra đề thi, nội dung đề thi.
Ông cho biết, về Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, trong chưa tới 10 năm qua đã có 2 vụ việc lớn về gian lận thi cử, vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng xảy ra.
Kỳ thi khi phải gánh hai mục tiêu sẽ tạo ra khó khăn, áp lực hơn. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, nếu quyết định giữ mô hình thi như hiện nay thì cần phải siết chặt Kỳ thi nghiêm minh hơn nữa.
"Với một vấn đề có tác động lớn như Kỳ thi tốt nghiệp, Đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo phải lắng nghe, thảo luận kỹ về phương án khả thi", ông nói và yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo cần chủ trì, rà soát nghiên cứu tổ chức Kỳ thi theo hướng không chỉ đưa ra những quy định để “bịt lỗ hổng” mà phải hoàn thiện Kỳ thi theo hướng công bằng, trung thực, khách quan, theo đúng pháp luật.
THANH HÀ - QUỲNH NGUYỄN