Cảnh báo hơn 450.000 ca tử vong sớm vì nắng nóng do El Nino

Theo nguồn Thanh Niên dẫn The Guardian ngày 23.9, hơn 450.000 ca tử vong sớm được cảnh báo có thể xảy ra do nắng nóng liên quan El Nino trong sáu tháng tới. Con số này phản ánh số ca tử vong tăng thêm, bên cạnh tác động vốn đã nghiêm trọng của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe cộng đồng. Nguy cơ được dự báo lan rộng từ Đông Nam Á, Nam Á đến châu Phi và châu Mỹ, nơi nhiều cộng đồng còn hạn chế khả năng ứng phó thời tiết cực đoan. Ước tính được tính cho giai đoạn từ tháng 9.2026 đến tháng 2.2027, tương ứng thời điểm các dự báo nhiệt độ hiện tại kết thúc. Tuy nhiên, số người tử vong liên quan nắng nóng có thể vẫn duy trì ở mức cao đến tháng 6 hoặc tháng 7.2027. Nigeria, Indonesia, Sudan, Ấn Độ và Brazil nằm trong nhóm quốc gia được dự báo chịu ảnh hưởng nặng nhất trong sáu tháng sắp tới. Mỹ cũng thuộc nhóm 20 nước có số ca tử vong tăng thêm cao nhất, với khoảng 3.500 trường hợp được dự báo trong giai đoạn nói trên. Nếu xét theo khu vực, Sahel ở châu Phi và Đông Nam Á được đánh giá đặc biệt dễ tổn thương trước nhiệt độ tăng mạnh. Đây là những nơi nhiều người có thể phải đối mặt đồng thời với nắng nóng, điều kiện sống khó khăn và năng lực y tế chưa đồng đều. El Nino vốn là hiện tượng khí hậu tự nhiên, nhưng lần này diễn ra trên nền nhiệt toàn cầu đã cao hơn đáng kể bởi hoạt động của con người. Nhiệt độ nền tăng khiến các đợt nóng do El Nino trở nên nguy hiểm hơn, đồng thời làm gia tăng rủi ro đối với nguồn nước, sức khỏe và sản xuất lương thực. Hạn hán, cháy rừng và lũ lụt liên quan hiện tượng này cũng có thể gây thêm thiệt hại về người ngoài những ca tử vong trực tiếp do nắng nóng. Nhóm nghiên cứu đưa ra dự báo bằng cách phân tích quan hệ theo từng tháng giữa nhiệt độ và tỷ lệ tử vong tại 24.378 khu vực trên toàn thế giới. Sau đó, các nhà nghiên cứu kết hợp kết quả này với mức tăng nhiệt dự kiến do El Nino để ước tính số ca tử vong tăng thêm. Mốc tham chiếu là số ca tử vong liên quan nắng nóng trung bình trong giai đoạn 1996 đến 2025, giúp so sánh tác động sắp tới với tình hình trước đây. Giáo sư Michael Greenstone thuộc Đại học Chicago, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết nhóm quyết định công bố kết quả sớm vì nguy cơ đang cấp bách. Việc cảnh báo sớm nhằm giúp chính phủ các nước có thêm thời gian chuẩn bị, thay vì chỉ phản ứng khi những ngày nóng cực đoan đã xuất hiện. Các biện pháp được đề xuất gồm cải thiện hệ thống cảnh báo, mở trung tâm làm mát và tăng nhân lực y tế trong những ngày nhiệt độ đặc biệt cao. Nhóm nghiên cứu cũng đề nghị tăng biện pháp bảo vệ người lao động ngoài trời, vốn thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với nhiệt độ khắc nghiệt trong nhiều giờ. Tiến sĩ Tamma Carleton thuộc Đại học California, đồng tác giả nghiên cứu, nhận định ứng phó khẩn cấp tốt hơn có thể cứu nhiều sinh mạng ngay trong năm nay. Dù vậy, bà cảnh báo nhiệt độ cực đoan hiện nay có thể trở nên phổ biến hơn trong vài thập niên tới nếu xu hướng nóng lên tiếp diễn. Rủi ro không chỉ nằm ở sức khỏe, bởi nguồn cung lương thực cũng có thể chịu sức ép lớn từ thời tiết bất thường và kéo dài. Hồi tháng 8, Chương trình Lương thực Thế giới cảnh báo El Nino có thể đẩy khoảng 50 triệu người vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng, đồng thời làm giá thực phẩm tăng. Giáo sư Friederike Otto thuộc Đại học Hoàng gia London cho rằng El Nino sẽ qua đi, nhưng các cộng đồng ngày càng khó ứng phó nếu nhiệt độ nền tiếp tục tăng.