Biểu tình leo thang thành bạo loạn
Theo Reuters, khoảng 1.200 người bị bắt sau các cuộc biểu tình ngày 17.10 tại Pháp, trong bối cảnh bất bình về chi phí sinh hoạt và chất lượng dịch vụ công gia tăng. Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez cho biết khoảng 550.000 người xuống đường trên cả nước, trong khi Tổng liên đoàn Lao động Pháp (CGT) ước tính 800.000 người.
Biểu tình tại một cửa hàng FNAC ở Nantes, miền tây nước Pháp, vào ngày 17.10
Ảnh: AFP
Phần lớn người tham gia tuần hành ôn hòa, song bạo lực bùng phát tại nhiều thành phố. Tòa thị chính Limoges và văn phòng du lịch Lyon bị đốt cháy. Một số nhóm đập phá cửa hàng, đốt xe và đụng độ với cảnh sát tại Paris. Theo Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu, hơn 150 cảnh sát bị thương trong các cuộc biểu tình. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cam kết xử lý những người thực hiện các vụ tấn công, đồng thời bảo vệ quyền bày tỏ yêu cầu một cách hòa bình.
Đợt xuống đường ngày 17.10 tiếp nối những phong trào về điều kiện học tập. Theo tờ The New York Times, từ tháng 9, học sinh trung học tại vùng ngoại ô Paris biểu tình vì tình trạng thiếu giáo viên, lớp học quá tải và cơ sở vật chất xuống cấp. Phong trào sau đó lan sang các thành phố khác. Học sinh Soan Rauch (16 tuổi), tại Lille, cho biết lớp có tới 35 học sinh, trong khi hệ thống sưởi và cơ sở vật chất không bảo đảm, khiến phòng học quá nóng vào mùa hè và quá lạnh vào mùa đông.
Những bất cập trong trường học đã thu hút sự tham gia của phụ huynh, giáo viên, công đoàn và những người từng thuộc phong trào "áo vàng". Từ yêu cầu bổ sung giáo viên, sửa chữa trường lớp, các cuộc tuần hành mở rộng sang cải thiện thu nhập. Chính phủ Pháp đã có những điều chỉnh. Theo AFP, chính phủ rút kế hoạch tăng một số khoản phí đăng ký giáo dục đại học, cam kết điều động 3.000 giáo viên thay thế đến những trường thiếu nhân lực nghiêm trọng. Tuy nhiên, đại diện học sinh cho rằng các biện pháp này chưa đủ giải quyết những bất cập kéo dài.
Cướp bóc, phóng hỏa tại các thành phố Pháp trong đợt bất ổn lớn
Bài toán phân bổ chi tiêu
Chính phủ Pháp đối mặt với 2 sức ép khó dung hòa: tăng nguồn lực cho dịch vụ công và kiểm soát nợ. Ông Bruno Cautres, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu chính trị (Pháp), nhận định các cuộc biểu tình ngày 17.10 tập hợp nhiều bất bình khi người dân chịu mức thuế cao nhưng đất nước vẫn mang gánh nợ và thâm hụt lớn. Ngân sách khó khăn khiến chính phủ ít dư địa đáp ứng những yêu cầu về đời sống, theo Đài Al Jazeera.
Tuy nhiên, việc vay thêm để tăng chi cũng là bài toán nan giải. Theo Reuters, những nỗ lực giảm nợ chưa trấn an được nhà đầu tư, trong khi chi phí vay của Pháp lên mức cao nhất trong hơn 2 thập niên. Nghĩa vụ trả lãi tăng có thể làm giảm nguồn tiền dành cho giáo dục và phúc lợi, đồng thời làm tăng nghĩa vụ tài chính trong tương lai. Trong khi đó, tăng thuế có thể vấp phải phản ứng từ người đóng thuế. Còn cắt giảm những dịch vụ đang thiếu nguồn lực lại có nguy cơ làm bất bình sâu thêm. Do đó, bài toán hiện nằm ở việc ưu tiên khoản chi nào và phân chia gánh nặng điều chỉnh ra sao.
Theo tạp chí TIME, bối cảnh chính trị phân mảnh trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 càng khiến thỏa thuận về ngân sách khó đạt được. Giới quan sát nhận định việc khôi phục trật tự có thể giải quyết căng thẳng trước mắt, nhưng để hạ nhiệt lâu dài, Paris cần biến các cam kết cải thiện đời sống thành kết quả cụ thể mà ngân sách có thể bảo đảm.
Làn sóng biểu tình lan rộng tại châu Âu
Cũng trong ngày 17.10, hàng chục nghìn người xuống đường ở Lisbon, Bồ Đào Nha, phản đối giá nhà và chi phí sinh hoạt, theo Reuters. Tại Ý, cảnh sát dùng hơi cay sau đụng độ ở Milan, trong khi 7 người bị bắt sau bạo lực tại Bologna. Ở Albania, sinh viên biểu tình phản đối tham nhũng, thiếu việc làm và chất lượng giáo dục, kêu gọi Thủ tướng Edi Rama từ chức. Ông Alberto Alemanno, giáo sư luật và chính sách EU tại Trường kinh doanh HEC Paris (Pháp), nhận định phong trào có dấu hiệu lan ra ngoài Pháp, dự báo có thể xuất hiện thêm các cuộc xuống đường tại Hy Lạp, Đức và Áo trong tuần tới.