Ngủ bù cuối tuần không thể bù đắp hoàn toàn những giờ thiếu ngủ trong tuần
Tháng 10, khi nhiều gia đình bắt đầu chốt thiết kế, xin phép xây dựng để chuẩn bị khởi công ngay sau Tết âm lịch, anh Cường, một kiến trúc sư 30 tuổi ở Hà Nội, quay cuồng với các loại hạn chót. Áp lực hoàn thiện hồ sơ cho những dự án cần chốt vào cuối năm càng khiến lịch làm việc của anh dày đặc.
Để kịp tiến độ, anh thường xuyên thức đêm, mỗi ngày chỉ ngủ vài tiếng. “Cứ hoàn thành dự án trong tuần rồi cuối tuần ngủ bù cho lại sức”, anh tự nhủ.
Không ít người cũng duy trì thói quen thức muộn trong tuần làm việc rồi ngủ vào hai ngày cuối tuần như anh Cường, với hy vọng cơ thể sẽ hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng, việc ngủ bù không thể giải quyết triệt để những ảnh hưởng do thiếu ngủ kéo dài.
“Phải mất khoảng 4 ngày mới bù lại được 1 giờ thiếu ngủ”, TS Sơn nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, ngủ bù vào cuối tuần chỉ có thể giải quyết một phần tình trạng thiếu ngủ, không thể bù đắp hoàn toàn những căng thẳng và tổn hại mà cơ thể phải chịu đựng khi thường xuyên ngủ không đủ giấc.
Thiếu ngủ không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi, uể oải vào ngày hôm sau mà còn ảnh hưởng đến hệ thống hormone điều hòa năng lượng và cảm giác thèm ăn.
TS Sơn phân tích, khi bạn ngủ ít, nồng độ ghrelin - hormone kích thích cảm giác đói - có thể tăng lên, khiến con người thèm ăn và có xu hướng tiêu thụ nhiều thực phẩm hơn bình thường.
Bên cạnh đó, thiếu ngủ có thể làm gia tăng cortisol, hormone liên quan đến phản ứng căng thẳng của cơ thể. Khi đó, con người có xu hướng tìm đến thức ăn để giải tỏa cảm xúc, đặc biệt là những thực phẩm có vị ngọt.
Sự kết hợp giữa cảm giác thèm ăn và thói quen tiêu thụ đồ ngọt có thể khiến lượng thực phẩm nạp vào tăng lên, gây bất lợi cho việc kiểm soát đường huyết và cân nặng, nhất là ở những người thiếu ngủ.
Dinh dưỡng cho người thường xuyên thức khuya
Với những người do đặc thù công việc buộc phải làm việc muộn về đêm, TS Sơn khuyến nghị chú ý đến chế độ dinh dưỡng để hỗ trợ cơ thể và hạn chế những ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe.
Một số vi chất cần được quan tâm gồm vitamin D, vitamin nhóm B, sắt và omega-3. Bên cạnh việc bảo đảm chế độ ăn đa dạng, người thường xuyên thức khuya cũng cần chú ý đến lựa chọn thực phẩm khi ăn đêm.
Theo TS Sơn, thức khuya có thể khiến cơ thể phát sinh nhu cầu ăn uống. Tuy nhiên, người làm việc muộn nên lựa chọn thực phẩm phù hợp, tránh ăn quá nhiều hoặc sử dụng những món có năng lượng cao, gây khó khăn cho việc kiểm soát tổng năng lượng nạp vào.
Sữa chua là một trong những lựa chọn có thể cân nhắc cho bữa ăn nhẹ ban đêm, tùy loại sản phẩm và khẩu phần sử dụng.
Dù bổ sung vitamin, khoáng chất hay lựa chọn thực phẩm phù hợp có thể hỗ trợ sức khỏe, TS Sơn lưu ý những giải pháp dinh dưỡng này không thể thay thế giấc ngủ hoặc loại bỏ hoàn toàn tác hại của việc thiếu ngủ kéo dài.
Về lâu dài, điều quan trọng nhất vẫn là chủ động sắp xếp công việc và thời gian sinh hoạt để bảo đảm ngủ đủ giấc. Giấc ngủ giúp não bộ và cơ thể có thời gian nghỉ ngơi, phục hồi sau một ngày hoạt động.