Ngày 12/10, bé trai 10 tuổi được người nhà đưa đến Bệnh viện Nhi Trung ương sau một ngày sốt từng cơn 41 độ C, uống thuốc không hạ sốt, ho có đờm và ngạt mũi nhiều. Kết quả xét nghiệm xác định trẻ mắc cúm A, bác sĩ kê đơn điều trị ngoại trú, đồng thời hướng dẫn gia đình chăm sóc dinh dưỡng để hỗ trợ quá trình hồi phục.
Cúm xuất hiện quanh năm, có xu hướng tăng vào thời điểm giao mùa, đặc biệt trong giai đoạn thu - đông và đông - xuân. Sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho virus lây lan, nhất là trong môi trường tập trung đông người như trường học, gia đình. Thống kê của Bệnh viện Nhi Trung ương, trong 5 tuần gần đây, số ca cúm A ghi nhận tại bệnh viện tăng hơn 7 lần, số trẻ phải nhập viện tăng từ 18 lên 124 ca.
Theo BS Lê Nhật Cường, khoa Điều trị tích cực Nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương, phần lớn trẻ mắc cúm có thể hồi phục sau điều trị. Tuy nhiên, một số trường hợp diễn tiến nặng gây viêm phổi, viêm cơ tim, viêm não, suy hô hấp hoặc tổn thương đa cơ quan. Bệnh viện gần đây tiếp nhận một số trẻ mắc cúm A có biến chứng nghiêm trọng, được điều trị tích cực vẫn không qua khỏi. Trong đó, bác sĩ cảnh báo về bệnh não hoại tử cấp tính (ANE), một biến chứng thần kinh hiếm gặp có thể đe dọa tính mạng.
ANE thường xuất hiện sau nhiễm virus, trong đó cúm A là một tác nhân được ghi nhận phổ biến, đặc biệt tại các nước châu Á. Bệnh diễn tiến nhanh sau vài ngày trẻ có biểu hiện nhiễm virus như sốt cao, ho hoặc viêm đường hô hấp. Trẻ có thể đột ngột lơ mơ, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê hoặc tăng trương lực cơ. Nhóm thường gặp là trẻ nhỏ từ 2 đến 5 tuổi, lứa tuổi dễ bị co giật khi sốt cao.
Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo không nên chủ quan xem co giật ở trẻ đang sốt là do sốt thông thường. Trẻ sốt cao, có triệu chứng hô hấp kèm co giật hoặc thay đổi ý thức cần được khám để xác định nguyên nhân.
Bác sĩ điều trị cho một bệnh nhân biến chứng nặng do cúm, tại Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Thanh Đặng
Người cao tuổi, bệnh nền mắc cúm A dễ suy hô hấp
Không chỉ trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính cũng đối mặt nguy cơ biến chứng khi nhiễm cúm A. Các bệnh viện như Bạch Mai, Trung ương Quân đội 108 và Bệnh Nhiệt đới Trung ương ghi nhận số ca mắc tăng so với những tháng trước.
Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, nhiều bệnh nhân cúm A diễn biến nặng, bị viêm phổi, suy hô hấp phải điều trị tích cực. Đáng chú ý, mức độ nguy hiểm không phải lúc nào cũng tương ứng với thân nhiệt; có người chỉ sốt nhẹ nhưng tổn thương phổi nghiêm trọng.
Một bệnh nhân nữ 72 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp và tai biến mạch máu não, nhập viện do sốt cao, ho khạc đờm, khó thở tăng dần và suy hô hấp. Xét nghiệm xác định bệnh nhân mắc cúm A kèm viêm phổi nặng. BS Lê Thị Huyền, Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh nhân phải hỗ trợ hô hấp. Sau ba ngày điều trị, người bệnh hết sốt, huyết động tương đối ổn định nhưng tổn thương phổi vẫn nặng, tiếp tục thở máy không xâm nhập.
Một nam bệnh nhân 73 tuổi hút thuốc nhiều năm và mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), thường xuyên phải sử dụng thuốc khí dung tại nhà trong 3-4 tháng gần đây. Khoảng bốn ngày trước khi nhập viện, người bệnh ho, khó thở tăng dần, sốt. Sau khi xét nghiệm xác định mắc cúm A, bệnh nhân nhanh chóng suy hô hấp, thở nhanh, phổi có nhiều ran bất thường. Các bác sĩ phải đặt ống nội khí quản và hồi sức tích cực, song tình trạng bệnh nhân không cải thiện, xuất hiện các rối loạn toàn thân nghiêm trọng.
Theo bác sĩ, ở người mắc COPD, cúm A có thể làm tăng viêm và tắc nghẽn đường thở, gây tổn thương phổi, giảm khả năng trao đổi khí, dẫn đến suy hô hấp nhanh. Người có bệnh phổi mạn tính cần đặc biệt chú ý khi xuất hiện khó thở tăng dần, kể cả khi không sốt cao.
Cúm A lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Các triệu chứng thường gặp gồm sốt, ho, đau họng, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền, bệnh có thể gây viêm phổi, làm nặng tình trạng bệnh sẵn có và dẫn đến suy hô hấp.
Trẻ tiêm phòng cúm tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Ảnh: Giang Huy
Đầu tháng 10, Bộ Y tế ghi nhận số liệu của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, biểu đồ số mắc cúm mùa có xu hướng gia tăng. Bộ khuyến cáo người dân thường xuyên vệ sinh tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng. Người mắc cúm nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác để giảm nguy cơ lây nhiễm.
Khi có triệu chứng nghi ngờ cúm, đặc biệt trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, nên được khám sớm, không tự ý sử dụng thuốc, nhất là kháng sinh khi chưa có chỉ định. Người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu khó thở, thở nhanh, tím tái, đau tức ngực, lơ mơ hoặc sức khỏe xấu đi nhanh chóng. Với trẻ em, các dấu hiệu cảnh báo gồm rút lõm lồng ngực, li bì, co giật, không uống được hoặc có biểu hiện mất nước.
Các bác sĩ khuyến cáo sốt nhẹ không đồng nghĩa với cúm nhẹ. Cần theo dõi sát tình trạng hô hấp, ý thức và những thay đổi bất thường của sức khỏe để phát hiện sớm biến chứng, đi khám và điều trị kịp thời.
Lê Nga