Có phải da khô làm tăng nguy cơ sạm nám không? (Thúy Vy, 35 tuổi, TP HCM)
Trả lời:
Da khô là tình trạng thiếu ẩm kéo dài, tuyến bã hoạt động kém hiệu quả, hàng rào bảo vệ da có thể suy yếu, dễ kích ứng và viêm hơn. Mặt khác, da thiếu nước khiến lực căng tác động các tế bào sắc tố bị yếu đi, trở thành yếu tố kích thích tế bào này hoạt động mạnh hơn. Đây là những lý do có thể thúc đẩy tăng sắc tố, nhất là ở người có cơ địa dễ bị nám.
Lớp sừng ngoài cùng của da có vai trò hạn chế mất nước và bảo vệ da trước các tác động từ môi trường. Khi hàng rào này bị suy yếu, da dễ khô căng, bong tróc, châm chích và nhạy cảm hơn. Với tình trạng da khô, nếu bạn thường xuyên dùng sản phẩm làm khô da hoặc tẩy tế bào chết quá mức, tình trạng kích ứng có thể kéo dài.
Khi da bị viêm hoặc tổn thương, các chất trung gian gây viêm có thể tác động đến melanocyte - tế bào sản xuất melanin. Vùng da từng bị kích ứng sau đó có thể sẫm màu hơn, gọi là tăng sắc tố sau viêm. Đây là lý do một số người xuất hiện vết thâm sau mụn hoặc kích ứng mỹ phẩm.
Cơ chế hình thành nám da do tia UV tác động. Ảnh minh họa: Dược phẩm Eco
Tuy nhiên, không phải cứ da khô và có mảng nâu là bị nám. Nám là dạng rối loạn tăng sắc tố mạn tính, thường biểu hiện bằng các mảng nâu hoặc nâu xám tương đối đối xứng ở hai bên má, trán, mũi hoặc vùng môi trên.
Nám liên quan đến nhiều yếu tố như cơ địa, hormone, tia cực tím, ánh sáng nhìn thấy, stress oxy hóa và các quá trình viêm trong da. Trong đó, ánh nắng là yếu tố quan trọng thúc đẩy nám hình thành hoặc đậm màu hơn.
Một số nghiên cứu cũng ghi nhận hàng rào bảo vệ da có thể suy giảm chức ở vùng da bị nám, với tình trạng mất nước qua da tăng và khả năng phục hồi hàng rào da kém hơn. Điều này cho thấy duy trì hàng rào da khỏe mạnh có thể hỗ trợ kiểm soát tăng sắc tố, dù dưỡng ẩm không thể thay thế điều trị nám.
Bạn nên ưu tiên phục hồi hàng rào bảo vệ da thay vì sử dụng nhiều sản phẩm làm trắng cùng lúc. Bạn có thể bắt đầu với sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, dưỡng ẩm phù hợp và chống nắng đều đặn. Nếu da đang bong tróc, đỏ hoặc châm chích nên ngưng tẩy tế bào chết và các hoạt chất dễ gây kích ứng.
Sử dụng kem chống nắng phổ rộng, kết hợp che chắn và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng, đặc biệt khi chỉ số UV cao. Nếu các mảng nâu ở hai bên má ngày càng rõ, xuất hiện đối xứng hoặc kéo dài dù đã chăm sóc da, bạn nên đến bác sĩ da liễu để xác định đó là nám, tăng sắc tố sau viêm hay dạng khác. Có thể bổ sung thường xuyên các tinh chất như sakura (từ hoa anh đào), pomegranate (chiết xuất từ lựu), l-glutathione, collagen, p.leucotomos (từ dương xỉ)... hỗ trợ tái tạo hàng rào bảo vệ da và kiểm soát quá trình hình thành melanin, giúp làm mờ sạm nám, tăng độ trắng sáng tự nhiên cho da.
Dược sĩ Đỗ Xuân Hòa
Trung tâm Thông tin Y khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM