Khác biệt về cơ chế lây lan
Theo bác sĩ Khanh, cúm có tốc độ lây lan nhanh hơn bệnh do vi khuẩn não mô cầu rất nhiều. Trong một lớp học hay một gia đình, nếu có một nửa số thành viên đồng loạt mắc bệnh thì khả năng cao đó là dịch cúm.
Ngược lại, nếu chỉ ghi nhận trẻ dưới 3 tuổi mắc bệnh rải rác thì thường do các virus hô hấp phổ biến khác như RSV hay Adeno gây ra.
Ngoài ra, phụ huynh không nên quá hoang mang khi nghe thông tin phết họng tìm thấy vi khuẩn não mô cầu. Tùy thuộc vào lứa tuổi, đặc biệt là nhóm vị thành niên, có tới gần 20% số trẻ mang vi khuẩn này trong vùng họng nhưng hoàn toàn khỏe mạnh và không có bất kỳ triệu chứng nào.
Ngay khi phát hiện một ca bệnh, ngành y tế sẽ lập tức khoanh vùng, cho những người tiếp xúc gần dùng kháng sinh dự phòng và theo dõi sát sao. Do đó, nguy cơ bùng phát thành một ổ dịch diện rộng rất thấp.
Dấu hiệu nhận biết trong 24 giờ đầu
Để phát hiện sớm và xử trí kịp thời ngay trong ngày đầu phát bệnh, bác sĩ Khanh chỉ ra những dấu hiệu then chốt giúp phụ huynh phân biệt giữa cúm mùa và nhiễm não mô cầu.
Đối với chủng cúm A/H1 (chủng pandemic 2009) đang quay trở lại, bệnh nhân thường sốt rất cao đột ngột, khó hạ nhiệt và kèm theo biểu hiện lạnh run. Tuy nhiên, các triệu chứng chủ yếu vẫn tập trung quanh đường hô hấp trên và không gây ra biến đổi bất thường nào trên da trong 24 giờ đầu tiên.
Đối với bệnh do não mô cầu, dù cũng khởi phát bằng tình trạng sốt cao đột ngột nhưng ngay từ những giờ đầu, trẻ đã rơi vào trạng thái lừ đừ, bơ phờ, mệt mỏi bất thường (chuyên môn gọi là vẻ mặt nhiễm trùng).
Đặc biệt, phụ huynh cần quan sát kỹ toàn thân và niêm mạc mắt của trẻ. Nếu thấy xuất hiện các chấm hoặc mảng xuất huyết (tử ban), cha mẹ cần lập tức đưa con đến cơ sở y tế cấp cứu và báo ngay với bác sĩ nghi ngờ nhiễm não mô cầu.
Có nên tự test và dùng thuốc tại nhà?
Bác sĩ Khanh nhấn mạnh, phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua các loại test nhanh cúm A bán tại tiệm thuốc để sử dụng tại nhà nếu không có chỉ định chuyên môn và không dùng phương pháp phết họng để chẩn đoán bệnh não mô cầu.
Việc phết họng chỉ phục vụ công tác điều tra dịch tễ của ngành y tế. Muốn chẩn đoán chính xác bệnh não mô cầu, bác sĩ bắt buộc phải tiến hành cấy máu hoặc cấy dịch não tủy tại bệnh viện.
Bên cạnh đó, người dân tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh để điều trị các trường hợp nghi ngờ mắc cúm hay virus thông thường. Việc phân loại nguyên nhân gây bệnh phải do y bác sĩ thực hiện để có phác đồ can thiệp đúng đắn.
Chủ động phòng bệnh
Bác sĩ Khanh khuyên các gia đình nên chủ động đưa con em đi tiêm phòng vắc xin đầy đủ, giữ nhà cửa và không gian lớp học luôn thông thoáng.
Đồng thời, người lớn cần nhắc nhở trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho và không dùng chung ly nước hay các vật dụng cá nhân.
Khi nhận thấy trẻ có biểu hiện viêm đường hô hấp, sốt cao kèm đau đầu nhiều, nôn ói, mệt mỏi bất thường hoặc phát ban, phụ huynh cần đưa con đi khám ngay, cho trẻ nghỉ học theo dõi tại nhà và bình tĩnh tuân thủ đúng các hướng dẫn từ ngành y tế.