Vì sao người lớn tuổi dễ khô mắt?

Khô mắt xảy ra khi mắt không sản xuất đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh, khiến bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn và bảo vệ đầy đủ. Người bệnh có thể cảm thấy khô, cộm như có dị vật, nóng rát, ngứa, đỏ mắt, chảy nước mắt sống hoặc nhìn mờ thoáng qua. BS.CKI Lê Thị Hương Giang, Đơn vị Mắt Công nghệ cao, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết tình trạng này thường gặp hơn ở người cao tuổi và có xu hướng tăng dần theo tuổi do nhiều nguyên nhân.

Lão hóa làm thay đổi nước mắt

Theo bác sĩ Giang, nước mắt không chỉ chứa nước mà gồm nhiều thành phần, trong đó lớp lipid giúp hạn chế bay hơi, lớp nước giữ ẩm và lớp mucin giúp nước mắt bám đều trên bề mặt mắt. Khi tuổi cao, lượng nước mắt tiết ra và hoạt động của các tuyến ở mi mắt suy giảm. Lớp lipid bảo vệ không còn ổn định khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn. Bề mặt nhãn cầu vì thế dễ bị khô, kích ứng, đặc biệt khi đọc sách, xem tivi hoặc sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài.

Phản xạ chớp mắt có thể thay đổi theo tuổi. Khi số lần chớp mắt giảm hoặc chớp không hoàn toàn, nước mắt không được dàn đều trên bề mặt giác mạc, khiến khô mắt dễ xuất hiện hoặc rõ rệt hơn.

Mắc bệnh mạn tính

Đái tháo đường, bệnh tuyến giáp và các bệnh tự miễn có thể làm tăng nguy cơ khô mắt do ảnh hưởng đến tuyến lệ và bề mặt nhãn cầu. Người từng phẫu thuật mắt, đeo kính áp tròng hoặc có bất thường ở mi mắt cũng dễ gặp tình trạng này.

Ở người cao tuổi, viêm bờ mi và rối loạn chức năng tuyến meibomius cũng có thể gây khô mắt. Tuyến này tiết lớp dầu giúp hạn chế nước mắt bay hơi. Khi hoạt động kém, mắt dễ khô, cộm và kích ứng.

Tác dụng phụ thuốc

Một số thuốc kiểm soát bệnh mạn tính có thể làm giảm tiết nước mắt hoặc ảnh hưởng đến sự ổn định của màng nước mắt, khiến triệu chứng khô mắt xuất hiện hoặc nặng hơn. Nhóm thuốc có thể liên quan gồm một số thuốc chống dị ứng, thuốc chống trầm cảm, thuốc điều trị tăng huyết áp, lợi tiểu và một số thuốc khác.

Bác sĩ Giang lưu ý, người đang sử dụng thuốc lâu dài nếu xuất hiện khô mắt không nên tự ý ngừng thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ để đánh giá nguyên nhân và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Môi trường và thói quen sinh hoạt

Dành nhiều thời gian đọc sách, xem tivi, sử dụng điện thoại hoặc máy tính có thể khiến người lớn tuổi ít chớp mắt hơn, khiến nước mắt bay hơi nhanh và bề mặt mắt dễ khô. Một số người có thói quen ngồi trực tiếp trước quạt hoặc điều hòa, ở phòng kín trong thời gian dài nên triệu chứng có thể rõ rệt hơn.

Môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi và các chất kích thích có thể tác động trực tiếp lên bề mặt nhãn cầu, màng nước mắt dễ bị mất ổn định, trong khi bề mặt mắt có nguy cơ bị kích ứng và viêm kéo dài.

Theo bác sĩ Giang, khô mắt không chỉ gây cảm giác khó chịu mà còn khiến thị lực mờ, nhìn lúc rõ lúc không, nhất là khi đọc sách hoặc sử dụng màn hình lâu. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể làm tổn thương bề mặt giác mạc. Một số người bị khô mắt vẫn chảy nước mắt do mắt phản ứng với kích thích. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa tình trạng khô mắt đã được cải thiện.

Người cao tuổi nên khám mắt định kỳ, đặc biệt khi có bệnh mạn tính, đang sử dụng nhiều loại thuốc hoặc từng phẫu thuật mắt. Nếu mắt đau, đỏ nhiều, sợ ánh sáng, nhìn mờ kéo dài hoặc triệu chứng không cải thiện, người bệnh nên đi khám sớm.

Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể hướng dẫn dùng nước mắt nhân tạo, vệ sinh mi mắt hoặc điều trị bệnh lý liên quan. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hay thuốc giảm đỏ mắt kéo dài.

Để hạn chế khô mắt, nên tránh để quạt thổi trực tiếp vào mắt, nghỉ định kỳ khi đọc sách hoặc dùng màn hình, uống đủ nước và ngủ đủ giấc. Chế độ ăn đa dạng với rau xanh, trái cây, cá, trứng và các loại hạt cũng góp phần duy trì sức khỏe mắt.

Trịnh Mai