Kẽm là thành phần quan trọng của hơn 300 enzym, tham gia quá trình trao đổi chất, duy trì hoạt động của não bộ, nội tiết tố, cơ bắp, xương khớp... ThS.BS Nguyễn Anh Duy Tùng, Khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ ra các dấu hiệu thiếu kẽm ở trẻ thường gặp mà phụ huynh nên lưu ý.
Biếng ăn, chậm phát triển thể chất
Kẻm có khả năng kích thích vị giác và thúc đẩy hệ tiêu hóa, từ đó giúp trẻ ăn ngon miệng, phát triển cân nặng, chiều cao phù hợp với độ tuổi. Khi thiếu kẽm, trẻ có thể biếng ăn, ăn không ngon miệng, từ đó giảm lượng thức ăn nạp vào cơ thể. Nếu tình trạng kéo dài, trẻ có nguy cơ tăng cân và chiều cao chậm hơn so với mức phù hợp theo tuổi.
Theo bác sĩ Duy Tùng, nhu cầu kẽm của trẻ trong mỗi độ tuổi khác nhau, thường tăng dần theo thời gian. Với trẻ từ 0 đến 6 tháng tuổi, nhu cầu kẽm mỗi ngày khoảng 3 mg, thường đã được đáp ứng đủ qua sữa mẹ. Từ 7 tháng đến 3 tuổi, hàm lượng kẽm trẻ cần khoảng 4 mg mỗi ngày. Từ 3 tuổi trở đi, do nhu cầu vận động và tư duy của trẻ tăng cao, lượng kẽm cần thiết khoảng 5-8 mg mỗi ngày.
Suy giảm miễn dịch
Kẽm tham gia vào nhiều hoạt động của hệ miễn dịch, giúp cơ thể duy trì hàng rào bảo vệ và đáp ứng trước tác nhân gây bệnh. Khi thiếu kẽm, chức năng miễn dịch suy giảm, khiến trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm trùng, đặc biệt khi chế độ ăn thiếu chất kéo dài. Trẻ có thể chậm tăng trưởng, tiêu chảy hoặc vết thương lâu lành. Nếu trẻ thường xuyên ốm, ăn uống kém hoặc tăng trưởng không đạt như kỳ vọng, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để tìm nguyên nhân, bổ sung kẽm theo hướng dẫn phù hợp.
Kém tập trung
Đối với trí não, kẽm tập trung nhiều ở vùng trung tâm để điều hòa chất dẫn truyền thần kinh, giúp trẻ tăng cường khả năng tư duy, học hỏi và ghi nhớ tốt. Thiếu kẽm có thể liên quan đến một số vấn đề về chú ý, khả năng học tập hoặc hành vi ở trẻ.
Rụng tóc, tiêu chảy
Kẽm tham gia vào quá trình phân chia tế bào, tổng hợp protein và duy trì hoạt động của nang tóc. Khi cơ thể không được cung cấp đủ dưỡng chất này, tóc có thể mọc chậm, yếu và dễ rụng. Kẽm cũng góp phần duy trì hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột và hỗ trợ hệ miễn dịch. Thiếu kẽm có thể làm đường ruột giảm khả năng chống lại tác nhân gây bệnh, khiến trẻ dễ tiêu chảy.
Bác sĩ Duy Tùng tư vấn dinh dưỡng cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Trẻ nên bổ sung kẽm qua chế độ ăn. Dưới đây là những thực phẩm giàu chất dinh dưỡng này.
Thịt và hải sản: Ba mẹ có thể ưu tiên thịt gia cầm không da, thịt nạc. Các loại hải sản giáp xác quen thuộc như tôm, cua cũng chứa nhiều kẽm, trong đó nổi bật là hàu với hàm lượng kẽm khoảng 5,3 mg một con.
Sản phẩm từ sữa: Bên cạnh canxi, sữa tươi, sữa chua, phô mai hay sữa ít béo có kẽm. Trung bình trong mỗi 100 ml sữa tươi, sữa chua cung cấp khoảng 1 mg kẽm, trong khi phô mai có thể bổ sung khoảng 3 mg kẽm trong 100 g.
Các loại hạt, ngũ cốc và đậu: Lúa mì, yến mạch, gạo, các loại đậu cung cấp kẽm, chất xơ, vitamin nhóm B cùng nhiều khoáng chất. Các món hạt rang như điều, đậu phộng hay hạt óc chó phù hợp làm bữa phụ tiện lợi cho trẻ.
Bác sĩ Duy Tùng lưu ý, chế độ dinh dưỡng cần thời gian để phát huy hiệu quả. Ngoài chế độ ăn bổ sung kẽm, phụ huynh đồng thời nên xây dựng cho trẻ các thói quen lành mạnh như đi ngủ sớm, uống đủ nước và khuyến khích vận động để duy trì thể trạng cho con.
Bùi Đức
Độc giả đặt câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp