Đoạn video ghi lại cảnh hai đứa trẻ dùng dây cáp sạc của một trạm sạc siêu nhanh BYD để làm trò xích đu lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội Trung Quốc trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh, dấy lên mối lo ngại về an toàn hạ tầng công cộng.
Sự việc xảy ra ngày 2/10 tại một trạm sạc công cộng ở thành phố Nam Ninh. Đến ngày 4/10, đại diện dịch vụ khách hàng của BYD khẳng định hành vi vui chơi trên thiết bị sạc bị nghiêm cấm hoàn toàn. Hãng xe điện cho biết đã cử kỹ thuật viên đến kiểm tra trạm sạc tại Nam Ninh, đồng thời hứa hẹn tăng cường giám sát và kiểm tra thực địa tại hệ thống trạm sạc.
Hai bé gái dùng cáp sạc xe điện làm xích đu
Video: Sohu
Vì sao trạm sạc dùng hệ thống cáp treo?
Trạm sạc trong video thuộc hệ thống BYD Megawatt Flash Charger - công nghệ sạc công suất cao được hãng ra mắt cùng nền tảng Super e-Platform hồi tháng 3/2025. Thiết kế dựa trên kiến trúc điện áp cao 1.000 V, hệ thống hỗ trợ tốc độ sạc tối đa lên tới 10C cho các dòng xe tương thích, đạt công suất 1.000 kW (1 MW) ở dòng điện 1.000A. Về mặt lý thuyết, phần cứng có thể đáp ứng công suất tối đa 1.500 kW tại dòng 1.500A.
Để chịu được trọng lượng lớn của hệ thống dây sạc dòng điện cao tích hợp làm mát bằng chất lỏng, BYD thiết kế bộ dây treo trên thanh ray T-track phía trên, kết hợp cơ cấu cuộn rút bằng lò xo. Hệ thống treo này chịu toàn bộ tải trọng của dây cáp, giúp đầu súng sạc luôn ở tầm ngực người dùng, tránh tình trạng dây cáp chạm đất bẩn hoặc ẩm ướt.
Tuy nhiên, thiết kế treo trên cao vô tình biến hệ thống dây sạc thành một con lắc nếu bị sử dụng sai mục đích. Với súng sạc nặng 3-5 kg treo lơ lửng, hành vi đu bám của trẻ em sẽ tạo ra lực tác động lên cơ cấu treo, khác biệt hoàn toàn so với lực thao tác đơn thuần của người lớn khi sạc xe.
Rủi ro lớn nhất: Hư hỏng cơ học
Thiết kế trụ sạc siêu nhanh của BYD. Ảnh: BYD
Dù dư luận ban đầu tập trung vào nguy cơ bị điện giật, các hệ thống khóa an toàn tiêu chuẩn đã loại bỏ rủi ro về điện khi thiết bị ở chế độ chờ. Theo tiêu chuẩn sạc của Trung Quốc, rơ-le công tắc chính (DC contactor) của trạm sạc luôn ở trạng thái mở và ngắt điện khi súng sạc chưa cắm vào xe. Dòng điện cao áp chỉ được kích hoạt sau khi đầu sạc đã kết nối vật lý với xe và hoàn tất các bước kiểm tra khóa an toàn, tín hiệu điều khiển cũng như giao tiếp dữ liệu.
Rủi ro kỹ thuật đáng ngại hơn nằm ở nguy cơ mỏi cơ học của cấu trúc. Tay treo cuộn rút, gioăng làm kín cáp bên trong và các khớp giảm căng ở đầu súng sạc vốn chỉ được thiết kế cho tải trọng thao tác thông thường, không phải để chịu lực biến dạng tuần hoàn dạng con lắc. Lực lắc chuyển động tạo ra lực ngang lặp đi lặp lại quanh đầu súng sạc và cụm treo.
Khác với dây sạc làm mát bằng không khí truyền thống, cáp sạc megawatt làm mát bằng chất lỏng chứa nhiều lớp phức tạp bên dưới lớp vỏ bảo vệ: lõi dẫn điện bằng đồng linh hoạt dòng cao, đường dây tín hiệu giao tiếp và các ống dẫn chất làm mát nội bộ. Việc uốn gập hoặc chịu tải trọng ngang liên tục có thể làm hỏng các thành phần bên trong hoặc đứt dây tiếp địa bảo vệ mà không để lại dấu hiệu hư hỏng rõ rệt bên ngoài.
Sự suy giảm chất lượng bên trong này có thể dẫn đến sự cố mất an toàn nghiêm trọng cho những lần sạc tiếp theo, đặc biệt khi đường dây phải tải dòng điện cực lớn của công nghệ sạc megawatt. Ngoài ra, đầu súng sạc nặng treo lơ lửng còn tiềm ẩn nguy cơ va đập mạnh nếu trẻ em hoặc người lớn trượt tay trong lúc đu lắc.
Thách thức chuẩn kiểm thử khi mạng lưới mở rộng nhanh
Sự cố tại Nam Ninh phơi bày khoảng cách giữa các tiêu chuẩn thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và hành vi thực tế ở nơi công cộng. Các tiêu chuẩn hiện hành tại Trung Quốc quy định các bài kiểm tra cơ học như chịu tải nén xe cán qua 5.000 N hoặc lực kéo tuyến tính 200-400 N. Tuy nhiên, các bài kiểm thử này chỉ đánh giá rủi ro tĩnh hoặc va đập định trước, chưa tính đến tác động tuần hoàn với biên độ lớn từ việc xem hệ thống dây treo như trò chơi đu quay.
Một khách hàng đang sạc xe điện tại trạm sạc nhanh của BYD. Ảnh: Car Magazine
Thách thức này xuất hiện đúng thời điểm BYD đang tăng tốc mở rộng mạng lưới trạm sạc. Hãng đã vượt mốc 10.000 trạm sạc Megawatt Flash Charging hoạt động tại Trung Quốc và đang hướng tới mục tiêu 20.000 trạm nội địa vào cuối năm 2026. Trên thị trường quốc tế, BYD dự kiến triển khai 6.000 trạm sạc nhanh vào cuối năm 2027, bao gồm 3.000 trạm tại Liên minh châu Âu (EU) và 300 trạm tại Anh.
Nhiều trạm sạc công suất lớn nằm tại các khu thương mại mở và thường kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng pin để quản lý tải lưới điện. Khi các trạm sạc cấp độ megawatt ngày càng phổ biến ở không gian công cộng, hệ thống quản lý dây cáp không chỉ cần đáp ứng thao tác của tài xế mà còn phải tính đến khả năng phòng ngừa các hành vi sử dụng sai mục đích từ cộng đồng.
Mỹ Anh (theo CarNewsChina)