Đề xuất thêm nhiều trường hợp thu hồi đất

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Dự thảo luật Đất đai sửa đổi đề xuất bổ sung một số trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Chiều 1.10, thực hiện chương trình phiên họp thứ 7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án luật Đất đai (sửa đổi).

So với luật hiện hành, dự thảo giữ nguyên các trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đã được quy định.

Ngoài ra, dự thảo bổ sung trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng để thực hiện Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách.

Dự thảo cũng bổ sung trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh để làm bãi tạm giữ phương tiện vi phạm, tai nạn, trung tâm sát hạch và cấp giấy phép lái xe, nhà khách để đáp ứng các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh...

Với sửa đổi, bổ sung như đã nêu, dự thảo bao quát các trường hợp thu hồi đất thực hiện các dự án hạ tầng, phát triển kinh tế, chỉnh trang đô thị - nông thôn, an sinh xã hội và tổ chức lại không gian phát triển, đồng thời vẫn bảo đảm nguyên tắc chỉ thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Thẩm tra nội dung trên, Thường trực Ủy ban Kinh tế - Tài chính đề nghị cần quy định rõ ràng về tiêu chí dự án thuộc phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết để lượng hóa các tiêu chí về quy mô, lợi ích mà các dự án mang lại để thể hiện sự cần thiết, cấp thiết, phục vụ lợi ích chung.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị có đánh giá tác động, tổng kết việc thực hiện các quy định tại Nghị quyết 254/2025 của Quốc hội; tiếp tục rà soát các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; hạn chế tối đa việc thu hồi đất ở của người dân chỉ nhằm đấu giá tạo nguồn thu cho Nhà nước.

Cạnh đó, cần cân nhắc trường hợp thu hồi đất (nhất là đất ở) để thực hiện dự án tái định cư khi tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập để thực hiện trước.

Điều này có thể dẫn đến xung đột về mục tiêu chính sách, thực hiện thu hồi đất 2 lần, 2 khu vực mà chỉ để triển khai 1 dự án đầu tư; làm gia tăng chi phí xã hội, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của người dân.

Tại phiên họp thứ 7 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội diễn ra chiều 1.10, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã trình bày tờ trình dự án luật Đất đai sửa đổi với nhiều đề xuất mở rộng diện thu hồi đất. Dự thảo bổ sung các trường hợp thu hồi đất để thực hiện điều ước quốc tế, xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê và nhà ở chính sách nhằm phục vụ an sinh xã hội. Đồng thời, danh mục thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh cũng được đề xuất bổ sung thêm bãi tạm giữ phương tiện vi phạm, trung tâm sát hạch lái xe và nhà khách chuyên trách. Đánh giá về các đề xuất trên, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cần xác lập hệ thống tiêu chí rõ ràng để minh chứng tính cấp thiết và lợi ích chung của từng dự án. Cơ quan thẩm tra nhấn mạnh yêu cầu giao Chính phủ lượng hóa cụ thể các tiêu chuẩn về quy mô và hiệu quả kinh tế xã hội trước khi quyết định thu hồi. Việc tổng kết thực tiễn thực hiện Nghị quyết 254/2025 của Quốc hội cũng được đặt ra nhằm hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong quản lý đất đai. Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra yêu cầu hạn chế tối đa việc thu hồi đất ở chỉ nhằm mục đích đấu giá tạo nguồn thu ngân sách. Bên cạnh đó, việc tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh nguy cơ thu hồi đất hai lần tại hai địa điểm cho cùng một dự án đầu tư. Giải pháp kiểm soát chặt chẽ quy trình này nhằm hạn chế gia tăng chi phí xã hội và bảo đảm hài hòa quyền lợi hợp pháp của người dân.