Một thai phụ 33 tuổi mang song thai ở tuần 17, trong đó một thai gần như hết nước ối, thai còn lại thừa nước ối, kích thước hai em bé chênh khoảng 35%. Bác sĩ Trung tâm Y học bào thai, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh chẩn đoán hội chứng truyền máu song thai, là bệnh xảy ra do các mạch máu nối bất thường trên bánh nhau, khiến máu phân bổ mất cân bằng. Nếu bệnh tiến triển, thai cho máu có thể thiếu máu, chậm phát triển, còn thai nhận máu phải tăng tuần hoàn, dễ suy tim và tổn thương cơ quan.
Để điều trị, êkíp bệnh viện đưa camera nhỏ vào buồng ối rồi dùng laser đóng 7 mạch nối bất thường giữa hai thai, đồng thời hút bớt nước ối của bên nhận máu, chặn dòng máu trao đổi mất cân bằng trước khi xuất hiện biến chứng nặng. Nhờ đó, các bé chào đời khỏe mạnh ở tuần 35, nặng 1,9 kg và 2,6 kg.
Êkíp bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội can thiệp nội soi buồng ối bằng laser cứu hai thai nhi mắc hội chứng truyền máu song thai. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Trường hợp trên được chia sẻ tại phiên y học bào thai "Sàng lọc, chẩn đoán và can thiệp trước sinh", thuộc Hội nghị Khoa học thường niên Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh 2026 ngày 20/9. Khoảng 500 bác sĩ thảo luận về chỉ định, kỹ thuật và cách xử trí biến chứng trong điều trị bào thai.
Cũng tại hội nghị, TS.BS Đỗ Tuấn Đạt, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, nêu trường hợp thai nhi tràn dịch màng phổi hai bên. Dịch chiếm chỗ trong lồng ngực, chèn ép phổi, đẩy lệch trung thất và ảnh hưởng tim.
Nếu dịch tiếp tục tích tụ, phổi khó phát triển. Em bé có thể bị phù thai và suy hô hấp nặng sau sinh. Chọc hút một lần không ngăn được dịch tái tích tụ.
Êkíp đặt hai ống dẫn lưu qua thành bụng mẹ và tử cung vào khoang màng phổi em bé. Một đầu ống nằm trong lồng ngực, đầu kia ở buồng ối. Dịch nhờ đó thoát liên tục. Sau một ngày, lượng dịch giảm, tạo điều kiện cho phổi tiếp tục phát triển. Em bé được theo dõi suốt thai kỳ và điều trị tiếp sau sinh.
GS Tuangsit Wataganara, Trung tâm Y học bào thai, Bệnh viện Siriraj, Thái Lan, trình bày một tình huống khác. Em bé được chẩn đoán trước sinh có khối bất thường lớn vùng cổ, nguy cơ tắc đường thở khi sinh. Nếu dây rốn bị cắt trước khi thiết lập đường thở, trẻ có thể thiếu oxy, tổn thương não hoặc tử vong.
Khác với thủ thuật thực hiện trong thai kỳ, bác sĩ sử dụng kỹ thuật EXIT gồm đưa đầu và cổ em bé ra ngoài, giữ thân trong tử cung và chưa cắt dây rốn để nhận oxy từ nhau thai. Trong thời gian đó, bác sĩ tai mũi họng dùng camera xác định đường thở và đặt ống hỗ trợ hô hấp, bác sĩ sản khoa giữ ổn định cho bà mẹ và em bé. Khi đường thở được kiểm soát, trẻ mới được đưa ra hoàn toàn và cắt dây rốn.
Ba trường hợp trên cho thấy y học ngày nay có thể đánh giá và điều trị khi em bé chưa chào đời. Bước tiến này mở thêm khả năng bảo tồn chức năng cơ quan, giảm tử vong và hạn chế di chứng nặng do dị tật bẩm sinh.
Trả lời VnExpress sau phiên hội nghị, ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, ví bào thai là một trong những "vùng đất bí ẩn nhất" của cơ thể người. Trước đây, bác sĩ chủ yếu theo dõi thai kỳ và chuẩn bị điều trị sau sinh. Với dị tật nặng, tiên lượng quá xấu, đôi khi họ buộc phải chỉ định đình chỉ thai kỳ. Ngày nay, thai nhi giống như một người bệnh có thể được truyền máu, dẫn lưu dịch hoặc can thiệp mạch máu ngay trong tử cung.
Ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, đánh giá cao vai trò của các hội nghị khoa học chuyên sâu về y học bào thai, nơi trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức từ quốc tế và các bệnh viện hàng đầu ở Việt Nam. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Các tiến bộ khoa học công nghệ là lý do chính giúp em bé được tầm soát, phát hiện và điều trị ngay từ trong bụng mẹ. Siêu âm 4D, 5D thời gian thực, NIPT và giải trình tự gen thế hệ mới giúp phát hiện sớm bất thường. Sản phụ khoa Việt Nam đang chuyển từ chẩn đoán sang chủ động can thiệp và điều trị trước sinh.
Nói thêm về công nghệ can thiệp y học bào thai, ThS.BS Hà Tố Nguyên, Giám đốc Trung tâm Y học bào thai, Bệnh viện Tâm Anh TP HCM, cho biết nhờ công nghệ bác sĩ có thể "đọc vị" từng cấu trúc giải phẫu rất nhỏ ngay từ những tuần đầu khi mang thai. Từ đó, họ phát hiện sớm các bất thường tinh vi về tim, hệ thần kinh, cấu trúc mặt, hệ tiết niệu hay các hội chứng di truyền phức tạp. Đặc biệt, trong các trường hợp như hội chứng truyền máu song thai hoặc dải xơ buồng ối, hình ảnh siêu âm thời gian thực giúp phác họa chính xác tình trạng tổn thương, tạo tiền đề để can thiệp ngoại khoa thành công ngay trong bụng mẹ.
ThS.BS Hà Tố Nguyên, Giám đốc Trung tâm Y học bào thai, BVĐK Tâm Anh TP HCM, chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Kết lại phiên hội thảo, GS.TS.BS Nguyễn Duy Ánh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương đánh giá cao các bài báo cáo với hàm lượng khoa học lớn, có ý nghĩa thực tiễn và rất cần cho Việt Nam trong giai đoạn bắt đầu phát triển lĩnh vực y học bào thai.
Văn Hà