Trả lời:
Thận khỏe mạnh có khả năng điều chỉnh lượng nước tiểu theo nhu cầu của cơ thể. Ban ngày, khi cơ thể hoạt động và uống nước, thận bài tiết lượng nước dư thừa. Vào ban đêm, thận tăng khả năng cô đặc nước tiểu để hạn chế việc phải đi tiểu khi ngủ.
Khi thận suy yếu hay tiến triển bệnh thận mạn, khả năng cô đặc nước tiểu của thận có thể suy giảm. Nước tiểu khi đó loãng hơn và lượng nước tiểu tạo ra vào ban đêm có thể tăng, khiến người bệnh phải thức dậy nhiều lần để đi tiểu.
Một số trường hợp, đặc biệt khi có phù chân hoặc giữ nước, tiểu đêm còn liên quan đến sự thay đổi phân bố dịch trong cơ thể. Ban ngày, khi đứng hoặc ngồi lâu, dịch có thể tích tụ ở chân. Khi nằm ngủ, lượng dịch này trở lại hệ tuần hoàn, được thận lọc và bài tiết, làm tăng lượng nước tiểu về đêm.
Tuy nhiên, tiểu đêm không phải dấu hiệu đặc hiệu của bệnh thận. Tình trạng này cũng có thể gặp ở người uống nhiều nước vào buổi tối, sử dụng rượu hoặc caffeine, mắc bệnh tuyến tiền liệt, đái tháo đường, suy tim hoặc một số rối loạn giấc ngủ. Vì vậy, bác sĩ cần đánh giá các triệu chứng đi kèm và làm xét nghiệm phù hợp để xác định nguyên nhân.
Bác sĩ Huy khám và tư vấn cho một người bệnh thận mạn. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Trường hợp của anh cần đánh giá các yếu tố nguy cơ, mức độ suy giảm chức năng thận và tìm các nguyên nhân khác. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm creatinine, eGFR, xét nghiệm nước tiểu và albumin niệu, đồng thời kiểm tra huyết áp, đường huyết và khai thác các thuốc đang sử dụng.
Anh cũng nên ghi lại số lần đi tiểu, lượng nước uống và thời điểm xuất hiện triệu chứng trong ngày để cung cấp thông tin cho bác sĩ khi khám. Nếu xuất hiện tiểu khó, tia tiểu yếu, tiểu không hết hoặc phải rặn khi tiểu, bác sĩ có thể đánh giá thêm tình trạng tuyến tiền liệt.
Nếu nguyên nhân tiểu đêm liên quan đến bệnh thận thì cần kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và các bệnh lý đi kèm, sử dụng thuốc theo chỉ định, đồng thời điều chỉnh lượng muối và nước phù hợp với tình trạng chức năng thận. Anh không nên tự ý hạn chế uống nước quá mức chỉ vì tiểu đêm, bởi lượng nước cần bổ sung ở mỗi người phụ thuộc vào chức năng thận, lượng nước tiểu và các bệnh lý đi kèm.
Anh nên khám sớm để tìm nguyên nhân và lên kế hoạch điều trị, theo dõi định kỳ kết hợp kiểm soát các yếu tố nguy cơ, điều chỉnh lối sống để kiểm soát bệnh hiệu quả, phòng ngừa biến chứng.
ThS.BS Võ Xuân Huy
Khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM