Doanh nghiệp muốn lớn, bứt phá ra khỏi ‘chiếc áo chật’, cần gì?

Sau 20 năm trong kinh tế số, quảng cáo trực tuyến và digital marketing, ông Nguyễn Minh Quý - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Novaon - quyết định mở rộng sang hạ tầng công nghiệp và năng lượng.

Doanh nghiệp cần cú hích từ chính sách

Chứng kiến nhiều chu kỳ thay đổi của công nghệ và thị trường, ông Quý cho rằng doanh nghiệp muốn đi đường dài phải liên tục tái tạo năng lực cạnh tranh. Từ góc nhìn đó, Novaon mở rộng đầu tư lĩnh vực nhà xưởng, đất công nghiệp và năng lượng nhưng không tách rời lĩnh vực truyền thống.

Trong nhiều năm cung cấp các giải pháp marketing, ông Quý nhận thấy khi khách hàng phát triển lên quy mô lớn hơn, bài toán không chỉ là tìm kiếm thị trường hay tăng doanh thu, mà là nhu cầu mở rộng hạ tầng sản xuất, năng lượng, chuỗi cung ứng, công nghệ và năng suất vận hành.

Theo ông Quý, điểm khó nhất khi bước sang một lĩnh vực mới không phải là nhìn thấy cơ hội, mà là xác định doanh nghiệp có lợi thế gì và có đủ bền vững hay không. Vì vậy, nguyên tắc đầu tư không phải chỉ vì thị trường đang "nóng", mà phải tận dụng hiệu quả nguồn lực hiện có và các giá trị cốt lõi.

Bên cạnh năng lực nội tại, Chủ tịch Novaon cho rằng thể chế và chính sách có ảnh hưởng rất lớn tới quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Dẫn chứng là gần đây, định hướng thúc đẩy sản xuất, công nghệ, chuyển đổi xanh đang mở ra thêm không gian phát triển cho tư nhân là động lực khiến ông mạnh dạn đầu tư.

• Chủ tịch Đồng Tâm Võ Quốc Thắng: ‘Kinh doanh là mở đường cho nhiều người cùng làm’

• Bảo vệ dữ liệu, nhận diện dấu hiệu lừa đảo để mua sắm trực tuyến an toàn

• Thế hệ doanh nhân mới của TP.HCM cạnh tranh bằng năng lực chuẩn toàn cầu

Cùng với đó, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục đầu tư - xây dựng đã giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, giảm các khâu trung gian và nâng cao tính chủ động của doanh nghiệp. Nhờ những yếu tố thuận lợi, sau khoảng 5 năm, lĩnh vực mới đã mang lại doanh thu cho Novaon gần bằng mảng kinh doanh truyền thống, cho thấy những lựa chọn đúng đắn.

Đối với các ngành sản xuất nền tảng như cơ khí, ông Đỗ Hoàng Trung, Phó chủ tịch Hiệp hội Cơ khí điện TP.HCM (HAMEE), bày tỏ kỳ vọng những chính sách mới cho phát triển những địa phương đầu tàu như TP.HCM sẽ tạo cú hích cho tư nhân cởi bỏ chiếc áo chật để mạnh dạn đầu tư.

Theo đó, ông mong muốn thành phố cần tập trung vào ba đột phá chiến lược thay vì hỗ trợ dàn trải. Đó là tạo thị trường cho doanh nghiệp Việt trên cơ sở triển khai các dự án lớn về metro, giao thông, năng lượng, môi trường, logistics và hạ tầng công nghiệp cần gắn với chương trình phát triển nhà cung cấp trong nước.

Tiếp đó là hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ và R&D cùng với hỗ trợ mua máy móc. Tập trung vào việc nghiên cứu, thiết kế, chế tạo prototype, thử nghiệm, chứng nhận và thương mại hóa sản phẩm. Đặc biệt nên ưu tiên lĩnh vực tiềm năng như robot, AGV/AMR, máy tự động, cơ khí chính xác, thiết bị đường sắt, bán dẫn và các thiết bị công nghiệp công nghệ cao.

Đồng thời cần xây dựng hệ sinh thái và liên kết doanh nghiệp. Bởi một doanh nghiệp cơ khí Việt Nam riêng lẻ rất khó cạnh tranh với các tập đoàn quốc tế. Nhưng nếu chúng ta liên kết được doanh nghiệp thiết kế, cơ khí chính xác, chế tạo máy, tự động hóa, điện - điện tử, phần mềm và vật liệu thành chuỗi thì năng lực sẽ hoàn toàn khác.

"Theo tôi, thước đo thành công của ngành cơ khí TP.HCM trong 5-10 năm tới không nên chỉ là doanh thu hay tốc độ tăng trưởng, mà phải là tỉ lệ nội địa hóa tăng bao nhiêu, chúng ta làm chủ được bao nhiêu công nghệ, có bao nhiêu sản phẩm do doanh nghiệp Việt tự thiết kế và có bao nhiêu doanh nghiệp Việt trở thành nhà cung cấp cấp 1 trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đó mới là bước chuyển thực sự từ gia công sang làm chủ công nghệ và sản phẩm" - ông Trung nêu vấn đề.

Kiến tạo cơ hội đầu tư công

Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, Trường đại học Sài Gòn, cho rằng để cộng đồng doanh nhân dám nghĩ lớn, làm lớn và tạo ra các động lực tăng trưởng mới, điểm nghẽn cốt lõi cần tháo gỡ chính là nguồn vốn trung và dài hạn phục vụ cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Kênh phát hành cổ phiếu không phải doanh nghiệp nào cũng tiếp cận được, trong khi phát hành trái phiếu lại có chi phí lãi suất quá cao. Do đó, các địa phương lớn có nhiều nguồn lực như TP.HCM cần đề xuất gói tín dụng cho vay trung và dài hạn đặc thù với lãi suất ưu đãi dành riêng cho đổi mới công nghệ.

Theo TS Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Trường đại học Nguyễn Tất Thành, để hiện thực hóa tầm nhìn là đô thị nổi bật ở Đông Nam Á vào năm 2030 đến đô thị hàng đầu châu Á vào năm 2045, TP cần xác định doanh nghiệp và doanh nhân là lực lượng cốt lõi tạo ra các ý tưởng mới và mạnh dạn đầu tư.

Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo cơ hội thông qua đầu tư công. Ví dụ khi thành phố quy hoạch và phát triển các không gian kinh tế mới như kinh tế tầm thấp, kinh tế ngầm, kinh tế tầm cao, kinh tế đêm, kinh tế bạc và kinh tế biển thông qua các dự án công để doanh nghiệp phải tham gia.

Đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, nghĩa là mỗi một chương trình, một dự án thành phố kiến tạo thì xác định đối tượng tham gia phải là doanh nghiệp.

Khi Nhà nước triển khai các công trình lớn như tuyến metro, hệ thống các ngành công nghiệp phụ trợ từ xây dựng, vật liệu, đường sắt, tự động hóa đến logistics sẽ có cơ hội tham gia, tích lũy kinh nghiệm từ những đơn hàng nhỏ để rồi vươn lên thực hiện các dự án lớn và vươn ra thế giới.

Bên cạnh đó, việc thực thi các cơ chế ưu đãi như giảm hoặc miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các lĩnh vực ưu tiên, kết hợp với các chương trình hỗ trợ lãi suất, kích cầu chuyển đổi xanh và chuyển đổi số là bệ phóng không thể thiếu.

Song song với đó, thủ tục gia nhập thị trường cũng như quy trình rút lui, giải thể doanh nghiệp cần được đơn giản hóa tối đa để giảm bớt gánh nặng tâm lý và tài chính khi doanh nghiệp gặp rủi ro hoặc thất bại.

Những cách đầu tàu kinh tế TP.HCM có thể tạo cú hích cho doanh nghiệp

Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, thành phố cần nhanh chóng thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 198 của Quốc hội. Khi khung thể chế từ Nghị quyết của Bộ Chính trị đến Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cơ bản đã sẵn sàng, chìa khóa bứt phá nằm ở sự kết hợp đồng bộ giữa nguồn vốn và con người.

Cụ thể, thành phố cần thành lập nhanh bộ phận dịch vụ công chuyên trách để giải quyết thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ hồ sơ các dự án đầu tư. Môi trường kinh doanh phải được cải thiện thực chất qua việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất, khai thác tài sản công dôi dư cùng chính sách giảm thuế, phí.

Đặc biệt, ông Ngân cho rằng TP.HCM cần thể chế hóa nhanh tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 198 của Quốc hội về nguyên tắc xử lý vi phạm kinh doanh. Việc xử lý phải phân định rõ trách nhiệm pháp nhân và cá nhân; giữa trách nhiệm hình sự với hành chính, dân sự.

Ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động khắc phục thiệt hại và không hình sự hóa các quan hệ kinh tế. Việc bảo vệ an toàn pháp lý cho doanh nhân chính là bệ phóng quan trọng nhất để giải phóng sức đầu tư và tinh thần sáng tạo của doanh nghiệp.

Theo Anh hùng Lao động Thái Hương, thương hiệu quốc gia Việt Nam cần dựa trên trí tuệ, công nghệ cao và phát triển xanh. Doanh nghiệp phải làm chủ công nghệ, nâng giá trị sản phẩm để cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.