Kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật nhiều thông tin mới
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa công bố Kịch bản biến đổi khí hậu (BĐKH) phiên bản cập nhật năm 2025, đồng thời tích hợp tài liệu này vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về biến đổi khí hậu. Đây là cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách, quy hoạch, quản lý rủi ro và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.
Cụ thể, về các hiện tượng khí hậu cực đoan, Bộ NN&MT cảnh báo, theo kịch bản phát thải cao, vào cuối thế kỷ 21, số ngày nắng nóng có thể tăng thêm trên 50 ngày, trong khi số ngày nắng nóng gay gắt tăng khoảng 20 ngày.
Ngược lại, số ngày rét đậm, rét hại tại miền Bắc và Bắc Trung Bộ được dự tính giảm mạnh.
Đáng chú ý, lượng mưa cực đại trong một ngày và năm ngày liên tiếp có thể tăng khoảng 30-40% tại Bắc Bộ và Nam Bộ. Số ngày mưa lớn cũng được dự tính tăng mạnh, đặc biệt tại Nam Bộ.
Ở một số khu vực thuộc Bắc Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, số ngày có lượng mưa trên 100mm có thể tăng 80-100% theo kịch bản phát thải cao. Những thay đổi này cho thấy nguy cơ gia tăng các hiện tượng mưa lớn cực đoan, đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Một điểm mới nổi bật khác là lần đầu tiên kịch bản cung cấp thông tin về các hiện tượng khí hậu cực đoan tương ứng với những ngưỡng nóng lên toàn cầu 1,5 độ, 2 độ, 3 độ và 4 độ so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Theo kịch bản 2025, trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, các siêu bão có cường độ tương đương bão Yagi (2024) có khả năng xảy ra thường xuyên hơn.
Ngày 7/9/2024, siêu bão Yagi đổ bộ miền Bắc, gây thảm họa thiên tai nghiêm trọng nhất trong nửa thế kỷ với gió mạnh cấp 14, giật cấp 17, lũ lịch sử, ngập lụt diện rộng, lũ quét và sạt lở đất. Do thiệt hại đặc biệt nặng nề, tên bão Yagi đã bị loại khỏi danh sách tên bão khu vực, thay bằng tên mới Tomo.Trong đó, nếu nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng 2 độ, Việt Nam có thể hứng chịu một siêu bão trung bình 13 năm một lần. Tần suất này tăng lên 9 năm/lần trong kịch bản trái đất nóng lên 3 độ và 7 năm/lần nếu nhiệt độ tăng 4 độ.
Xét theo khu vực trong kịch bản nóng lên 4 độ, miền Bắc có thể chịu ảnh hưởng của siêu bão với tần suất 13 năm/lần, miền Trung là 16 năm/lần. Tại miền Nam, tần suất xuất hiện siêu bão thấp hơn nhiều, trung bình khoảng 133 năm/lần.
Hà Nội, TPHCM đối mặt nguy cơ gia tăng nắng nóng, đảo nhiệt đô thị
Lần đầu tiên, kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025 xây dựng nội dung chuyên sâu cho khu vực đô thị, tập trung vào Hà Nội và TPHCM. Nội dung này xem xét đồng thời tác động của nóng lên toàn cầu và quá trình đô thị hóa, qua đó làm rõ xu hướng gia tăng nhiệt độ, nắng nóng, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và mưa cực đoan.
Theo các kịch bản, biến đổi khí hậu sẽ tác động đến nhiều lĩnh vực nhạy cảm, trong đó có sức khỏe cộng đồng, sản xuất lúa và kết cấu công trình.
Không chỉ làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, biến đổi khí hậu còn khiến mực nước biển dâng nhanh hơn khi khí hậu ấm lên. Đến năm 2100, mực nước biển dâng trung bình được dự tính khoảng 46,1cm theo kịch bản phát thải thấp và có thể lên tới 63,7cm theo kịch bản phát thải cao.
PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà nhấn mạnh, kịch bản biến đổi khí hậu không phải là dự báo thời tiết hay dự báo khí hậu. Đây là kịch bản giả định có cơ sở khoa học, phản ánh những xu hướng khí hậu có thể xảy ra trong tương lai dựa trên mối quan hệ giữa hoạt động kinh tế - xã hội, phát thải khí nhà kính, biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng.
Do đó, việc sử dụng hiệu quả kịch bản đòi hỏi phải xem xét phạm vi bất định và lựa chọn kịch bản phù hợp với mục tiêu sử dụng.
Theo Luật Khí tượng thủy văn, kịch bản biến đổi khí hậu được xây dựng, công bố định kỳ 5 năm và có thể cập nhật, điều chỉnh, bổ sung khi cần thiết. Kịch bản được công bố lần đầu vào năm 2009, sau đó cập nhật vào các năm 2012, 2016 và 2020.