Kiểm soát chỉ định xét nghiệm trùng lặp, giảm chi phí y tế

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Theo thông tin tại hội nghị khoa học xét nghiệm y học được Bệnh viện (BV) Bạch Mai (Hà Nội) tổ chức mới đây, hiện có hơn 1.500 BV công lập và tư nhân trên cả nước, trung bình 5.000 - 7.000 người cần làm xét nghiệm cơ bản mỗi ngày tại một BV lớn.

Khi các BV chấp nhận kết quả xét nghiệm của nhau sẽ "tái sử dụng" được 1 - 2% số xét nghiệm cận lâm sàng, tiết kiệm được 300 - 600 tỉ đồng mỗi năm.

Chia sẻ về các điều kiện cần có để các BV chấp nhận kết quả xét nghiệm của nhau, PGS-TS Nguyễn Tuấn Tùng, Phó giám đốc BV Bạch Mai, cho rằng cần tương đương về chất lượng giữa các phòng xét nghiệm bao gồm lấy mẫu, năng lực kỹ thuật viên, hệ thống máy, việc tuân thủ các quy định về nội kiểm, ngoại kiểm, đồng thời cần kết nối dữ liệu trực tuyến. Theo PGS Tùng, nếu không công bố mức chất lượng các phòng xét nghiệm thì không có căn cứ để liên thông. Do đó, cần cơ quan kiểm định độc lập và tiêu chí minh bạch đánh giá chất lượng phòng xét nghiệm.

Đại diện BV Nhi T.Ư (Hà Nội) cho rằng việc sử dụng kết quả xét nghiệm liên thông cần bảo đảm nguyên tắc ưu tiên an toàn người bệnh và quyền quyết định chuyên môn của người hành nghề. Giá trị sử dụng của kết quả xét nghiệm không chỉ phụ thuộc vào thời gian thực hiện xét nghiệm mà còn phụ thuộc vào tình trạng lâm sàng, diễn biến bệnh, thay đổi điều trị và đặc tính của từng xét nghiệm. Do đó, Bộ Y tế cần quy định thời gian sử dụng liên thông là thời gian tham khảo chuyên môn trong điều kiện người bệnh không có thay đổi đáng kể về tình trạng lâm sàng, điều trị hoặc mục tiêu chẩn đoán.

BV Nhi T.Ư cũng đề xuất thông tư ban hành cần có yêu cầu kết quả xét nghiệm sử dụng liên thông phải bảo đảm truy xuất nguồn gốc và có tối thiểu các thông tin: định danh người bệnh, thời điểm thực hiện xét nghiệm, loại mẫu xét nghiệm, phương pháp xét nghiệm, đơn vị đo và khoảng tham chiếu nếu có, cơ sở thực hiện xét nghiệm, người phê duyệt kết quả.

BV Việt Đức (Hà Nội) cũng đề xuất cần căn cứ tình trạng bệnh và diễn biến lâm sàng của người bệnh, bác sĩ khám quyết định việc sử dụng kết quả điện quang liên thông hay không sử dụng kết quả điện quang liên thông, và bác sĩ chịu trách nhiệm về quyết định này.

TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, khẳng định việc liên thông nhằm hạn chế chỉ định thực hiện lại để giảm thời gian, chi phí, tránh can thiệp không cần thiết đối với người bệnh. Trên cơ sở quy định chung, các bác sĩ điều trị là người được quyết định việc sử dụng hoặc chỉ định thực hiện lại kết quả cận lâm sàng liên thông và chịu trách nhiệm về quyết định.

Theo Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, dự kiến thông tư quy định về danh mục các xét nghiệm, dịch vụ cận lâm sàng, điều kiện sử dụng kết quả cận lâm sàng liên thông giữa các cơ sở khám chữa bệnh được Bộ Y tế ban hành trong tháng 10.2026. Việc này giúp kiểm soát chỉ định xét nghiệm trùng lặp, giảm chi phí y tế, tăng sự hài lòng của người bệnh, trên nguyên tắc đảm bảo yêu cầu chuyên môn trong điều trị.

Việc liên thông và tái sử dụng 1 đến 2% kết quả xét nghiệm cận lâm sàng giữa hơn 1.500 bệnh viện công lập và tư nhân trên cả nước ước tính giúp tiết kiệm 300 đến 600 tỉ đồng mỗi năm. Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi phí y tế và hạn chế các chỉ định trùng lặp, Bộ Y tế dự kiến ban hành thông tư quy định danh mục cùng điều kiện liên thông kết quả cận lâm sàng trong tháng 10 năm 2026. Giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm bớt gánh nặng tài chính, tiết kiệm thời gian và tăng cường sự hài lòng cho người bệnh khi thăm khám tại các cơ sở y tế. Để triển khai hiệu quả cơ chế công nhận lẫn nhau, chất lượng giữa các phòng xét nghiệm đòi hỏi phải đạt sự tương đồng toàn diện từ khâu lấy mẫu, năng lực kỹ thuật viên, hệ thống máy móc đến việc tuân thủ quy trình nội kiểm và ngoại kiểm. Phó Giáo sư Nguyễn Tuấn Tùng, Phó giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, nhấn mạnh cần có cơ quan kiểm định độc lập cùng bộ tiêu chí minh bạch nhằm đánh giá và công bố công khai mức chất lượng phòng xét nghiệm làm căn cứ liên thông. Bên cạnh đó, các cơ sở y tế cũng đề xuất kết quả xét nghiệm được sử dụng liên thông phải bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc với đầy đủ thông tin chuẩn hóa về người bệnh, phương pháp và đơn vị thực hiện. Mặc dù việc liên thông mang lại lợi ích kinh tế lớn, nguyên tắc ưu tiên an toàn người bệnh và quyền quyết định chuyên môn của bác sĩ điều trị vẫn được đặt lên hàng đầu. Đại diện Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Việt Đức lưu ý giá trị tham khảo của kết quả cận lâm sàng phụ thuộc chặt chẽ vào tình trạng lâm sàng, diễn biến bệnh lý cũng như thời điểm thực hiện. Tiến sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, khẳng định bác sĩ điều trị là người trực tiếp quyết định việc tái sử dụng hay chỉ định làm lại xét nghiệm và chịu trách nhiệm hoàn toàn về quyết định chuyên môn đó.