Kỹ thuật tim phổi nhân tạo cứu mạng 1.000 bệnh nhân mỗi năm

Mỗi năm, kỹ thuật tim phổi nhân tạo ECMO đang góp phần cứu sống khoảng 1.000 bệnh nhân nguy kịch, khi tim hoặc phổi đã suy kiệt và các phương pháp thông thường không còn đủ hiệu quả. Thông tin được PGS.TS Đỗ Ngọc Sơn, Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai, công bố ngày 24/9 tại hội thảo Cập nhật ECMO từ lý thuyết đến thực hành. Theo ông Sơn, ECMO hiện không còn chỉ giới hạn trong phòng hồi sức tích cực mà đang được mở rộng tới cấp cứu trước viện và hỗ trợ người bệnh ngay ngoài cộng đồng. ECMO tạo ra một vòng tuần hoàn bên ngoài cơ thể, đưa máu qua hệ thống để bổ sung oxy rồi bơm trở lại, giúp duy trì hoạt động các cơ quan trong giai đoạn hiểm nghèo nhất. Có thể hình dung thiết bị này như một trái tim và lá phổi nhân tạo, tạm thời gánh thay nhiệm vụ sống còn khi cơ thể người bệnh không thể tự đáp ứng. Nhờ khoảng thời gian được duy trì sự sống, người bệnh có thêm cơ hội hồi phục tự nhiên hoặc chờ bác sĩ điều trị căn nguyên gây suy tim, suy phổi. Bệnh viện Bạch Mai bắt đầu tiếp cận, ứng dụng kỹ thuật ECMO từ gần 20 năm trước, sau đó từng bước đưa phương pháp này trở thành một quy trình điều trị thường quy. Kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm giúp đội ngũ chuyên môn xử lý ngày càng nhiều tình huống phức tạp, đồng thời đào tạo nhân lực cho các cơ sở khác. Gần đây, trung tâm tiếp tục tạo dấu ấn bằng phương pháp “ECMO thức tỉnh”, còn gọi là VA-ECMO, cho phép một số bệnh nhân duy trì trạng thái tỉnh táo khi chạy máy. Khác với quy trình truyền thống thường cần an thần, giảm đau sâu và đặt ống thở máy xâm lấn, ECMO thức tỉnh chỉ yêu cầu gây tê tại chỗ để luồn dây dẫn vào mạch máu. Cách tiếp cận này giúp người bệnh tránh phải chịu nhiều can thiệp xâm lấn, đồng thời vẫn duy trì khả năng cử động và phối hợp với nhân viên y tế trong quá trình điều trị. Tuy nhiên, đây không phải giải pháp có thể áp dụng đại trà, bởi bác sĩ phải lựa chọn người bệnh phù hợp và phối hợp chặt chẽ giữa hồi sức với can thiệp tim mạch. Một trường hợp tiêu biểu là cô gái 21 tuổi nhập viện vì viêm cơ tim cấp diễn biến nặng, nhanh chóng rơi vào tình trạng cần hỗ trợ tuần hoàn khẩn cấp. Ê kíp Bệnh viện Bạch Mai thiết lập hệ thống VA-ECMO trong khoảng 30 phút, không gây mê và không đặt bệnh nhân vào tình trạng thở máy xâm lấn. Trong suốt thời gian chạy máy, cô vẫn tỉnh táo, cử động bình thường, phối hợp nhịp nhàng với các nhân viên y tế đang theo dõi và điều trị. Sau vài ngày được hỗ trợ, cơ tim của cô gái phục hồi sức co bóp, người bệnh được ngừng ECMO rồi xuất viện trở về nhà. PGS.TS Đỗ Ngọc Sơn cho rằng trạng thái tỉnh táo giúp bác sĩ quan sát sát hơn các biểu hiện thần kinh, phản xạ hô hấp và tình trạng huyết động. Những lợi ích đó hỗ trợ phát hiện sớm bất thường, đồng thời hạn chế nguy cơ nhiễm trùng bệnh viện do đặt ống thở kéo dài, rút ngắn thời gian nằm viện và giảm chi phí điều trị. Để bảo đảm an toàn, phương pháp ECMO thức tỉnh đòi hỏi quy trình tuyển chọn nghiêm ngặt, cùng sự phối hợp chính xác giữa nhiều thành viên trong ê kíp điều trị. Bệnh viện Bạch Mai vừa đưa vào vận hành phòng thực hành mô phỏng theo chuẩn quốc tế, nhằm giúp bác sĩ luyện tập trước những tình huống có thể xảy ra trong thực tế. Hệ thống mô phỏng nhiều biến cố lâm sàng, từ kết nối đường ống, vận hành bảng điều khiển đến xử lý sự cố bình tĩnh mà không đặt người bệnh thật vào nguy hiểm. Đông đảo thầy thuốc từ Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh, thành đã tới học tập, thực hành, hướng tới mục tiêu chuẩn hóa tay nghề trong lĩnh vực ECMO. Theo định hướng được nêu tại hội thảo, việc mở rộng đào tạo sẽ góp phần hình thành mạng lưới cấp cứu ECMO rộng khắp, giúp người bệnh nặng tiếp cận hỗ trợ chuyên sâu sớm hơn. Những thông tin trên được VnExpress đăng tải, cho thấy ECMO đang chuyển từ kỹ thuật đặc biệt tại bệnh viện tuyến cuối thành năng lực cần được kết nối trong toàn hệ thống cấp cứu.