Câu chuyện được Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên chia sẻ tại lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Tránh thai thế giới (26/9) tổ chức ngày 24/9.
Trong chuyến đi công tác phòng chống dịch ở Đắk Nông (nay là Lâm Đồng) cách đây 6 năm, ông Đỗ Xuân Tuyên đã trực tiếp đến thăm gia đình. Khi đó, một bé đã mất sau khi mắc bệnh bạch hầu.
"Người mẹ trẻ con ấy không nói được tiếng phổ thông. Em sinh bé đầu tiên khi chỉ mới 13 tuổi, đương nhiên việc học hành không thể tiếp tục", Thứ trưởng Bộ Y tế nhớ lại.
"13-14 tuổi, cơ thể sinh lý của các cháu chưa phát triển hoàn thiện đã phải mang thai, sinh con. Không học hành đến nơi đến chốn, không công ăn việc làm, độ tuổi đó làm sao phát triển kinh tế, làm sao đủ kiến thức để nuôi dạy các con, đảm bảo chất lượng dân số?", ông Tuyên trăn trở.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, mang thai ngoài ý muốn vẫn là một trong những thách thức lớn đối với sức khỏe sinh sản trên toàn cầu.
Tại Việt Nam, tình trạng mang thai và sinh con ở tuổi chưa thành niên còn cao tại một số khu vực, nhất là Tây Nguyên và Trung du, miền núi phía Bắc. Vấn đề này không chỉ tác động đến sức khỏe bà mẹ, trẻ em mà còn ảnh hưởng đến cơ hội học tập, việc làm, chất lượng cuộc sống và tương lai của người trẻ, tăng nguy cơ nghèo, tái nghèo.
Chưa kể, một thách thức khác là tỷ lệ có thai ngoài ý muốn gia tăng sẽ dẫn đến phá thai không an toàn, vô sinh, tử vong của người mẹ.
Việt Nam đang đà giảm sinh, có cần tiếp tục làm kế hoạch hóa gia đình?
Theo lãnh đạo Bộ Y tế, mức sinh ở nước ta đang có xu hướng giảm. Để đảm bảo cân bằng tự nhiên, bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ phải sinh 2,1 con, nhưng hiện Việt Nam chỉ đạt khoảng 1,93 con/phụ nữ. Mức sinh giảm càng thúc đẩy tốc độ già hóa dân số vốn diễn ra rất nhanh ở Việt Nam. "Việt Nam đang trong top 10 thế giới về tốc độ này", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho biết.
Việc thực hiện tốt kế hoạch hóa gia đình, các biện pháp tránh thai giúp Việt Nam từ một nước có mức sinh cao đã giảm sinh thành công. Câu hỏi đặt ra là trong bối cảnh hiện tại, có cần thiết phải thực hiện tiếp kế hoạch hóa gia đình hay không?
"Kế hoạch hóa gia đình không đơn thuần là việc tránh thai", Thứ trưởng Y tế khẳng định. Luật Dân số quy định thực hiện kế hoạch hóa gia đình để mỗi cá nhân, cặp vợ chồng chủ động, tự nguyện quyết định số con, thời gian sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh, trên cơ sở được cung cấp đầy đủ thông tin tư vấn và tiếp cận các biện pháp tránh thai an toàn, hiệu quả và phù hợp.
Thực hiện tốt kế hoạch hóa gia đình cũng góp phần phòng tránh mang thai ngoài ý muốn, hạn chế phá thai không an toàn, cải thiện sức khỏe bà mẹ, đồng thời tạo điều kiện để mỗi cá nhân, mỗi gia đình - nhất là vị thành niên, thanh niên - chủ động chăm sóc sức khỏe sinh sản và nâng cao chất lượng cuộc sống.
"Ngày Tránh thai thế giới là dịp để nhìn nhận lại đầy đủ hơn vai trò của kế hoạch hóa gia đình trong chăm sóc sức khỏe sinh sản và quyền được tiếp cận thông tin, dịch vụ tránh thai của mỗi người dân", Thứ trưởng Y tế khẳng định.