Thạc sĩ - bác sĩ Châu Hoàng Sinh, Trưởng Khoa nội tổng hợp, Bệnh viện Lê Văn Việt (TP.HCM), cho biết mọi người không cần cố ăn thật nhiều một loại thực phẩm được quảng bá là “tăng đề kháng”. Thay vào đó, nên ưu tiên duy trì bữa ăn cân đối dinh dưỡng, thay đổi thực phẩm giữa các bữa để giúp cung cấp vi chất đa dạng hơn.
Ưu tiên dinh dưỡng cân bằng, đa dạng
Theo đó, bác sĩ khuyên bữa ăn hằng ngày nên ưu tiên:
Nhóm tăng cường đề kháng và chống viêm (vitamin C, E): Giúp kích thích sản xuất bạch cầu và bảo vệ tế bào miễn dịch; có trong ổi, cam, quýt, bưởi, ớt chuông, bông cải xanh, các loại hạt (hạnh nhân, hạt điều…).
Nhóm bảo vệ niêm mạc và hàng rào miễn dịch (vitamin A, Beta - caroten): Giúp giữ cho lớp niêm mạc đường hô hấp và tiêu hóa khỏe mạnh. Ví dụ: Bí đỏ, cà rốt, khoai lang, gấc, gan động vật, rau lá xanh đậm (rau ngót, cải bó xôi…).
Các thực phẩm chứa vitamin A, Beta-caroten như cà rốt, bí đỏ… giúp giữ cho lớp niêm mạc đường hô hấp và tiêu hóa khỏe mạnh
ẢNH: NHƯ QUYÊN
Nhóm khoáng chất kích hoạt tế bào miễn dịch (kẽm, sắt): Hỗ trợ các tế bào miễn dịch hoạt động hiệu quả. Ví dụ: Thịt bò, hàu, nghêu, sò, các loại đậu, hạt bí ngô…
Nhóm gia vị tạo cảm giác ấm và tăng hương vị món ăn: Có thể được dùng với lượng vừa phải, tuy nhiên không thể thay thế thuốc hoặc điều trị y khoa khi có bệnh. Ví dụ: Gừng, tỏi, nghệ, hành, mật ong (dùng vừa phải cho người lớn).
Nhóm thực phẩm tạo nhiệt và năng lượng lành mạnh: Cung cấp năng lượng, giữ ấm cơ thể, giúp hạn chế tình trạng viêm mạn tính. Nên ưu tiên tinh bột chuyển hóa chậm (gạo lứt, khoai lang, yến mạch…) và chất béo tốt (dầu ô liu, cá béo như cá hồi, cá thu…).
Nhóm giàu đạm chất lượng cao: Đạm là nguyên liệu cấu trúc nên các kháng thể (immunoglobulin) và các tế bào miễn dịch. Có thể bổ sung đạm từ thịt nạc, thịt gia cầm, cá, trứng và các loại đậu.
Nhóm thực phẩm hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột: Sữa chua và các thực phẩm lên men phù hợp có thể góp phần duy trì hệ vi sinh đường ruột đa dạng. Nên lựa chọn sản phẩm ít đường, được chế biến và bảo quản an toàn.
Nước và các loại đồ uống ấm: Có thể dùng nước ấm hoặc trà không đường theo sở thích; không nên xem trà thảo mộc là phương pháp “thanh lọc” hay thay thế việc thăm khám và điều trị khi có triệu chứng kéo dài.
Kết hợp dinh dưỡng cùng lối sống lành mạnh
Để giúp nâng cao sức khỏe và hỗ trợ hệ miễn dịch một cách bền vững, nhất là trong bối cảnh thời tiết bất lợi và các bệnh hô hấp diễn biến phức tạp, bác sĩ Hoàng Sinh khuyên mọi người nên ưu tiên cung cấp vi chất qua thực phẩm tự nhiên, với các bữa ăn đa dạng màu sắc mỗi ngày.
Do thời tiết ẩm ướt, thức ăn phải được nấu chín kỹ, bảo quản trong tủ lạnh đúng cách và hâm nóng lại an toàn để bảo vệ hệ tiêu hóa, tránh ngộ độc thực phẩm.
Để đề kháng thực sự vững vàng, cần giữ cơ thể đủ ấm khi ra đường, ngủ đủ giấc (7 - 8 tiếng mỗi đêm); khi trời mưa, nên duy trì tập thể dục đều đặn trong nhà để kích thích tuần hoàn máu và tế bào miễn dịch. Khi có triệu chứng hô hấp kéo dài, khó thở, sốt cao, dấu hiệu mất nước hoặc mệt mỏi bất thường, nên đến cơ sở y tế để được đánh giá; không tự ý dùng kháng sinh hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Có nên dùng các loại viên uống để “tăng đề kháng cấp tốc”?
Theo thạc sĩ - bác sĩ Châu Hoàng Sinh, tâm lý muốn “tăng đề kháng cấp tốc” bằng viên uống tổng hợp khi mùa mưa đến khá phổ biến. Tuy nhiên, người dân không nên tự ý sử dụng liều cao hoặc phối hợp nhiều sản phẩm. Viên bổ sung chỉ nên được cân nhắc khi khẩu phần không đáp ứng nhu cầu, có nguy cơ thiếu vi chất, đã được xác định thiếu hụt hoặc thuộc nhóm được nhân viên y tế khuyến nghị.
“Hệ miễn dịch là một hệ thống phức tạp, cần được duy trì thông qua chế độ ăn uống cân đối và lối sống lành mạnh lâu dài, chứ không thể tăng cường tức thì chỉ bằng vài liều thực phẩm bổ sung. Việc sử dụng vitamin A, D hoặc E liều cao có thể gây tích lũy và dẫn đến độc tính. Trong khi đó, bổ sung vitamin C liều cao có thể gây rối loạn tiêu hóa và làm tăng nguy cơ sỏi thận ở một số người. Vì vậy, việc bổ sung cần căn cứ vào nhu cầu thực tế, liều lượng phù hợp và tư vấn của nhân viên y tế”, bác sĩ Sinh nhấn mạnh.