5 dấu hiệu kháng insulin thường gặp

Nguồn ảnh: VnExpress

Đường huyết cao, mệt mỏi kéo dài và tích tụ mỡ bụng có thể liên quan đến tình trạng kháng insulin.

Đường huyết cao

Insulin là hormone do tuyến tụy tiết ra, giúp glucose từ máu đi vào tế bào cơ, mỡ và các mô khác để sử dụng hoặc dự trữ. Kháng insulin xảy ra khi các tế bào giảm đáp ứng với hormone này, khiến tuyến tụy phải tiết nhiều insulin hơn để duy trì đường huyết. Khi tuyến tụy không còn bù đắp đủ, glucose tích tụ trong máu, làm đường huyết tăng cao.

Theo Healthline, đường huyết tăng có thể là dấu hiệu kháng insulin đã ảnh hưởng đến khả năng điều hòa glucose của cơ thể. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm hemoglobin A1c (HbA1c) để đánh giá mức đường huyết trung bình trong khoảng 2-3 tháng, qua đó hỗ trợ phát hiện tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường.

Tăng đường huyết có thể là dấu hiệu kháng insulin. Ảnh: Đinh Tiên — Tăng đường huyết có thể là dấu hiệu kháng insulin. Ảnh: *Đinh Tiên*

Cholesterol cao

Insulin đóng vai trò điều chỉnh cách cơ thể sử dụng và dự trữ chất béo cùng cholesterol, ức chế quá trình phân giải mỡ (lipolysis) trong mô mỡ. Khi bị kháng insulin, nồng độ triglyceride (mỡ máu) và cholesterol xấu LDL cũng có thể tăng cao, ngược lại cholesterol tốt HDL có xu hướng giảm.

Tăng cân

Kháng insulin khiến cơ thể gặp khó khăn trong việc sử dụng đường để tạo năng lượng hiệu quả. Lượng insulin dư thừa được sản sinh để bù đắp có thể kích thích cơ thể tích trữ chất béo, nhất là quanh vùng eo, gây tăng cân vùng bụng, tích tụ mỡ nội tạng.

Thay đổi trên da

Các vùng da sẫm màu, dày và sần ở nếp gấp cổ, nách có thể là dấu hiệu kháng insulin, được gọi là chứng gai đen (acanthosis nigricans). Nồng độ insulin trong máu tăng cao có thể kích thích tế bào da tăng sinh, khiến da dày và sẫm màu hơn. Dấu hiệu này có thể gặp ở người kháng insulin hoặc mắc tiền đái tháo đường, nhưng không đặc hiệu cho các tình trạng này.

Mệt mỏi

Cơ thể cần glucose để cung cấp năng lượng cho tế bào, cơ bắp và não bộ. Theo WebMD, kháng insulin khiến tế bào giảm khả năng hấp thụ và sử dụng glucose, làm rối loạn quá trình chuyển hóa năng lượng.

Đường huyết tăng cao kéo dài có thể khiến glucose bị đào thải qua nước tiểu, kéo theo nước và gây mất nước. Tình trạng này có thể dẫn đến mệt mỏi, khát nhiều và đi tiểu thường xuyên. Tuy nhiên, mệt mỏi không phải dấu hiệu đặc hiệu của kháng insulin và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác.

Anh Chi (Tổng hợp)

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiểu đường tại đây để bác sĩ giải đáp

Kháng insulin xảy ra khi các tế bào giảm khả năng đáp ứng với hormone do tuyến tụy tiết ra, cản trở quá trình đưa glucose từ máu vào mô cơ và mỡ. Tình trạng này buộc tuyến tụy phải liên tục tăng tiết hormone bù đắp, dẫn đến việc tích tụ đường trong máu và làm suy giảm khả năng điều hòa năng lượng tự nhiên của cơ thể. Để đánh giá mức độ ảnh hưởng của biến thiên đường huyết trong vòng hai đến ba tháng, các bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm chỉ số HbA1c nhằm tầm soát nguy cơ tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường. Sự rối loạn phản ứng insulin cũng tác động trực tiếp đến chu trình chuyển hóa lipid và phân bố thể trọng. Nồng độ hormone tăng cao bất thường sẽ kích thích cơ thể tích trữ chất béo, đặc biệt là tích tụ mỡ nội tạng quanh vùng eo gây tăng cân nhanh chóng. Đồng thời, quá trình ức chế phân giải mô mỡ bị gián đoạn khiến chỉ số mỡ máu triglyceride cùng cholesterol xấu LDL tăng vọt, trong khi cholesterol tốt HDL lại có xu hướng sụt giảm rõ rệt. Ở phương diện thể chất, người bệnh có thể đối mặt với triệu chứng mệt mỏi kéo dài, khát nước và đi tiểu nhiều lần do glucose dư thừa bị đào thải kèm theo nước qua đường tiết niệu. Ngoài ra, sự tăng sinh tế bào da dưới kích thích của nồng độ insulin cao còn hình thành các mảng da sẫm màu, dày và sần sùi tại nếp gấp cổ hoặc nách, hay còn gọi là chứng gai đen acanthosis nigricans. Dù mệt mỏi và biến đổi sắc tố da không phải là dấu hiệu đặc hiệu duy nhất, việc nhận diện sớm các chỉ dấu lâm sàng này đóng vai trò quan trọng trong việc can thiệp kịp thời các rối loạn chuyển hóa.