Thông tin được PGS.TS Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Y tế công cộng, chia sẻ tại tọa đàm Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá do Báo Nhân Dân tổ chức tại Hà Nội ngày 27/10.
"6 hình ảnh cảnh báo sức khỏe đang áp dụng tại Việt Nam từ tháng 5/2013 đến nay vẫn giữ nguyên diện tích 50% mỗi mặt chính trước và sau của bao bì", PGS Hương cho biết. Điều này khiến người hút thuốc dần quen mắt, làm giảm hiệu quả truyền tải thông điệp. Thực tế, sau 10 năm, tỷ lệ người hút thuốc chú ý đến cảnh báo sức khỏe giảm còn 80%.
Một "kẽ hở" khác trong nhãn cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá đến từ việc tem thuốc lá che khuất cảnh báo. Do đó, theo bà Hương cần quy định rõ trong Luật việc không để tem thuốc lá hoặc bất kỳ vật liệu nào che lấp cảnh báo sức khỏe trên bao bì.
Về diện tích cảnh báo sức khỏe, hiện đang ở mức 50%, đã đánh tụt thứ hạng của Việt Nam từ vị trí thứ 28/198 quốc gia và vùng lãnh thổ (năm 2014) xuống vị trí thứ 95/212 (năm 2025). Trong khi đó, nhiều quốc gia đã tăng đáng kể diện tích cảnh báo trên bao bì thuốc lá, như Thái Lan 85%; Lào, Myanmar, Singapore và Brunei áp dụng mức 75%.
Thực trạng này cho thấy cần đổi mới cả diện tích, hình thức và nội dung cảnh báo sức khỏe nhằm duy trì hiệu quả truyền thông về tác hại của thuốc lá.
Bộ Y tế: Tăng diện tích cảnh báo lên 85% có thể giảm khoảng 815.100 người hút thuốc sau 6 năm
Một trong những đề xuất trọng tâm của chuyên gia là tăng diện tích cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh từ mức 50% hiện nay lên ít nhất 85% trên mỗi mặt chính của bao bì thuốc lá, đồng thời đặt cảnh báo ở phía trên bao bì và phóng to hình ảnh.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khuyến cáo cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh nên chiếm ít nhất 50% diện tích bao bì và diện tích càng lớn càng tốt.
Kết quả nghiên cứu tại Việt Nam năm 2024 cho thấy, khi hình ảnh cảnh báo được phóng to, nhận thức của người hút thuốc về nguy cơ sức khỏe tăng lên.
"Nhóm người hút thuốc chú ý đến cảnh báo sức khỏe có ý định bỏ thuốc cao gấp 2,3 lần so với nhóm không chú ý đến cảnh báo. Có 63,4% người thuộc nhóm chú ý đến cảnh báo nghĩ đến việc bỏ thuốc", PGS Hương thông tin.
Việt Nam thuộc nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc cao nhất thế giới, đứng thứ 3 ASEAN. Thuốc lá từ lâu đã được xác định là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính và tử vong sớm.
Mỗi năm, tại Việt Nam có trên 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có nhiều người không hút thuốc nhưng phải hít khói thuốc thụ động trong môi trường sống và làm việc.
Theo ước tính của Bộ Y tế, việc tăng diện tích cảnh báo lên 85% có thể giảm khoảng 815.100 người hút thuốc sau sáu năm. Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cũng đề nghị áp dụng diện tích cảnh báo từ 85% trở lên hoặc xây dựng lộ trình tăng lên mức 85-100%.
Về hình thức cảnh báo mới, theo PGS Hương, bên cạnh cảnh báo bằng hình ảnh trên bao bì, một số hình thức cảnh báo được áp dụng tại các quốc gia khác như bao bì tiêu chuẩn hóa, in cảnh báo trực tiếp trên từng điếu thuốc và đưa tờ thông tin về lợi ích của việc bỏ thuốc vào bên trong bao thuốc.