TS.BS Nguyễn Thị Minh Đức, Trưởng khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết vi khuẩn neisseria meningitidis gây não mô cầu có thể cư trú ở vùng mũi họng nhưng không triệu chứng, lây giữa người với người qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài. Trong một số trường hợp, neisseria meningitidis có thể vượt qua niêm mạc, vào máu rồi xâm nhập hệ thần kinh, gây viêm màng não.
Màng não là các lớp màng bao quanh, bảo vệ não cùng tủy sống. Khi vượt qua hàng rào bảo vệ giữa máu và hệ thần kinh, vi khuẩn có thể phát triển trong dịch não tủy, kích hoạt phản ứng viêm. Lâu dần làm tăng tính thấm của các mạch máu, khiến dịch thoát vào mô dẫn đến phù não. Do hộp sọ có thể tích giới hạn nên tình trạng phù kéo dài làm tăng áp lực nội sọ, ảnh hưởng đến tưới máu cũng như hoạt động của tế bào thần kinh. Viêm còn có thể cản trở lưu thông dịch não tủy hoặc gây tổn thương mạch máu não, làm diễn tiến bệnh phức tạp hơn.
Người bệnh thường có các biểu hiện như sốt, đau đầu, cứng gáy, có thể kèm buồn nôn, nôn và sợ ánh sáng. Viêm não mô cầu tiến triển nặng có thể khiến người bệnh lú lẫn, lơ mơ, co giật hoặc hôn mê. Những biểu hiện ban đầu đôi khi giống bệnh nhiễm trùng thông thường nhưng có thể diễn tiến nhanh trong vài giờ.
Bệnh này còn có thể dẫn đến nhiễm khuẩn huyết, xảy ra riêng lẻ hoặc cùng viêm màng não. Vi khuẩn trong máu làm tổn thương thành mạch, xuất huyết dưới da, tụt huyết áp, sốc. Khi tuần hoàn bị tác động, não có nguy cơ thiếu máu, oxy, thúc đẩy các tổn thương thần kinh nặng thêm.
Bác sĩ Minh Đức đang tư vấn cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ Đức lưu ý người đột ngột sốt kèm đau đầu nhiều, cứng gáy hoặc thay đổi ý thức cần đi khám. Tùy trường hợp, bác sĩ chỉ định xét nghiệm máu, chụp CT hoặc MRI, chọc dò dịch não tủy giúp xác định tình trạng nhiễm trùng, tác nhân gây bệnh, đánh giá tổn thương, biến chứng. Khi nghi ngờ viêm màng não do nhiễm trùng, người bệnh cần tuân thủ điều trị theo phác đồ của bác sĩ, không trì hoãn.
Sau giai đoạn cấp, một số người bệnh có thể giảm thính lực, xuất hiện cơn co giật, yếu tay chân hoặc gặp khó khăn về trí nhớ, ngôn ngữ, khả năng tập trung. Mức độ hồi phục tùy tổn thương và diễn tiến bệnh. Người bệnh cần tái khám để đánh giá chức năng thần kinh, thính lực, phục hồi chức năng theo chỉ định, kể cả khi đã hết sốt.
Người dân đi tiêm vaccine phòng não mô cầu tại VNVC. Ảnh: VNVC cung cấp
Bác sĩ Đức khuyến cáo, mỗi người cần tiêm vaccine phòng não mô cầu theo hướng dẫn. Thường xuyên rửa tay, giữ không gian sống thông thoáng, không dùng chung ly uống nước, bàn chải đánh răng. Tránh tiếp xúc gần với người mắc bệnh, nếu không may tiếp xúc cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá, chỉ định kháng sinh dự phòng khi cần, không tự mua thuốc uống.
Trọng Nghĩa
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp