Nhận diện bệnh sốt mò

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Sốt mò là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do mò đốt truyền vi khuẩn gây bệnh. Bệnh có thể tiến triển nặng dẫn tới suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng não và tử vong nếu không được chẩn đoán, điều trị kịp thời.

Mới đây, một phụ nữ 51 tuổi ở Hà Nội nhập viện điều trị tại Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội) sau nhiều ngày sốt cao, rét run, điều trị tại tuyến cơ sở không lui bệnh.

Qua khám kỹ toàn thân, các bác sĩ (BS) phát hiện bệnh nhân (BN) có một tổn thương eschar (tổn thương da có vảy khô) ở vùng nách phải. Qua xét nghiệm kết hợp diễn biến bệnh, đánh giá yếu tố dịch tễ và tổn thương trên da, BN được chẩn đoán sốt mò, chỉ định dùng kháng sinh và cắt sốt sau một ngày điều trị.

Theo BS Nguyễn Thu Huyền, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, sốt mò là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi gây ra, lây sang người qua vết đốt của ấu trùng mò nhiễm khuẩn. Điều khiến bệnh dễ bị bỏ sót là các triệu chứng ban đầu như sốt cao, rét run, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt mỏi... khá giống nhiều bệnh nhiễm trùng khác. Người bệnh cũng thường không biết mình từng bị mò đốt vì ấu trùng rất nhỏ và vết đốt có thể không gây đau.

Một dấu hiệu rất điển hình ở bệnh nhân sốt mò là tổn thương tại vị trí mò đốt (eschar), thường có vảy khô sẫm màu hoặc đen. Vết này ít đau và thường nằm ở những vị trí kín như nách, bẹn, dưới vú, vùng sinh dục nên người bệnh và nhân viên y tế đều có thể bỏ sót nếu không kiểm tra kỹ.

BS Huyền lưu ý không phải người bệnh sốt mò nào cũng có eschar. Một số trường hợp xuất hiện phát ban, hạch to hoặc chỉ là hội chứng sốt không đặc hiệu. Vì vậy, khi gặp trường hợp sốt chưa rõ nguyên nhân, cần kết hợp khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, khám toàn thân và các xét nghiệm cần thiết.

TS-BS Đoàn Thu Trà, quyền Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, thông tin thêm: Sốt mò thường liên quan tiếp xúc với môi trường có cây cỏ, bụi rậm, thảm thực vật. Vì vậy, nguy cơ cao hơn với những người đi rừng, làm ruộng, làm vườn hoặc thường xuyên hoạt động trong môi trường nóng ẩm. Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai từng cứu sống nhiều ca bệnh sốt mò, biến chứng nguy hiểm: suy thận cấp, tổn thương gan và nhiều cơ quan khác, rối loạn ý thức, sau nhiều ngày sốt cao.

Để phòng bệnh, khi làm ruộng, làm vườn, đi rừng hoặc đến nơi nhiều cây cỏ, bụi rậm, nên mặc quần áo dài, che kín tay chân, hạn chế ngồi hoặc nằm trực tiếp trên nền cỏ. Sau khi trở về, nên vệ sinh cơ thể và chú ý kiểm tra các vùng da kín.

Đặc biệt, nếu sốt chưa rõ nguyên nhân, sốt phát ban, hạch to, người dân cần đến cơ sở y tế và chủ động thông báo với BS về những nơi mình đã đến, công việc đã làm trước khi phát bệnh, theo Bệnh viện Bạch Mai.

Sốt mò là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi gây ra, lây sang người qua vết đốt của ấu trùng mò nhiễm khuẩn. Bệnh dễ bị bỏ sót vì các biểu hiện ban đầu như sốt cao, rét run, đau đầu, đau mỏi cơ và mệt mỏi tương tự nhiều bệnh nhiễm trùng khác, trong khi ấu trùng rất nhỏ và vết đốt có thể không gây đau. Mới đây, một phụ nữ 51 tuổi ở Hà Nội nhập Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai, sau nhiều ngày sốt cao, rét run và điều trị tại tuyến cơ sở không thuyên giảm. Khi khám kỹ toàn thân, bác sĩ phát hiện một tổn thương eschar có vảy khô ở vùng nách phải; kết hợp xét nghiệm, diễn biến bệnh và yếu tố dịch tễ, bệnh nhân được chẩn đoán sốt mò, dùng kháng sinh và cắt sốt sau một ngày. Theo bác sĩ Nguyễn Thu Huyền, eschar là dấu hiệu điển hình, thường có vảy khô sẫm màu hoặc đen, ít đau và hay nằm tại các vị trí kín như nách, bẹn, dưới vú hoặc vùng sinh dục. Tuy nhiên, không phải bệnh nhân nào cũng có tổn thương này; một số trường hợp chỉ xuất hiện phát ban, hạch to hoặc hội chứng sốt không đặc hiệu, đòi hỏi bác sĩ phải khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, khám toàn thân và thực hiện xét nghiệm cần thiết. Việc chậm chẩn đoán, điều trị có thể khiến bệnh tiến triển thành suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng não, suy thận cấp, tổn thương gan, rối loạn ý thức, tổn thương nhiều cơ quan và tử vong. TS-BS Đoàn Thu Trà, quyền Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, cho biết nguy cơ mắc bệnh cao hơn ở người đi rừng, làm ruộng, làm vườn hoặc thường xuyên hoạt động trong môi trường nóng ẩm, nhiều cây cỏ và bụi rậm. Biện pháp phòng bệnh gồm mặc quần áo dài, che kín tay chân, tránh ngồi hoặc nằm trực tiếp trên nền cỏ, vệ sinh cơ thể và kiểm tra các vùng da kín sau khi trở về. Người bị sốt chưa rõ nguyên nhân, sốt phát ban hoặc hạch to cần đến cơ sở y tế, đồng thời thông báo cho bác sĩ về nơi đã đến và công việc thực hiện trước khi phát bệnh.