Dù sống ở miền núi, nhiều hộ dân xã Sơn Linh (tỉnh Quảng Ngãi) vẫn phải nhiều lần chạy lũ vào mỗi mùa mưa. Có ngôi nhà chỉ còn cách mép sông Trà Khúc chưa đầy 2m, phía sau là vách đất dựng đứng do sạt lở. Người dân nhiều năm kiến nghị xây kè, bố trí tái định cư nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được....
Nhà chỉ còn cách mép sông chưa đầy 2m
Tại thôn Đồng A xã Sơn Linh (tỉnh Quảng Ngãi) dấu tích những đợt sạt lở vẫn kéo dài dọc bờ sông Trà Khúc. Nhiều mảng đất bị dòng nước cuốn đi, tạo thành những “hàm ếch” ăn sâu vào bờ. Có nơi, bờ sông sau nhiều lần sạt lở đã trở thành vách đất dựng đứng ngay sát nhà dân.
Một số ngôi nhà xuất hiện tình trạng nền bị đứt gãy, nhiều vết nứt rộng từ 3-5cm. Công trình chăn nuôi của một số hộ bị sụp đổ, hư hỏng, phải bỏ hoang. Có đoạn, mép sạt lở chỉ cách đường dân sinh khoảng 5m.
Có đoạn, mép sạt lở chỉ cách đường dân sinh khoảng 5m.
Theo UBND xã Sơn Linh, hiện có 42 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp bởi tình trạng sạt lở bờ sông Trà Khúc. Ngoài ra, hơn 680 hộ trên địa bàn nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi ngập lụt.
Nhà anh Đinh Văn Sơn (45 tuổi, trú thôn Đồng A) nằm sát mép sông. Nhiều năm qua, gia đình anh đã nhiều lần đổ đất để gia cố khu vực phía sau nhà nhưng cứ sau mỗi đợt nước sông dâng cao, phần đất mới đắp lại tiếp tục bị cuốn trôi.
Hiện ngôi nhà chỉ còn cách mép sông chưa đầy 2m. Gia đình anh tiếp tục đổ thêm đất, xếp đá, trồng cây để giữ bờ, nhưng những biện pháp này chỉ mang tính tạm thời.
“Ở đây, mùa lũ đến phải chạy lũ 5-6 lần. Ban ngày thì dễ, chứ nước lũ lên ban đêm là cực kỳ nguy hiểm. Người dân mong các cấp, ngành sớm đầu tư xây dựng tuyến kè chống sạt lở, đồng thời bố trí khu tái định cư để các hộ trong vùng nguy hiểm có nơi ở ổn định, yên tâm sinh sống và sản xuất”, anh Sơn nói.
Dọc bờ sông, nhiều hộ dân tự trồng tre, cây xanh, đổ đất, xếp đá để chống sạt lở. Tuy nhiên, sau mỗi mùa mưa lũ, bờ sông vẫn tiếp tục bị bào mòn.Nhà anh Đinh Văn Sơn xuất hiện tình trạng nền bị đứt gãy.
Không riêng gia đình anh Sơn, nhiều hộ dân sống dọc sông Trà Khúc cũng luôn trong trạng thái thấp thỏm mỗi khi mưa lớn. Ông Đinh Banh (trú thôn Đồng A) cho biết, vào mùa mưa lũ ông phải “canh” con nước. Có những đêm mưa lớn, ông thức trắng vì lo nước sông dâng nhanh.
“Khi thấy nguy hiểm, cả gia đình vội thu dọn đồ đạc, tìm đến nơi cao hơn ở nhờ. Chỉ khi nước rút, mọi người mới trở về nhà dọn dẹp, tiếp tục cuộc sống. Dọc bờ sông, nhiều hộ dân tự trồng tre, cây xanh, đổ đất, xếp đá để chống sạt lở. Tuy nhiên, sau mỗi mùa mưa lũ, bờ sông vẫn tiếp tục bị bào mòn”, ông Banh chia sẻ.
Nhiều năm kiến nghị xây kè, tái định cư
Tình trạng sạt lở bờ sông Trà Khúc qua xã Sơn Linh đã kéo dài nhiều năm. Qua các cuộc tiếp xúc cử tri, người dân nhiều lần kiến nghị xây dựng kè chống sạt lở hoặc bố trí tái định cư để có nơi ở an toàn hơn. Tuy nhiên, do nguồn lực địa phương còn hạn chế, những kiến nghị này đến nay vẫn chưa thể thực hiện.
Công trình chăn nuôi của một số hộ bị sụp đổ, hư hỏng, phải bỏ hoang.
Nỗi lo của người dân càng lớn khi trên sông Trà Khúc, ở khu vực thượng nguồn và hạ nguồn qua địa bàn xã có hai nhà máy thủy điện sắp tích nước, vận hành phát điện.
Người dân lo ngại khi các hồ thủy điện đi vào hoạt động, việc điều tiết nước có thể khiến mực nước sông thay đổi nhanh trong thời điểm mưa lũ, trong khi nhiều khu dân cư hiện nằm sát bờ sông và khu vực có nguy cơ sạt lở.
Tại khu vực mố cầu Sơn Linh - Sơn Giang, nhiều điểm sạt mới chồng lên những vết sạt cũ.
Ngay trước mùa mưa, những dấu hiệu sạt lở mới đã xuất hiện. Tại khu vực mố cầu Sơn Linh - Sơn Giang, nhiều điểm sạt mới chồng lên những vết sạt cũ đã được cỏ cây phủ kín.
Bà Sang Thị Minh Ngọc - Chủ tịch UBND xã Sơn Linh cho biết, tình trạng sạt lở bờ sông Trà Khúc qua địa bàn kéo dài khoảng 4km, đến khu vực xã Sơn Hạ. “Địa phương rất mong được bố trí kinh phí xây dựng kè chống sạt lở và tái định cư cho người dân. Đây là nguyện vọng của cử tri nhiều năm qua”, bà Ngọc nói.
Nhiều nhà dân xuất hiện vết nứt rộng từ 3-5cm.
Theo bà Ngọc, trước mùa mưa lũ năm nay, xã đã xây dựng phương án chủ động di dời các hộ dân ở những khu vực nguy hiểm. Khi mưa lớn, nước sông dâng, người dân sẽ được đưa đến ở xen ghép tại các nhà dân ở vị trí cao hơn. Xã cũng bố trí các nhà công sản để tiếp nhận người dân khi cần thiết.
Tại thôn Đồng A, xã Sơn Linh, tỉnh Quảng Ngãi, nhiều gia đình sống bên sông Trà Khúc đang đối mặt nguy cơ mất nhà khi từng mảng bờ liên tục bị nước cuốn trôi. Dọc dòng sông, những “hàm ếch” ăn sâu vào đất, tạo thành các vách dựng đứng nằm sát khu dân cư, khiến cảnh quan nơi đây luôn mang dấu hiệu bất an. Có vị trí, mép sạt lở chỉ còn cách đường dân sinh khoảng 5m, trong khi một số căn nhà chỉ cách dòng nước chưa đầy 2m.
Những ngôi nhà ven sông bắt đầu xuất hiện nền bị đứt gãy, các vết nứt rộng từ 3-5cm, báo hiệu nền đất đang tiếp tục chuyển động. Công trình chăn nuôi của nhiều hộ từng bị sụp đổ, hư hỏng, buộc người dân bỏ hoang sau những mùa mưa lũ liên tiếp. Theo UBND xã Sơn Linh, sạt lở hiện ảnh hưởng trực tiếp 42 hộ dân, còn hơn 680 hộ khác nằm trong khu vực chịu tác động trực tiếp của ngập lụt.
Nhà anh Đinh Văn Sơn, 45 tuổi, ở thôn Đồng A, từng nhiều lần được gia đình đổ đất gia cố phía sau, nhưng phần đất mới nhanh chóng bị cuốn mất sau mỗi đợt nước dâng. Hiện căn nhà của anh chỉ còn cách mép sông chưa đầy 2m, khiến mọi hoạt động sinh hoạt thường ngày luôn đi kèm nỗi lo nền nhà tiếp tục nứt hoặc bờ đất bất ngờ sụp xuống. Gia đình anh cố giữ bờ bằng cách đổ thêm đất, xếp đá, trồng cây, tuy nhiên những giải pháp tự phát này chỉ đủ chống đỡ tạm thời trước sức nước ngày một mạnh.
Anh Sơn cho biết, mỗi mùa lũ gia đình phải chạy khỏi nhà khoảng 5-6 lần, ban ngày còn có thể xoay xở nhưng ban đêm, nước lên nhanh khiến việc sơ tán trở nên đặc biệt nguy hiểm. Khi phát hiện dòng sông dâng cao hoặc bờ đất có dấu hiệu bất ổn, người dân phải vội vàng thu dọn đồ đạc, tìm đến nơi cao hơn để tránh lũ. Nhiều gia đình mong các cấp, ngành sớm đầu tư tuyến kè chống sạt lở, đồng thời bố trí khu tái định cư để người dân có chỗ ở ổn định.
Dọc bờ sông Trà Khúc, người dân tự trồng tre, trồng cây xanh, đổ đất và xếp đá, với hy vọng giữ lại phần đất đang ngày càng thu hẹp. Thế nhưng sau mỗi mùa mưa lũ, dòng nước vẫn tiếp tục bào mòn bờ, cuốn theo công sức, đất đai và cảm giác an toàn vốn đã mong manh. Không riêng gia đình anh Sơn, nhiều hộ dân khác cũng sống trong trạng thái thấp thỏm, chỉ cần mưa lớn kéo dài là lập tức phải theo dõi từng thay đổi của con nước.
Ông Đinh Banh, người dân thôn Đồng A, cho biết mùa mưa lũ năm nào ông cũng phải “canh” mực nước sông, thậm chí có những đêm mưa lớn phải thức trắng vì lo nước dâng quá nhanh. Khi tình hình trở nên nguy hiểm, cả gia đình ông lập tức chuyển đồ đạc đến nơi cao hơn ở nhờ, chỉ quay về sau khi nước rút để dọn dẹp nhà cửa. Cuộc sống của các hộ ven sông vì thế bị chia cắt thành những chu kỳ sơ tán, trở về, sửa chữa rồi lại tiếp tục chờ đợi mùa lũ kế tiếp.
Tình trạng sạt lở đoạn sông Trà Khúc qua xã Sơn Linh đã kéo dài nhiều năm, người dân nhiều lần kiến nghị tại các cuộc tiếp xúc cử tri về việc xây kè hoặc bố trí tái định cư. Tuy nhiên, nguồn lực địa phương còn hạn chế nên những đề xuất bảo vệ bờ sông và đưa dân đến nơi an toàn vẫn chưa thể triển khai. Nỗi lo càng tăng khi khu vực thượng nguồn và hạ nguồn qua địa bàn có hai nhà máy thủy điện sắp tích nước, vận hành phát điện.
Người dân lo việc điều tiết nước từ các hồ thủy điện có thể làm mực nước sông thay đổi nhanh hơn trong những thời điểm mưa lũ, khi nhiều khu dân cư vẫn nằm sát bờ. Tại khu vực mố cầu Sơn Linh - Sơn Giang, những điểm sạt mới đã chồng lên các vết sạt cũ bị cỏ cây phủ kín, cho thấy nguy cơ vẫn hiện hữu ngay trước mùa mưa. Theo bà Sang Thị Minh Ngọc, Chủ tịch UBND xã Sơn Linh, đoạn sạt lở kéo dài khoảng 4km đến khu vực xã Sơn Hạ, còn địa phương đang xây dựng phương án sơ tán người dân đến nơi cao hơn khi cần thiết.
Bà Ngọc cho biết xã mong được bố trí kinh phí xây dựng kè chống sạt lở và tái định cư, bởi đây là nguyện vọng được cử tri nêu ra trong nhiều năm. Trước mùa mưa lũ năm nay, chính quyền dự kiến đưa các hộ ở vùng nguy hiểm đến ở xen ghép tại nhà dân có vị trí cao hơn, đồng thời sử dụng nhà công sản để tiếp nhận người sơ tán. Với những gia đình nhiều lần chạy lũ trong đêm, kế hoạch này là phương án cấp thời, nhưng một tuyến kè kiên cố và khu tái định cư vẫn được xem là giải pháp lâu dài, theo ghi nhận của báo Tiền Phong.
