Dự án “Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc Việt Nam” được triển khai trong giai đoạn 2022-2026 bằng nguồn vốn ODA không hoàn lại của Chính phủ Nhật Bản thông qua Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), do Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ quản và Trung tâm Khuyến nông quốc gia là chủ dự án. Dự án được triển khai tại sáu địa phương gồm: Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình và Sơn La.
Mục tiêu của dự án là góp phần thúc đẩy bền vững cây trồng an toàn tại vùng dự án thông qua phát triển nguồn nhân lực khuyến nông; nâng cao năng lực sản xuất và quản lý của các hợp tác xã; tăng cường quan hệ đối tác giữa các bên trong chuỗi giá trị; nâng cao năng lực thực thi nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm.
Tỷ lệ nhóm hợp tác xã (tại thời điểm khảo sát) áp dụng quy trình thực hành nông nghiệp tốt cơ bản/VietGAP tăng từ 72% lên 92%; diện tích áp dụng tăng từ 521ha lên 752ha, tương đương tăng 44,4%; tỷ lệ hợp tác xã thực hiện bán hàng tập trung tăng từ 76,9% lên 94,9%.
Ông Đỗ Đà Giang, Điều phối viên dự án, Phó Trưởng phòng Đào tạo huấn luyện (Trung tâm Khuyến nông quốc gia)
Trong 4 năm triển khai, dự án thực hiện đồng bộ các hoạt động từ khảo sát cơ bản, lựa chọn hợp tác xã mục tiêu, đào tạo cán bộ khuyến nông. Cùng với đó là tập huấn và hỗ trợ hợp tác xã khảo sát thị trường, xây dựng kế hoạch sản xuất, hướng dẫn GAP cơ bản/VietGAP, áp dụng các biện pháp kỹ thuật, hỗ trợ sơ chế và tiếp thị, đến tăng cường kết nối giữa các tác nhân trong chuỗi giá trị.
Ông Đỗ Đà Giang, điều phối viên dự án, Phó Trưởng phòng Đào tạo huấn luyện (Trung tâm Khuyến nông quốc gia) cho biết: “Kết thúc dự án, qua đánh giá ở các hợp tác xã mục tiêu cho thấy sản xuất an toàn và tổ chức tiêu thụ đã có sự cải thiện rõ rệt; tỷ lệ nhóm hợp tác xã (tại thời điểm khảo sát) áp dụng quy trình thực hành nông nghiệp tốt cơ bản/VietGAP tăng từ 72% lên 92%; diện tích áp dụng tăng từ 521ha lên 752ha, tương đương tăng 44,4%; tỷ lệ hợp tác xã thực hiện bán hàng tập trung tăng từ 76,9% lên 94,9%. Đặc biệt, các hoạt động khảo sát thị trường, xây dựng lịch thời vụ, lập kế hoạch sản xuất, tiếp thị, thu thập thông tin từ khách hàng từng bước được đưa vào hoạt động của các hợp tác xã”.
Ngoài ra, trong 29 hợp tác xã thuộc mẫu phân tích cuối kỳ, lợi nhuận gộp trên một đơn vị diện tích tăng bình quân 14,1% so với thời điểm khảo sát. Đồng thời, 71,8% số hợp tác xã được khảo sát đã mở rộng kênh bán hàng, cao hơn mục tiêu trên 50% và số kênh bán hàng bình quân tăng từ 4,9 lên 7,7 kênh.
Một trong những kết quả nổi bật của dự án là thông qua hoạt động khảo sát thị trường, hội thảo, tập huấn marketing và hỗ trợ xây dựng kế hoạch tiếp thị, các hợp tác xã có điều kiện tiếp cận nhu cầu của người tiêu dùng, yêu cầu thị trường và phương thức tổ chức sản xuất phù hợp hơn định hướng tiêu thụ.
Bà Nguyễn Huyền Trang, đại diện Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La
Dự án triển khai trên địa bàn tỉnh Sơn La với mục tiêu tổng quát là tập trung thúc đẩy ứng dụng kỹ thuật sản xuất an toàn, xây dựng, củng cố chuỗi giá trị cây trồng, nâng cao năng lực quản lý cho hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân. Từ đó, cải thiện chất lượng nông sản, tăng khả năng cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần nâng cao thu nhập cho người sản xuất, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu.
Theo bà Nguyễn Huyền Trang, đại diện Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La: “Một trong những kết quả nổi bật của dự án là thông qua hoạt động khảo sát thị trường, hội thảo, tập huấn marketing và hỗ trợ xây dựng kế hoạch tiếp thị, các hợp tác xã có điều kiện tiếp cận nhu cầu của người tiêu dùng, yêu cầu thị trường và phương thức tổ chức sản xuất phù hợp hơn định hướng tiêu thụ. Dự án cũng đã hỗ trợ thiết kế, in ấn bao bì, nhãn mác, tờ rơi và biển hiệu, qua đó góp phần nâng cao hình ảnh, nhận diện sản phẩm của các hợp tác xã khi tham gia thị trường”.
Đến nay, dự án đã xây dựng được 8 mô hình áp dụng GAP cơ bản trên cây trồng an toàn có giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật góp phần nâng cao nhận thức và thay đổi dần tập quán sản xuất của người dân theo hướng an toàn hơn, bền vững hơn.
“Ngoài ra, dự án đã góp phần giảm chi phí đầu vào thông qua việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ và nâng cao giá trị sản phẩm nhờ áp dụng quy trình sản xuất an toàn, có kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật... Một số kết quả bước đầu cho thấy năng suất và chất lượng sản phẩm được cải thiện, khả năng tiếp cận thị trường trong nước và xuất khẩu từng bước được mở rộng”, bà Nguyễn Huyền Trang cho biết thêm.
Phát biểu kết luận hội nghị, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia Lê Quốc Thanh cho rằng, kết thúc dự án không có nghĩa là kết thúc các hoạt động mà dự án đã khởi xướng nhưng việc nhân rộng cần có chọn lọc, không sao chép. Vì vậy, thời gian tới Trung tâm xác định một số định hướng cần thực hiện như: Tiếp tục hoàn thiện, phổ biến và đưa Viet-SHEP vào các chương trình đào tạo, tập huấn và hoạt động khuyến nông phù hợp. Đội ngũ cán bộ được đào tạo trong khuôn khổ dự án cần được phát huy như lực lượng nòng cốt để chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ các địa phương khác.
Bên cạnh đó, hệ thống khuyến nông Trung ương tiếp tục phối hợp khuyến nông địa phương duy trì phương pháp đã được kiểm chứng trong dự án như: khảo sát thị trường, lập kế hoạch sản xuất, tiếp thị, sản xuất theo GAP, tổ chức bán hàng tập trung, thu nhận phản hồi của khách hàng và kết nối các tác nhân trong chuỗi,…
Nguyên Phúc