Thị trường sữa Việt Nam gần như đã đi vào quỹ đạo ổn định dưới sự thống lĩnh của các thương hiệu lâu năm như Vinamilk hay TH Truemilk. Tuy nhiên gần đây đã có sự xuất hiện của những nhân tố mới, cuộc bám đuổi quyết liệt từ nhóm doanh nghiệp nội địa vẫn có khả năng tái định hình cục diện cạnh tranh trên bản đồ ngành.
Những đối thủ mới
Mới đây, Masan Group chính thức bước chân vào thị trường sữa khi đưa sản phẩm vào hệ thống cửa hàng bán lẻ của tập đoàn này tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Với việc gia nhập thị trường đã bị chiếm lĩnh bởi nhiều thương hiệu lớn trong lẫn ngoài nước, Masan chắc chắn sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh.
Niềm tin của Masan Group không phải không có cơ sở khi Statista (nền tảng trực tuyến từ Đức, chuyên cung cấp dữ liệu về nghiên cứu thị trường) dự báo thị trường sữa Việt Nam sẽ đạt mức tăng trưởng 5% về sản lượng trong năm 2026. Còn theo Hiệp hội Sữa Việt Nam, nguồn cung sản xuất trong nước hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu tiêu thụ toàn quốc.
Báo cáo từ Công ty Chứng khoán Mirae Asset cho thấy, thị trường sữa Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển dịch rõ nét từ tăng trưởng sản lượng đơn thuần sang tập trung vào giá trị gia tăng và phân khúc cao cấp. Đà tăng trưởng doanh thu bình quân giữ vững ở mức 4,1%/năm, cấu trúc cạnh tranh của ngành đã dần ngã ngũ. Rào cản gia nhập thị trường hiện ở mức rất cao, hơn 70% tổng giá trị ngành sữa đã nằm trong tay 5 doanh nghiệp dẫn đầu là Vinamilk, FrieslandCampina, TH True Milk, Nestlé và Abbott.
Năm 2026, ngành sữa Việt Nam ghi nhận đà cải thiện rõ nét, nhờ động lực từ sự phục hồi kinh tế và xu hướng ưu tiên sản phẩm chăm sóc sức khỏe của người tiêu dùng. Đánh giá từ Euromonitor (tổ chức chuyên nghiên cứu thị trường và cung cấp dữ liệu kinh tế độc lập) cho thấy, dù tốc độ mở rộng có phần hạ nhiệt, dư địa tăng trưởng dài hạn của ngành vẫn còn rất lớn. Hiệu quả kinh doanh đang có xu hướng nghiêng về những doanh nghiệp tối ưu hóa được chi phí vận hành và chủ động gia tăng thị phần.
Ban lãnh đạo Masan nhìn nhận rõ thực tế rằng, tập đoàn không có lợi thế cạnh tranh ở mảng sữa tươi truyền thống. Doanh nghiệp không sở hữu hệ thống trang trại hay đàn bò sữa như các đối thủ đi trước. Dù vậy, Masan vẫn quyết định dấn thân dựa trên nguyên tắc cốt lõi: Chỉ tham gia vào sân chơi khi đã nắm chắc lợi thế. Thay vì chạy đua chăn nuôi, tập đoàn tập trung nguồn lực vào nghiên cứu và phát triển các chế phẩm từ sữa mang lại giá trị cao cho sức khỏe, dựa trên công nghệ sẵn có và năng lực R&D lõi của mình.
Giới phân tích nhận định, cơ hội để Masan khẳng định vị thế và mở rộng thị phần hoàn toàn khả thi trong bối cảnh hành vi tiêu dùng đang có sự chuyển dịch rõ nét. Trước đây người tiêu dùng thường đặt yếu tố giá cả lên hàng đầu. Hiện nay, người tiêu dùng Việt Nam ngày càng chú trọng đến chất lượng, hàm lượng dinh dưỡng và mức độ đáp ứng sức khỏe của sản phẩm. Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi nhận thức ngày càng cao về sức khỏe, đi cùng với sự tăng trưởng thu nhập và sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu.
Cuộc chơi của người cũ
Dữ liệu từ Metric Analytics (giải pháp phân tích thị trường trên các sàn thương mại điện tử Việt Nam) cho thấy, áp đảo thị phần doanh số trên sàn Shopee hiện nay là các thương hiệu trong nước. Vinamilk khẳng định vị thế dẫn đầu tuyệt đối với 53,6% thị phần, bỏ xa các đối thủ xếp sau như TH True Milk (16,6%), Milo (6,7%) và Đà Lạt Milk (6%). Bên cạnh lợi thế quy mô, nhiều thương hiệu trong nước còn bứt phá mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng doanh số ấn tượng, điển hình là Milo (+376%), Đà Lạt Milk (+351%) và Growplus (+262%). Ở nhóm thương hiệu quốc tế, Abbott (+12%) cùng Aptamil (+55%) cũng duy trì đà tăng trưởng tích cực.
Đánh giá về triển vọng phát triển của ngành, bà Mai Kiều Liên, Tổng Giám đốc Vinamilk cho biết, thị trường sữa Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng nhờ ba động lực chính. Thứ nhất, dù tỷ lệ sinh có xu hướng giảm, mỗi năm cả nước vẫn có thêm hơn một triệu trẻ em ra đời. Thứ hai, tốc độ già hóa dân số nhanh mở ra cơ hội lớn cho phân khúc dinh dưỡng người lớn. Nhóm tiêu dùng này sở hữu sức mua cao, chú trọng chăm sóc sức khỏe và có chu kỳ sử dụng sản phẩm kéo dài. Thứ ba, sự tăng trưởng kinh tế trong dài hạn thúc đẩy người dân đầu tư nhiều hơn cho sức khỏe, hình thành nên các xu hướng tiêu dùng mới như làn sóng ăn sạch, sống xanh. Dòng sữa thực vật, sản phẩm cao đạm để cải thiện vóc dáng và các dòng sản phẩm bổ sung lợi khuẩn tăng trưởng nhanh chóng nhờ được hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng này.
Từ thực tế đó, lãnh đạo Vinamilk dự báo trong vòng 3 đến 5 năm tới, các ngành hàng như sữa thực vật, sữa bột người lớn, sữa chua uống men sống hay các dòng sản phẩm cao đạm sẽ tiếp tục duy trì đà bứt phá. Những nhóm hàng truyền thống gồm sữa nước, sữa bột trẻ em, sữa chua ăn và sữa đặc dù không tăng trưởng đột biến nhưng vẫn sẽ giữ vững sự ổn định.
“Bất chấp áp lực cạnh tranh gay gắt từ hàng loạt đối thủ trong và ngoài nước, Vinamilk vẫn khẳng định thế thượng phong khi liên tục giữ vững vị trí dẫn đầu thị trường trong suốt 50 năm qua, đồng thời là thương hiệu sữa Việt duy nhất ghi dấu ấn và được đánh giá cao trên trường quốc tế”, bà Mai Kiều Liên khẳng định.
Nhận định về bối cảnh chung, Tổng Giám đốc Vinamilk cho rằng, nếu không có những đột phá tích cực cùng tác động từ các biến động địa chính trị phức tạp, sức mua của người tiêu dùng khó có động lực để tăng trưởng mạnh trở lại. Tuy nhiên, dựa trên những tín hiệu lạc quan từ đầu năm cùng đà phục hồi hiện tại của doanh nghiệp, vai trò dẫn dắt của Vinamilk có thể sẽ tạo lực đẩy giúp toàn thị trường đạt mức tăng trưởng khiêm tốn khoảng 1,5% đến 2%.
Nhóm bám đuổi phía sau như Nutifood, IDP, Mộc Châu Milk và Hanoimilk cũng không hề ngồi yên. Để gia tăng thị phần và tối ưu chi phí, mỗi doanh nghiệp đều lựa chọn một chiến lược khác biệt dựa trên năng lực cốt lõi. Nutifood khẳng định thế mạnh ở phân khúc sữa đặc trị và dinh dưỡng chuyên biệt, tận dụng nghiên cứu R&D để bảo vệ biên lợi nhuận cao. IDP bứt phá nhờ khả năng vận hành linh hoạt cùng chiến lược tiếp thị sáng tạo cho các dòng sản phẩm chủ lực, giúp ghi nhận hiệu quả kinh doanh vượt trội. Mộc Châu Milk tận dụng lợi thế thổ nhưỡng cao nguyên kết hợp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ chăn nuôi khép kín chuẩn GlobalGAP, đồng thời tối ưu chuỗi cung ứng nhờ sự hậu thuẫn từ Vinamilk.
Hanoimilk chọn hướng đi ngách khi tập trung công nghệ tiệt trùng UHT hiện đại phục vụ dòng sản phẩm sữa trái cây và chế phẩm cho phân khúc học đường. Sự chủ động đổi mới công nghệ và tinh gọn quy trình sản xuất của các doanh nghiệp này đã góp phần định hình lại cục diện cạnh tranh ngành sữa.
Sự xuất hiện của những đối thủ mới chưa đủ để làm thay đổi trật tự thị trường trong ngắn hạn. Tuy nhiên, khi dư địa tăng trưởng dần chuyển sang các phân khúc chuyên biệt và sản phẩm giá trị gia tăng, đây cũng là phép thử đối với cả những tên tuổi dẫn đầu lẫn các doanh nghiệp đang tìm đường bứt phá.
Anh Tuấn, Trần Minh