TPHCM mở đường cho startup công nghệ đưa sản phẩm ra thị trường

Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), phóng viên báo Dân trí có cuộc trao đổi với ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, về cách TPHCM đang hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đặc biệt là startup công nghệ; tạo điều kiện để các sản phẩm, kết quả nghiên cứu đi từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

TPHCM đang có những chính sách và cơ chế nào hỗ trợ startup, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tiếp cận công nghệ, nguồn lực nghiên cứu và đưa sản phẩm ra thị trường?

- TPHCM xác định doanh nghiệp là trung tâm của hoạt động đổi mới sáng tạo. Vì vậy, chính sách hỗ trợ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, bao quát từ nghiên cứu, tiếp nhận công nghệ đến hoàn thiện sản phẩm và thương mại hóa. Thành phố đang từng bước hình thành hệ thống chính sách hỗ trợ theo chuỗi, thay vì chỉ tập trung vào một khâu riêng lẻ.

Đối với dự án khởi nghiệp sáng tạo, Nghị quyết số 64/2026/NQ-HĐND quy định hỗ trợ không hoàn lại chi phí ươm tạo thông qua các trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo (gọi chung là trung tâm ươm tạo). Chính sách gồm 3 giai đoạn: phát triển ý tưởng, kiểm chứng sản phẩm, mô hình và tăng tốc, với mức hỗ trợ tối đa lần lượt 50 triệu đồng, 100 triệu đồng và 500 triệu đồng cho mỗi dự án.

Nguồn hỗ trợ tập trung vào các chi phí như chuyên gia, cố vấn, hoàn thiện công nghệ, sử dụng hạ tầng và thử nghiệm thị trường. Các dự án được tuyển chọn tại trung tâm ươm tạo trước khi trung tâm lập hồ sơ đăng ký thực hiện nhiệm vụ đổi mới sáng tạo theo quy định.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 62/2026/NQ-HĐND có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận, chuyển giao công nghệ và xác lập, khai thác, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Thành phố cũng phát huy vai trò của Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TPHCM (SIHUB), Sàn giao dịch công nghệ và các tổ chức hỗ trợ trong kết nối chuyên gia, công nghệ, đối tác và thị trường, giúp doanh nghiệp tìm được nguồn lực phù hợp với bài toán cụ thể.

AI, dữ liệu lớn và hạ tầng tính toán đang trở thành nền tảng quan trọng đối với doanh nghiệp công nghệ. TPHCM định hướng phát triển hạ tầng này như thế nào để startup có thể tiếp cận với chi phí hợp lý?

- Với AI và dữ liệu lớn, vấn đề không chỉ là đầu tư hạ tầng mà còn là khả năng tiếp cận, khai thác hiệu quả của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và startup.

TPHCM định hướng huy động nguồn lực xã hội phát triển trung tâm dữ liệu, năng lực tính toán, đồng thời khuyến khích hình thành phòng thí nghiệm, cơ sở thử nghiệm và hạ tầng nghiên cứu có thể chia sẻ, sử dụng chung.

Nghị quyết số 65/2026/NQ-HĐND tạo cơ sở chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng phục vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo Nghị quyết số 62/2026/NQ-HĐND, với nhiệm vụ phát triển công nghệ thuộc danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, chi phí thuê vận hành, sử dụng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng tính toán hiệu năng cao và dịch vụ điện toán đám mây được hỗ trợ theo nội dung, kinh phí nhiệm vụ được phê duyệt.

Đối với dự án khởi nghiệp sáng tạo, chính sách ươm tạo cũng tính đến nhu cầu sử dụng cơ sở kỹ thuật, thiết bị phục vụ nghiên cứu và thử nghiệm. Thành phố hướng tới kết hợp đầu tư hạ tầng với hỗ trợ doanh nghiệp khai thác theo từng nhiệm vụ, dự án, hạn chế đầu tư phân tán và trùng lặp.

Một khó khăn của startup công nghệ là thiếu nguồn lực nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển sản phẩm. Thành phố sẽ kết nối doanh nghiệp với viện, trường, phòng thí nghiệm và chuyên gia như thế nào?

- Muốn rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường thì phải bắt đầu từ nhu cầu của doanh nghiệp. Doanh nghiệp đặt ra bài toán công nghệ, viện, trường và cơ sở nghiên cứu cùng tham gia tìm giải pháp, còn các tổ chức trung gian hỗ trợ kết nối, thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm và tìm đối tác thương mại hóa.

TPHCM tiếp tục phát huy vai trò của SIHUB, Sàn giao dịch công nghệ, các trung tâm đổi mới sáng tạo và trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo trong kết nối doanh nghiệp với nhà khoa học, chuyên gia, phòng thí nghiệm và đối tác công nghệ.

Chính sách hỗ trợ phát triển trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế theo Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND cũng được kỳ vọng nâng cao năng lực nghiên cứu và mở rộng hợp tác giữa viện, trường với doanh nghiệp.

Một hướng quan trọng khác là thương mại hóa kết quả nghiên cứu của các cơ sở công lập. Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND quy định cơ chế thành lập, tham gia thành lập hoặc góp vốn vào doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu của các cơ sở công lập thuộc phạm vi điều chỉnh.

Để cơ chế này phát huy hiệu quả, cần làm rõ quyền sở hữu, khai thác tài sản trí tuệ, phương án sử dụng kết quả nghiên cứu, phân chia lợi ích và trách nhiệm của các bên. Chúng tôi mong muốn các kết quả nghiên cứu có thêm cơ hội trở thành sản phẩm, dịch vụ được thị trường đón nhận.

Làm thế nào để doanh nghiệp đổi mới sáng tạo không chỉ được hỗ trợ ở giai đoạn khởi nghiệp mà còn có thể mở rộng quy mô, phát triển thành doanh nghiệp công nghệ lớn?

- Khởi nghiệp sáng tạo không dừng ở việc hình thành doanh nghiệp hay đưa ra sản phẩm đầu tiên. Khi sản phẩm có thị trường, doanh nghiệp cần vốn, năng lực quản trị, đối tác và khả năng mở rộng quy mô. Vì vậy, TPHCM định hướng kết nối các công cụ hỗ trợ theo vòng đời phát triển, từ ươm tạo, tăng tốc đến thương mại hóa và tăng trưởng.

Đồng thời, Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TPHCM (HCM VIF) đã bước vào giai đoạn vận hành, tạo thêm kênh huy động và đầu tư vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ. Đây là cơ chế đầu tư vốn có lựa chọn và quản trị rủi ro theo quy định, khác với hỗ trợ không hoàn lại từ ngân sách Nhà nước.

Thành phố cũng chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực tiếp nhận, làm chủ công nghệ, quản trị tài sản trí tuệ và kết nối thị trường. Mục tiêu không chỉ là số dự án được hỗ trợ mà là tạo ra sản phẩm có sức cạnh tranh, tăng trưởng bền vững và hình thành những doanh nghiệp công nghệ có năng lực dẫn dắt.

Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10, ông kỳ vọng chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của TPHCM sẽ thay đổi môi trường kinh doanh ra sao để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho R&D, AI và công nghệ mới?

- Tôi kỳ vọng các chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố sẽ tạo môi trường thuận lợi, khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ, đưa đổi mới sáng tạo trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những nhu cầu thiết thực như nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng, tiết giảm chi phí, cải thiện trải nghiệm khách hàng hoặc phát triển sản phẩm mới.

Để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho R&D, AI và công nghệ mới, chính sách cần giảm rủi ro ban đầu, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực và tạo động lực thương mại hóa. Cùng với các chính sách hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, hạ tầng và sở hữu trí tuệ, Nghị quyết số 59/2026/NQ-HĐND quy định tiêu chí, điều kiện thực hiện ưu đãi miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân theo quy định, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2027.

Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị để thông tin, hướng dẫn và tổ chức triển khai chính sách đúng đối tượng, đúng thẩm quyền, đồng thời lắng nghe khó khăn, vướng mắc để kịp thời tham mưu giải pháp phù hợp. Điều mong muốn nhất là doanh nghiệp mạnh dạn nêu nhu cầu, chủ động hợp tác với viện, trường, chuyên gia và lấy hiệu quả ứng dụng công nghệ làm thước đo cho quyết định đầu tư.

Xin cảm ơn ông!