Trung Đông nóng lên: Houthi tấn công Ả rập Xê út, Iran đáp trả lệnh cấm bay

Các cuộc tấn công liên tiếp của lực lượng Houthi nhằm vào Ả rập Xê út đang làm gián đoạn nghiêm trọng dòng chảy dầu mỏ, giữa lúc căng thẳng Trung Đông tiếp tục leo thang. Diễn biến này xảy ra khi Iraq hạn chế các chuyến bay của Iran dưới sức ép từ Mỹ, bất chấp những nỗ lực ngoại giao đang diễn ra tại Liên hợp quốc. Theo Dân Trí, những động thái quân sự và hàng không mới nhất cho thấy khu vực bước vào giai đoạn bất ổn hơn, trong bối cảnh đàm phán hòa bình đình trệ. Hoạt động giao tranh trực tiếp giữa Mỹ và Iran hiện tạm lắng, nhưng Washington đã chuyển sang chiến thuật gây sức ép kinh tế mạnh hơn. Mỹ mở rộng các biện pháp trừng phạt tài chính, đặc biệt nhắm vào những công ty nước thứ ba giao dịch với Iran thông qua cơ chế “trừng phạt thứ cấp”. Cách tiếp cận này nhanh chóng tạo ảnh hưởng tới hoạt động hàng không khu vực, đồng thời làm gia tăng nguy cơ cô lập Iran về kinh tế và ngoại giao. Ngày 23/9, các hãng hàng không Iran bị cấm hoạt động tại UAE và Oman, đánh dấu tác động lớn đầu tiên từ sự thay đổi trong chính sách trừng phạt của Mỹ. Tại Iraq, sân bay Baghdad cùng ba sân bay khác có chuyến bay đi và đến Iran cũng tạm dừng hoạt động. Nếu kéo dài, lệnh cấm bay có thể khiến Iran càng khó kết nối với bên ngoài, trong lúc nước này còn phải đối mặt với lệnh phong tỏa các cảng biển từ phía Mỹ. Ông Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran, cáo buộc một số nước trong khu vực đang “ủng hộ Mỹ” và đưa ra lời đe dọa đáp trả. Ông tuyên bố rằng nếu Iran không thể thực hiện các chuyến bay hoặc sử dụng dịch vụ sân bay, thì không quốc gia nào trong khu vực có thể làm điều đó. Phát biểu này cho thấy Tehran xem các hạn chế hàng không không chỉ là biện pháp kỹ thuật, mà còn là một phần của cuộc đối đầu rộng lớn hơn. Trong khi đó, Houthi tiếp tục gây sức ép lên hoạt động xuất khẩu dầu của Ả rập Xê út bằng các cuộc tấn công từ Yemen. Nhóm này tuyên bố ngày 23/9 đã phóng hàng chục tên lửa và UAV nhằm vào các mục tiêu tại Ả rập Xê út, trong khi giới chức Riyadh cho biết đã đánh chặn thành công sáu tên lửa đạn đạo. Những cuộc tấn công liên tiếp làm dấy lên lo ngại mới về an ninh năng lượng, thương mại hàng hải và sự ổn định của các tuyến vận chuyển quốc tế. Houthi còn gây gián đoạn giao thông hàng hải tại cửa ngõ biển Đỏ, còn Iran thực tế đã hạn chế tàu chở dầu qua eo biển Hormuz. Trước chiến tranh, Hormuz là tuyến đường huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu xuất khẩu toàn cầu, nên bất kỳ gián đoạn kéo dài nào cũng có thể ảnh hưởng mạnh tới thị trường năng lượng. Cuộc chiến do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động cùng Israel đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, đồng thời làm gián đoạn thương mại toàn cầu và nguồn cung năng lượng. Trước tình hình đó, ngoại trưởng Ả rập Xê út, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã nhóm họp theo khuôn khổ Hiệp định Phòng thủ chung Mecca, được ký kết hồi tháng 8. Ba nước lên án các cuộc tấn công nhằm vào Mecca và những địa điểm dân sự khác, đồng thời khẳng định quyền tự vệ của Ả rập Xê út. Riyadh cho biết các bộ trưởng cũng bàn về việc triệu tập cuộc họp khẩn cấp giữa các tổng tham mưu trưởng, nhằm thảo luận biện pháp hỗ trợ theo hiệp định. Hiệp định quy định một cuộc tấn công nhằm vào bất kỳ bên nào sẽ được xem là cuộc tấn công nhằm vào tất cả các bên, qua đó tạo nền tảng cho phản ứng phối hợp. Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ thông báo Tổng Tham mưu trưởng, Đại tướng Selcuk Bayraktaroglu, sẽ tới Ả rập Xê út để gặp những người đồng cấp. Tuy nhiên, Ankara cho biết hỗ trợ trước mắt chủ yếu vẫn tiến hành song phương và trên tinh thần liên minh, bởi hiệp định phòng thủ chung chưa được Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ phê chuẩn.