Vaccine hỗ trợ giảm nguy cơ tự kỷ

Nguồn ảnh: VnExpress

Nghiên cứu mới chỉ ra trẻ bị nhiễm trùng bẩm sinh có nguy cơ tự kỷ cao gấp khoảng ba lần, phòng các bệnh này bằng tiêm chủng có thể giảm nguy cơ mắc.

Theo nghiên cứu của Viện Karolinska ở Stockholm, Thụy Điển, được công bố trên JAMA Pediatrics, các tác nhân có thể gây tự kỷ, khuyết tật trí tuệ thuộc nhóm TORCH, gồm Toxoplasma, giang mai, rubella, cytomegalovirus (CMV) và herpes simplex. Mức độ ảnh hưởng của nhóm nhiễm trùng này đối với sự phát triển thần kinh trong cộng đồng trước đây chưa được lượng hóa đầy đủ.

Nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ các cơ sở đăng ký quốc gia của Thụy Điển và theo dõi người tham gia trong thời gian lên đến 36 năm. Nhiễm TORCH bẩm sinh khá hiếm, được ghi nhận ở khoảng 2,5 trên 10.000 ca sinh; CMV chiếm gần một nửa số trường hợp.

So với chính anh chị em ruột không mắc nhiễm trùng, nhóm trẻ mắc TORCH bẩm sinh vẫn có nguy cơ tự kỷ và khuyết tật trí tuệ cao hơn. Theo các tác giả, kết quả này cho thấy mối liên hệ không thể chỉ được giải thích bằng các yếu tố di truyền chung trong gia đình.

Công đonạ chuẩn bị tiêm vaccine. Ảnh minh họa: Vecteezy — Công đonạ chuẩn bị tiêm vaccine. Ảnh minh họa: *Vecteezy*

Mối liên hệ rõ nhất được ghi nhận với các dạng khuyết tật trí tuệ nặng. Nhiễm trùng bẩm sinh cũng liên quan chặt chẽ hơn với trường hợp tự kỷ đi kèm khuyết tật trí tuệ so với tự kỷ đơn thuần. Ngay cả khi không được chẩn đoán hai tình trạng trên, trẻ phơi nhiễm TORCH khi sinh vẫn có điểm học tập ở tuổi 16 thấp hơn. Riêng với rubella, mức chênh lệch tương đương việc điểm một môn giảm từ A xuống F.

Mối liên hệ giữa rubella và tự kỷ đã được ghi nhận từ trước. Các đặc điểm tự kỷ từng được mô tả ở trẻ mắc hội chứng rubella bẩm sinh; những nghiên cứu sau đó cho thấy 12-15% trẻ trong nhóm này đáp ứng tiêu chuẩn chẩn đoán tự kỷ. Trong nghiên cứu tại Thụy Điển, rubella gần như biến mất sau khi chương trình tiêm chủng quốc gia được triển khai.

Bác sĩ Mark Schleiss, chuyên gia bệnh truyền nhiễm nhi khoa tại Trường Y Đại học Minnesota, nhận định kết quả cho thấy tiêm chủng có thể góp phần phòng ngừa một số trường hợp rối loạn phổ tự kỷ liên quan nhiễm trùng bẩm sinh. Ông là tác giả bài xã luận đăng kèm nghiên cứu.

Theo nhóm tác giả, sự suy giảm của rubella cho thấy cần phát triển, triển khai và duy trì các chương trình tiêm chủng diện rộng nhằm phòng nhiễm TORCH bẩm sinh cùng những ảnh hưởng sức khỏe có thể xuất hiện về sau.

Văn Hà (Theo Gavi, JAMA)

Nghiên cứu quy mô lớn do Viện Karolinska tại Thụy Điển thực hiện và công bố trên JAMA Pediatrics chỉ ra rằng nhiễm trùng bẩm sinh nhóm TORCH làm tăng khoảng ba lần nguy cơ tự kỷ và khuyết tật trí tuệ ở trẻ nhỏ. Dựa trên dữ liệu theo dõi suốt 36 năm từ các cơ sở đăng ký quốc gia, nhóm tác giả phát hiện tỷ lệ nhiễm TORCH bẩm sinh chiếm khoảng 2,5 trên 10.000 ca sinh, trong đó cytomegalovirus chiếm gần một nửa trường hợp. So sánh giữa các anh chị em ruột, nguy cơ mắc bệnh vẫn cao vượt trội ở nhóm trẻ bị phơi nhiễm, chứng minh tác động này độc lập với yếu tố di truyền gia đình. Mối liên hệ được ghi nhận rõ rệt nhất ở các ca khuyết tật trí tuệ mức độ nặng và tự kỷ kèm suy giảm nhận thức. Ngay cả khi không phát triển thành bệnh lý thần kinh điển hình, trẻ từng phơi nhiễm mầm bệnh bẩm sinh vẫn đạt kết quả học tập ở tuổi 16 thấp hơn đáng kể so với bạn bè cùng trang lứa. Đáng chú ý, phơi nhiễm rubella có thể khiến kết quả học tập sa sút nghiêm trọng, tương đương mức giảm từ điểm A xuống điểm F trong một môn học. Thực tế dịch tễ tại Thụy Điển ghi nhận rubella gần như đã bị xóa bỏ hoàn toàn sau khi chương trình tiêm chủng quốc gia được áp dụng rộng rãi. Bình luận trên bài xã luận đi kèm, Bác sĩ Mark Schleiss từ Trường Y Đại học Minnesota nhận định tiêm phòng đóng vai trò chiến lược giúp ngăn ngừa các rối loạn phổ tự kỷ bắt nguồn từ nhiễm trùng thai kỳ. Nhóm chuyên gia khuyến nghị tiếp tục mở rộng độ bao phủ vaccine nhằm kiểm soát triệt để nhóm tác nhân TORCH và bảo vệ sức khỏe thần kinh lâu dài cho thế hệ tương lai.