Bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi khám sức khỏe hoặc xét nghiệm vì vấn đề khác. Xét nghiệm máu và nước tiểu giúp phát hiện tổn thương trước khi sức khỏe biểu hiện bất thường.
Thận bù trừ khi một phần chức năng suy giảm
Thận có nhiệm vụ lọc chất thải khỏi máu, loại bỏ lượng nước dư thừa, cân bằng điện giải và góp phần điều hòa huyết áp. Khi một phần đơn vị lọc của thận bị tổn thương, những đơn vị còn khỏe mạnh có thể tăng hoạt động để bù đắp, giúp cơ thể tiếp tục vận hành tương đối bình thường.
Theo Times of India, khả năng dự trữ chức năng của thận khiến người bệnh có thể mất đáng kể chức năng lọc mà chưa nhận thấy dấu hiệu bất thường. Đây là một trong những lý do bệnh thận mạn thường được phát hiện muộn.
Một người vẫn sinh hoạt bình thường không đồng nghĩa thận hoàn toàn khỏe mạnh. Tổn thương có thể âm thầm tích lũy trong thời gian dài, trong khi người bệnh không đau hoặc không có biểu hiện đủ rõ để đi khám.
Thận có khả năng bù trừ chức năng khi một phần đơn vị lọc bị tổn thương, khiến bệnh thận giai đoạn đầu khó nhận biết. Ảnh được tạo bởi AI
Những dấu hiệu ban đầu dễ bị bỏ qua
Theo Healthline, phần lớn người mắc bệnh thận giai đoạn đầu không có triệu chứng rõ ràng. Khi chức năng thận suy giảm thêm, chất thải và dịch dư thừa có thể tích tụ trong cơ thể, dẫn đến những thay đổi như nước tiểu có bọt kéo dài, tiểu đêm, phù ở chân hoặc mắt cá chân và mệt mỏi.
Nước tiểu có bọt dai dẳng đôi khi liên quan đến protein rò rỉ qua bộ lọc của thận. Tình trạng này khác với những bọt lớn xuất hiện thoáng qua khi đi tiểu. Dù vậy, chỉ dựa vào đặc điểm nước tiểu không thể xác định một người có mắc bệnh thận hay không.
Tiểu đêm cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác, chẳng hạn uống nhiều nước gần giờ ngủ hoặc gặp vấn đề về giấc ngủ. Mệt mỏi là biểu hiện phổ biến của nhiều tình trạng sức khỏe, còn phù có thể liên quan đến bệnh tim, gan hoặc các vấn đề khác.
Vì vậy, những thay đổi này thường dễ bị xem nhẹ hoặc quy cho tuổi tác, sinh hoạt và thiếu ngủ. Ngược lại, không có triệu chứng cũng không đủ để loại trừ bệnh thận. Người có nguy cơ cần chú ý kiểm tra sức khỏe thay vì chờ cơ thể xuất hiện dấu hiệu cảnh báo.
Tiểu đường và tăng huyết áp làm tăng nguy cơ tổn thương thận
Bệnh thận mạn có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, trong đó tiểu đường và tăng huyết áp là hai yếu tố quan trọng. Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, khiến bộ lọc hoạt động kém hiệu quả và protein rò rỉ vào nước tiểu.
Tăng huyết áp kéo dài cũng gây áp lực lên hệ thống mạch máu nuôi thận. Khi mạch máu bị tổn thương, thận có thể nhận ít oxy và dưỡng chất hơn, làm suy giảm chức năng lọc theo thời gian. Hai bệnh lý này còn có thể tác động qua lại, khiến nguy cơ tổn thương thận tăng lên.
Các yếu tố khác có thể liên quan đến bệnh thận gồm bệnh tim, viêm thận, một số bệnh di truyền, nhiễm trùng thận và việc sử dụng kéo dài một số thuốc...
Người mắc tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra chức năng thận định kỳ. Không nên đợi đến khi xuất hiện phù, mệt mỏi kéo dài hoặc thay đổi rõ rệt khi đi tiểu mới đi khám.
Xét nghiệm giúp phát hiện bệnh trước khi có triệu chứng
Xét nghiệm máu và nước tiểu là những phương pháp quan trọng để đánh giá sức khỏe thận. Xét nghiệm creatinine máu được sử dụng để tính mức lọc cầu thận ước tính (eGFR), qua đó đánh giá khả năng lọc chất thải của thận. Trong khi đó, xét nghiệm albumin trong nước tiểu giúp phát hiện tình trạng một loại protein trong máu rò rỉ qua bộ lọc thận.
Bệnh thận đôi khi được phát hiện tình cờ khi người bệnh làm xét nghiệm máu hoặc nước tiểu vì một vấn đề sức khỏe khác. Ở người có nguy cơ cao, việc theo dõi các chỉ số này giúp phát hiện bất thường ngay cả khi chưa có biểu hiện bên ngoài.
Phát hiện sớm giúp bác sĩ xác định nguyên nhân, kiểm soát đường huyết và huyết áp, điều chỉnh thuốc khi cần thiết và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhằm làm chậm tiến triển bệnh. Người có yếu tố nguy cơ nên hỏi bác sĩ về lịch xét nghiệm phù hợp, ngay cả khi vẫn cảm thấy khỏe mạnh.
Bảo Bảo (Tổng hợp)