Theo ngành y tế Cà Mau, trong tháng 10/2026, xã Sông Đốc ghi nhận hai phụ nữ 33 và 46 tuổi tử vong do bệnh não mô cầu. Hai người không quen biết, sống cách nhau khoảng 7 km và không rời địa phương trong hai tuần trước khi phát bệnh. Từ đầu năm, Cà Mau ghi nhận 8 ca, trong đó 3 trường hợp tử vong.
Ngày 30/10, ngành y tế địa phương cho biết chưa xác định được mối liên hệ dịch tễ giữa hai trường hợp và đang tiếp tục điều tra nguồn lây.
Nhận định về hai trường hợp này, TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP HCM, cho biết vi khuẩn não mô cầu có thể cư trú ở vùng hầu họng mà không gây triệu chứng, đặc biệt ở thanh thiếu niên. Vi khuẩn phát tán qua các giọt bắn chứa dịch tiết mũi họng khi người nhiễm ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc gần lên đến 2 m.
Trong khi đó, người mang khuẩn dù khỏe mạnh vẫn có thể truyền vi khuẩn qua dịch tiết hô hấp và hầu họng khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài. Nguy cơ tăng trong gia đình, trường học, ký túc xá, doanh trại và các môi trường sinh hoạt tập thể. Vì vậy có thể xuất hiện trường hợp hai bệnh nhân ở cùng khu vực mắc bệnh, song không có mối liên hệ cụ thể.
Tử ban do não mô cầu thường không mất đi khi ấn vật trong suốt như kính lên da. Ảnh: Meningitis
Khi xâm nhập cơ thể, não mô cầu có thể gây bệnh nặng trong vòng 24 giờ. BS.CKII Nguyễn Thị Hạnh Lê, Trưởng đơn vị Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, TP HCM, cho biết các thể bệnh do não mô cầu xâm lấn gồm viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết. Khi vi khuẩn vào máu, người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào sốc nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu và suy đa cơ quan.
Dấu hiệu cảnh báo gồm sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng cổ, lơ mơ, li bì và co giật. Người bệnh cũng có thể xuất hiện các chấm hoặc mảng xuất huyết màu đỏ sẫm, tím, thường không mất màu khi ấn.
Tuy nhiên, không phải ca não mô cầu nào cũng có tử ban điển hình. Triệu chứng ban đầu có thể giống cúm rồi nhanh chóng nặng lên. Vì vậy, không nên chờ xuất hiện đầy đủ triệu chứng hoặc ban xuất huyết mới đi khám.
Khi nghi ngờ bệnh não mô cầu xâm lấn, người bệnh cần được điều trị kháng sinh sớm. Người tiếp xúc gần với ca bệnh cần phối hợp cơ quan y tế để được đánh giá và sử dụng kháng sinh dự phòng nếu có chỉ định, không tự mua thuốc.
Người lớn đến VNVC Cà Mau tiêm vaccine phòng bệnh não mô cầu ngày 31/10. Ảnh: Bình An
Nói về dự phòng não mô cầu, BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh. Trong đó, A, B, C, W, X và Y là những nhóm gây phần lớn ca bệnh trên thế giới.
Các vaccine hiện có tại Việt Nam giúp phòng những nhóm A, B, C, W và Y. Do mỗi loại có phạm vi bảo vệ khác nhau, người dân nên rà soát lịch tiêm và được bác sĩ tư vấn loại vaccine phù hợp với tuổi, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ phơi nhiễm.
Vaccine nhóm B được chỉ định từ 2 tháng đến 50 tuổi; vaccine BC phòng nhóm B và C; các vaccine cộng hợp tứ giá phòng A, C, Y và được chỉ định từ 6 tuần tuổi và không giới hạn ở người lớn. Các vaccine có thể sử dụng cùng buổi ở các vị trí tiêm khác nhau theo chỉ định.
Cơ thể cần thời gian hình thành đáp ứng miễn dịch sau tiêm, vì vậy nên chủ động rà soát và tiêm phòng trước khi có nguy cơ phơi nhiễm.
Bên cạnh tiêm chủng, người dân nên rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng bệnh viêm đường hô hấp.
Gia Nghi