Trả lời:
Theo mô tả có thể bạn đang bị viêm cân gan chân, một dạng tổn thương rất thường gặp ở những người chạy bộ, đặc biệt ở người mới tập chạy hoặc người đột ngột tăng quãng đường, tốc độ hay cường độ tập luyện.
Cân gan chân là gân nằm dưới lòng bàn chân, kéo dài từ xương gót đến các ngón chân. Cấu trúc này giúp nâng đỡ vòm bàn chân và hỗ trợ phân tán lực khi đứng, đi bộ hoặc chạy. Khi phải chịu lực kéo căng lặp đi lặp lại, cân gan chân có thể xuất hiện các tổn thương vi thể và biến đổi thoái hóa, gây đau.
Dấu hiệu điển hình là đau ở mặt dưới gót chân, đôi khi lan dọc vòm bàn chân. Cơn đau thường rõ nhất khi bước những bước đầu tiên vào buổi sáng sau khi ngủ dậy hoặc sau thời gian ngồi nghỉ lâu. Triệu chứng có thể giảm khi đi lại một lúc nhưng xuất hiện trở lại sau khi đứng lâu, đi bộ nhiều hoặc chạy bộ. Một số người đau nhói khi ấn vào vùng bám của cân gan chân ở mặt dưới xương gót.
Bác sĩ Phương tư vấn cho bệnh nhân có biểu hiện đau gan bàn chân. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Người chạy bộ dễ gặp tình trạng này khi tăng cường độ tập luyện quá nhanh, khiến mô dưới bàn chân không có đủ thời gian thích nghi và phục hồi. Chạy nhiều trên bề mặt cứng hoặc sử dụng giày không phù hợp cũng có thể làm tăng tải trọng lên bàn chân.
Khi xuất hiện đau, bạn nên giảm tải hoặc tạm ngừng chạy nếu hoạt động làm cơn đau tăng lên. Có thể chườm lạnh vùng đau khoảng 15-20 phút mỗi lần, dùng khăn bọc đá để tránh tổn thương da. Nên mang giày có độ đệm và khả năng nâng đỡ phù hợp, hạn chế đi chân trần trên nền cứng khi đang đau. Bơi hoặc đạp xe có thể là lựa chọn thay thế trong thời gian hồi phục nếu không làm triệu chứng nặng hơn.
Viêm cân gan chân chủ yếu được điều trị nội khoa và phục hồi chức năng. Các bài tập kéo giãn cân gan chân, cơ bắp chân và gân gót, kết hợp tăng cường sức mạnh cơ bàn chân, có thể cải thiện độ linh hoạt và khả năng chịu tải. Người bệnh nên tập đều đặn, đúng kỹ thuật; có thể cần hướng dẫn của chuyên viên phục hồi chức năng. Với trường hợp kéo dài, bác sĩ có thể cân nhắc thêm đế chỉnh hình hoặc nẹp ban đêm tùy tình trạng.
Thuốc chống viêm có thể được sử dụng khi cần, sau khi đánh giá mức độ đau và nguy cơ của người bệnh, nhưng không thay thế việc điều chỉnh tải trọng và tập phục hồi. Sau khi điều trị nội khoa và phục hồi chức năng không hiệu quả, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định tiêm tại chỗ để điều trị viêm cân gan chân.
Phần lớn người bệnh cải thiện mà không cần phẫu thuật, song quá trình hồi phục có thể kéo dài nhiều tuần đến vài tháng. Khi triệu chứng giảm và đi lại không còn gây đau đáng kể, bạn nên trở lại tập luyện từng bước, bắt đầu với quãng đường ngắn và cường độ nhẹ rồi tăng dần theo khả năng chịu đựng của bàn chân.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau gan bàn chân sau chạy bộ đều do viêm cân gan chân. Gãy xương do quá tải, tổn thương gân và các vấn đề khác ở bàn chân cũng có thể gây ra triệu chứng tương tự. Đau khu trú ngày càng tăng khi vận động, đau cả lúc nghỉ hoặc đau kèm sưng có thể liên quan đến tổn thương khác. Bạn nên đi khám để được bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân.
Để phòng ngừa tái phát và các chấn thương khác, bạn nên tăng khối lượng và cường độ tập luyện theo từng bước, dành thời gian phục hồi giữa các buổi chạy, chọn giày phù hợp và duy trì các bài tập tăng sức mạnh, độ linh hoạt cho bàn chân và cẳng chân.
ThS.BS Phạm Thu Phương
Phó trưởng khoa Cơ Xương Khớp
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội