Trả lời:
Tinh dầu được sử dụng phổ biến để tạo hương thơm, thư giãn. Chẳng hạn, menthol trong bạc hà có thể tạo cảm giác mát, dễ thở hơn ở người lớn. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa tinh dầu có tác dụng làm giảm tình trạng viêm, phù nề đường thở hay làm loãng dịch nhầy trên đường hô hấp.
Nghẹt mũi ở trẻ sơ sinh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, thường gặp là cảm lạnh hoặc nhiễm trùng đường hô hấp. Không khí khô, bụi, khói thuốc, nước hoa và các mùi hương mạnh cũng kích thích niêm mạc mũi gây xuất tiết dịch. Đường mũi của trẻ sơ sinh còn hẹp nên chỉ một lượng nhỏ dịch tiết cũng có thể khiến trẻ thở khụt khịt, nhất là khi nằm hoặc sau khi bú.
Tiếng khụt khịt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa trẻ đang mắc bệnh. Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, bú tốt, da, môi hồng, không sốt và không có dấu hiệu khó thở, bạn có thể theo dõi và chăm sóc tại nhà. Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% được ủ ấm để làm ấm, ẩm và loãng dịch tiết trong mũi. Khi dịch mũi nhiều khiến trẻ khó bú hoặc khó ngủ, bạn có thể hút mũi nhẹ nhàng bằng dụng cụ phù hợp, nhất là trước khi cho trẻ bú hoặc trước khi ngủ.
Ngược lại, khi nghẹt mũi đi kèm ho, chảy dịch mũi, sốt, bú kém hoặc khó thở, trẻ có thể đang mắc bệnh đường hô hấp như cảm lạnh, cúm, viêm mũi họng, viêm tiểu phế quản... Khi đó, bạn cần chú ý đến nhịp thở, khả năng bú của trẻ.
Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 30 tháng tuổi, bạn không nên xông hoặc khuếch tán tinh dầu trong phòng để giảm nghẹt mũi. Hệ hô hấp của bé còn non nớt, niêm mạc nhạy cảm với các chất kích thích. Khi tinh dầu được khuếch tán trong không khí, trẻ có thể hít phải các hợp chất dễ bay hơi trong thời gian dài, từ đó xuất hiện ho, kích ứng đường hô hấp, khò khè, thở rít hoặc khó chịu. Quan trọng hơn, tinh dầu không giải quyết được nguyên nhân gây nghẹt mũi.
Bạn cũng không nên nhỏ tinh dầu vào mũi hoặc bôi quanh mũi, mặt, ngực của trẻ. Dù có nguồn gốc tự nhiên, tinh dầu vẫn có thể gây bỏng, kích ứng da và mắt.
Tránh xông tinh dầu trong phòng bé sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 30 tháng tuổi do dễ gây kích ứng hô hấp. Ảnh được tạo bởi AI
Bạn cần giữ phòng của trẻ sạch sẽ, thoáng và có nhiệt độ phù hợp, tốt nhất nên duy trì ở khoảng 26-28 độ C, độ ẩm 40-60%. Cần tránh khói thuốc lá, khói nhang, nước hoa, xịt phòng và các mùi hương mạnh trong phòng. Nếu không khí quá khô, gia đình có thể sử dụng máy tạo ẩm phù hợp. Thiết bị tạo ẩm và làm mát không khí cần được vệ sinh thường xuyên để hạn chế vi khuẩn và nấm mốc phát triển.
Bạn không nên tự ý dùng thuốc cảm, thuốc ho hoặc thuốc nhỏ mũi có hoạt chất co mạch cho trẻ 2 tháng tuổi. Bạn cần đưa trẻ đi khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu khó thở như thở nhanh, cánh mũi phập phồng, rút lõm lồng ngực, tím tái, có cơn ngừng thở hoặc tiếng thở bất thường, bú kém, bỏ bú, bú ngắt quãng do khó thở, nôn nhiều, li bì hoặc khó đánh thức. Đặc biệt, trẻ dưới 3 tháng tuổi có thân nhiệt từ 38 độ C trở lên cần được đưa đi khám sớm.
BS.CKI Đỗ Phương Nga
Khoa Sơ sinh
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội