Theo lương y Bùi Đắc Sáng, Hội Đông y Hà Nội, đậu phụ xuất hiện từ hơn 2.000 năm trước tại Trung Quốc và trở thành món ăn quen thuộc trên mâm cơm người Việt. Thực phẩm này từng được sách cổ ví von sánh ngang với thịt dê nhờ giá trị dinh dưỡng vượt trội.
Chế biến từ hạt đậu nành ngâm xay rồi ép khuôn, món ăn dân dã mang trọn vẹn nguồn đạm hoàn chỉnh cùng các acid amin thiết yếu cho cơ thể. Dưới góc nhìn của y học cổ truyền lẫn hiện đại, đậu phụ có tác dụng điều hòa tỳ vị, thanh nhiệt, giải độc đại tràng và hỗ trợ tiêu hóa vượt trội.
Hàm lượng isoflavone và lecithin dồi dào trong đậu phụ đóng vai trò như chiếc “chổi quét” làm sạch mạch máu, hạ cholesterol xấu và ổn định huyết áp hiệu quả. Với phái đẹp, nguồn canxi cùng phytoestrogen tự nhiên từ đậu phụ chính là chìa khóa xoa dịu các cơn bốc hỏa thời kỳ tiền mãn kinh, duy trì độ đàn hồi cho làn da và làm chậm quá trình lão hóa.
Đậu phụ trở thành món ăn quen thuộc trên mâm cơm người Việt. (Ảnh minh hoạ)
Bên cạnh đó, các dưỡng chất như selen hay keratin còn góp phần nuôi dưỡng mái tóc chắc khỏe, đồng thời hỗ trợ kiểm soát lượng đường trong máu cho người tiểu đường.
Trong căn bếp gia đình, đậu phụ dễ dàng biến tấu thành những món ăn bài thuốc giàu giá trị chữa bệnh. Một bát canh đậu phụ nấu cùng mồng tơi giúp thanh nhiệt, nhuận tràng; kết hợp với cải bẹ và cá lóc lại hỗ trợ trừ nhiệt ở gan, dạ dày.
Sự kết hợp giữa đậu phụ rán vàng với nấm rơm, đậu Hà Lan mang đến nguồn năng lượng bổ dưỡng, trong khi món đậu phụ nấu dưa cải chua hay xào rau chân vịt lại là sự bổ sung canxi và sắt tuyệt vời cho phụ nữ mang thai. Ngoài ra, việc trộn đậu phụ khô cùng rau cần hay nấu cháo đường phèn còn hỗ trợ trị thiếu máu, giảm ho, hạ sốt và ổn định huyết áp rất tốt.
Dù mang lại muôn vàn lợi ích nhưng việc quá lạm dụng đậu phụ lại vô tình đẩy cơ thể vào những hiểm họa sức khỏe tiềm ẩn. Thành phần saponin trong đậu nành có thể đẩy nhanh quá trình bài tiết i-ốt, dễ dẫn đến tình trạng thiếu hụt i-ốt nếu ăn liên tục thời gian dài.
Đáng chú ý, lượng oxalat cao trong đậu phụ khi kết hợp với canxi trong nước tiểu dễ kết tủa thành sỏi thận, trong khi acid phytic lại cản trở đường ruột hấp thụ các khoáng chất thiết yếu như kẽm, sắt, magiê.
Nam giới tiêu thụ quá nhiều đậu phụ có nguy cơ ảnh hưởng đến lượng testosterone và chất lượng tinh trùng, còn người có tiền sử bệnh gout lại dễ bị bộc phát cơn đau do hàm lượng purine cao. Thậm chí, việc nạp quá nhiều isoflavone còn bị cảnh báo có thể gây xáo trộn chức năng tuyến giáp cũng như tác động không tốt đến một số trường hợp ung thư vú.