Ung thư đại trực tràng đứng thứ 3 về số ca mắc mới tại Việt Nam

Nguồn ảnh: VnExpress

Ung thư đại trực tràng là gánh nặng lớn của y tế Việt Nam khi số ca mắc mới gia tăng, đứng thứ ba trong các loại ung thư phổ biến, phần lớn người bệnh chẩn đoán ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị.

Theo số liệu Globocan 2024 do Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) vừa công bố, Việt Nam ghi nhận 177.404 ca ung thư mắc mới và 111.015 ca tử vong do ung thư. Ung thư đại trực tràng đứng thứ ba về số ca mắc mới, sau ung thư vú và ung thư phổi, đồng thời nằm trong ba nguyên nhân tử vong do ung thư hàng đầu, sau ung thư phổi và ung thư gan. So với số liệu Globocan 2022, ung thư đại trực tràng tăng một bậc về số ca mắc mới và hai bậc về số ca tử vong.

ThS.BS Trần Đình Tân, Phó trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa 1, Bệnh viện K, chỉ ra nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh như chế độ sinh hoạt thất thường, môi trường, di truyền, tuổi tác và polyp đại tràng. Polyp để lâu không xử lý có thể tiến triển thành ung thư. Bệnh đang trẻ hóa theo lối ăn uống với khẩu phần nhiều thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, thiếu rau quả, cộng thêm hút thuốc, rượu bia và lười vận động đều đẩy nguy cơ lên cao.

Bệnh thường báo hiệu qua đại tiện ra máu, thay đổi thói quen đi tiêu, táo bón hay tiêu chảy kéo dài, đau bụng, cảm giác đi ngoài không hết, thiếu máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Các dấu hiệu này dễ lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường khiến người bệnh chần chừ đi khám.

Bác sĩ sử dụng robot phẫu thuật ung thư đại trực tràng cho bệnh nhân tại Bệnh viện K. Ảnh: Hà Trần — Bác sĩ sử dụng robot phẫu thuật ung thư đại trực tràng cho bệnh nhân tại Bệnh viện K. Ảnh: *Hà Trần*

Thời điểm phát hiện quyết định phương pháp điều trị. Khi tổn thương mới xâm lấn nông vào lớp dưới niêm mạc, bác sĩ có thể cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi (ESD), bảo tồn đại trực tràng và tránh một cuộc mổ lớn. Tổn thương xâm lấn sâu hơn buộc phải phẫu thuật triệt căn.

Robot phẫu thuật đang mở rộng lựa chọn cho ca khó. Tại Bệnh viện K, một nam bệnh nhân 47 tuổi nhập viện sau hai tuần rối loạn tiêu hóa, đi ngoài phân lẫn máu. Nội soi phát hiện khối u cách rìa hậu môn khoảng 2 cm, chẩn đoán xác định ung thư biểu mô tuyến trực tràng. BS Tân đánh giá khối u nằm vị trí rất thấp, đòi hỏi kỹ thuật cao để vừa triệt căn, vừa giữ chức năng và chất lượng sống. Kíp mổ dùng robot Da Vinci Xi. Một ngày sau mổ, bệnh nhân tự chủ sinh hoạt.

Phát hiện sớm thay đổi cục diện điều trị. Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, ung thư đại trực tràng giai đoạn khu trú đạt tỷ lệ sống thêm 5 năm tương đối khoảng 90%. Năm 2018, cơ quan này hạ tuổi khuyến cáo tầm soát từ 50 xuống 45. Nội soi đại trực tràng vẫn là phương pháp hiệu quả nhất, cho phép phát hiện tổn thương tiền ung thư, cắt bỏ polyp và sinh thiết làm mô bệnh học.

Lê Nga

Số liệu Globocan 2024 từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế cho thấy ung thư đại trực tràng đã vươn lên vị trí thứ ba về số ca mắc mới và lọt vào nhóm ba nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu tại Việt Nam. So với năm 2022, căn bệnh này tăng một bậc về ca mắc và tăng hai bậc về số ca tử vong trong bối cảnh cả nước ghi nhận 177.404 ca mắc mới cùng 111.015 trường hợp tử vong do ung thư. Tình trạng bệnh nhân thường được chẩn đoán ở giai đoạn muộn đang tạo nên gánh nặng điều trị rất lớn cho hệ thống y tế. Theo ThS.BS Trần Đình Tân, Phó trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa 1 tại Bệnh viện K, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa do lối sống ít vận động, hút thuốc, uống rượu bia cùng chế độ ăn thừa thịt đỏ nhưng thiếu rau quả. Các tổn thương ban đầu như polyp nếu không xử lý kịp thời sẽ dần tiến triển thành khối u ác tính. Đáng ngại hơn, các dấu hiệu cảnh báo sớm như rối loạn tiêu hóa, đại tiện ra máu hay sụt cân bất thường thường bị nhầm lẫn với bệnh lý tiêu hóa thông thường, khiến người bệnh chần chừ đi khám. Thời điểm phát hiện là yếu tố then chốt quyết định phương pháp can thiệp và khả năng bảo tồn cơ quan cho người bệnh. Việc ứng dụng các kỹ thuật hiện đại như cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi hoặc phẫu thuật bằng robot Da Vinci Xi tại Bệnh viện K đã giúp xử lý triệt căn nhiều ca bệnh phức tạp ở vị trí thấp và rút ngắn thời gian hồi phục. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh nội soi đại trực tràng là phương pháp tầm soát hiệu quả nhất hiện nay, mang lại cơ hội sống thêm 5 năm tới 90% nếu bệnh được can thiệp ngay từ giai đoạn khu trú.