Trả lời:
Huyết áp có xu hướng tăng theo tuổi, đặc biệt là huyết áp tâm thu (số trên). Sự gia tăng này liên quan nhiều đến quá trình lão hóa của hệ thống mạch máu, đồng thời chịu ảnh hưởng của chế độ ăn uống, cân nặng, mức độ vận động, stress, giấc ngủ, bệnh lý nền...
Khi còn trẻ, mạch máu có độ đàn hồi tốt, có khả năng co giãn theo từng nhịp tim để giúp giảm tác động của dòng máu lên thành mạch. Theo tuổi tác, thành động mạch dần cứng và kém đàn hồi, đặc biệt ở động mạch lớn, khiến áp lực của dòng máu lên thành mạch tăng, từ đó huyết áp tâm thu có xu hướng tăng.
Nhiều trường hợp từng có huyết áp thấp hoặc bình thường khi còn trẻ, song khi đến tuổi trung niên và cao tuổi lại tăng cao. Khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên nhưng huyết áp tâm trương vẫn dưới 90 mmHg, tình trạng này được gọi là tăng huyết áp tâm thu đơn độc, thường gặp ở người lớn tuổi.
Người bệnh theo dõi huyết áp bằng máy đo bắp tay. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tuy nhiên, tuổi tác chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng. Theo thời gian, các yếu tố như thừa cân, béo phì, tích tụ mỡ nội tạng, ăn nhiều muối, ít vận động, uống nhiều rượu bia, hút thuốc, căng thẳng kéo dài hoặc thiếu ngủ có thể cùng tác động.
Một số bệnh lý cũng có thể góp phần làm tăng huyết áp như bệnh thận mạn, ngưng thở khi ngủ và các rối loạn chuyển hóa. Ngoài ra, sử dụng thường xuyên các loại thuốc như chống viêm không steroid, một số thuốc tránh thai, corticosteroid, thuốc thông mũi có chất gây co mạch và một số chất kích thích cũng là yếu tố nguy cơ.
Huyết áp cao kéo dài làm tăng áp lực lên tim và thành mạch, gây tăng nguy cơ tổn thương tim, mạch máu, não và thận, dễ dẫn tới bệnh mạch vành, suy tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và bệnh thận mạn. Nếu đo huyết áp đúng cách và nhiều lần cho kết quả từ 130/80 mmHg trở lên, đặc biệt khi huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên, bạn nên theo dõi và trao đổi với bác sĩ để được đánh giá chính xác.
Bạn nên theo dõi chỉ số này tại nhà bằng máy đo bắp tay đã được kiểm định. Nghỉ yên vài phút trước khi đo, giữ đúng tư thế, đo lặp lại vào các thời điểm khác nhau trong ngày và liên tục trong nhiều ngày. Việc ghi lại kết quả giúp bác sĩ nhận biết huyết áp có thực sự tăng ổn định hay chỉ dao động nhất thời, từ đó có hướng xử trí phù hợp.
Bạn cũng nên duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế muối và thực phẩm chế biến sẵn, tăng rau xanh và thực phẩm lành mạnh cho tim mạch, vận động thường xuyên, hạn chế rượu bia, không hút thuốc, ngủ đủ và kiểm soát stress. Những biện pháp này hạn chế các yếu tố thúc đẩy huyết áp tăng và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.
ThS.BS Nguyễn Thị Hậu
Trung tâm Tim mạch
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy