Bác sĩ chuyên khoa I Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết như trên trong bối cảnh Bộ Y tế ghi nhận hơn 170.000 ca sốt xuất huyết trong 10 tháng đầu năm, tăng 26% so với cùng kỳ song dịch lưu hành quanh năm và không còn diễn biến theo mùa như trước.
Theo bác sĩ, không phải mọi trường hợp sốt xuất huyết đều cần nhập viện. Người bệnh ổn định có thể được bác sĩ chỉ định điều trị ngoại trú sau khi thăm khám, đánh giá dấu hiệu cảnh báo và khả năng theo dõi tại nhà.
Tuy nhiên, có nhiều bệnh nhân không khám bệnh hoặc điều trị theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Họ tự mua thuốc uống, không đi khám hoặc bỏ lịch tái khám, dẫn tới trở nặng, chịu di chứng lâu dài sau khi khỏi bệnh.
Bệnh nhân bị sốc sốt xuất huyết Dengue biến chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS) và suy đa tạng. Ảnh: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương
Bác sĩ Phương phân tích nguy cơ đầu tiên đến từ việc sử dụng sai thuốc. Ví dụ các thuốc hạ sốt như aspirin, ibuprofen và các thuốc chống viêm không steroid có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Do đó, các cơ sở y tế đều khuyến cáo người mắc sốt xuất huyết không tự sử dụng những thuốc này.
Sai lầm tiếp theo là chỉ dựa vào thân nhiệt để đánh giá mức độ hồi phục. Khi thấy bớt sốt, người bệnh có tâm lý bệnh đã khỏi nên ngừng theo dõi hoặc bỏ tái khám, dù đây có thể là lúc xuất hiện dấu hiệu chuyển nặng. Những biểu hiện như đau bụng, nôn, ăn uống kém, mệt nhiều dễ bị xem là tình trạng thông thường sau vài ngày sốt.
Một nguyên nhân khác là nhầm triệu chứng sốt xuất huyết với các bệnh nhiễm virus thông thường. Khi sốt, đau đầu, đau mỏi người hoặc buồn nôn, nhiều người chỉ uống thuốc hạ sốt và nghỉ ngơi, chờ bệnh tự khỏi. Việc trì hoãn thăm khám khiến người bệnh chưa được xác định nguyên nhân và hướng dẫn theo dõi phù hợp.
Theo bác sĩ Phương, khi theo dõi sốt xuất huyết tại nhà, mọi người cần chú ý cả khả năng ăn uống, mức độ tỉnh táo, lượng nước tiểu và biểu hiện chảy máu. Người chăm sóc không nên chỉ hỏi người bệnh còn sốt hay không, mà cần nhận biết những thay đổi so với trước đó để đưa đi khám kịp thời.
TP HCM Phát động chiến dịch cao điểm phòng, chống sốt xuất huyết và tay chân miệng. Ảnh: Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP HCM
Bên cạnh đó, người điều trị ngoại trú cần được theo dõi, tái khám hàng ngày và xét nghiệm theo chỉ định, nhất là từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7. Kết quả thăm khám, xét nghiệm giúp bác sĩ quyết định tiếp tục điều trị ngoại trú hay cần nhập viện; cảm giác đỡ mệt không thay thế được đánh giá này.
Nếu đau bụng nhiều, nôn liên tục, mệt lả, vật vã, lừ đừ, chảy máu, tiểu ít hoặc tay chân lạnh, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay, không chờ đến lịch hẹn. Chậm xử trí có thể khiến bệnh tiến triển đến sốc, tổn thương nhiều cơ quan và tử vong.
Bác sĩ Phương cho biết hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu virus Dengue. Điều trị chủ yếu là chăm sóc phù hợp, theo dõi diễn tiến và xử trí kịp thời biến chứng. Vì vậy, người sốt chưa rõ nguyên nhân, đặc biệt tại khu vực có dịch, cần đi khám sớm, chỉ điều trị tại nhà khi được bác sĩ hướng dẫn. Khi được chỉ định theo dõi tại nhà, người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước, bù điện giải phù hợp và dùng paracetamol đúng liều nếu cần.
Để phòng bệnh, người dân cần loại bỏ nước đọng, đậy kín dụng cụ chứa nước, diệt lăng quăng và tránh muỗi đốt. Người dân có thể tiêm kết hợp vaccine ngừa sốt xuất huyết để tăng hiệu quả dự phòng sốt xuất huyết.
Người lớn tiêm vaccine sốt xuất huyết phòng bệnh tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Bình An
Vaccine dành cho người từ 4 tuổi trở lên, kể cả người từng mắc bệnh, lịch tiêm hai mũi cách nhau ba tháng. Các nghiên cứu lâm sàng ghi nhận hiệu quả phòng sốt xuất huyết có triệu chứng hơn 80% và giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% trong thời gian theo dõi được báo cáo.
Theo bác sĩ Phương, vaccine bổ sung biện pháp phòng ngừa chủ động trước bệnh sốt xuất huyết, đặc biệt trong bối cảnh virus lưu hành quanh năm và người dân có thể mắc bệnh nhiều lần. Việc tiêm chủng cần được khám sàng lọc, tư vấn phù hợp với tình trạng sức khỏe, không thay thế các biện pháp kiểm soát muỗi truyền bệnh.
Kha Nhiên