Ngày 29/9, liên quan vụ hai dòng họ cùng nhận một ngôi mộ tổ tại khu vực Đồng Đen, UBND xã Hưng Nguyên (tỉnh Nghệ An) tổ chức buổi hòa giải với sự tham gia của đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cùng đại diện hai dòng họ.
Tại buổi làm việc, cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã thông qua nội dung đơn kiến nghị của dòng họ Phạm và dòng họ Nguyễn.
Theo dòng họ Nguyễn, căn cứ gia phả, tư liệu dòng họ và đạo sắc được dịch năm 1997, cụ tổ Nguyễn Dặm, quê xã Ước Lệ (nay thuộc xã Hưng Nguyên), được an táng tại khu vực Đồng Đen. Nhiều năm qua, con cháu vẫn đến thăm viếng, chăm sóc và hương khói.
Trong khi đó, dòng họ Phạm căn cứ gia phả cho rằng cụ tổ Phạm Văn Minh, quê Phú Điền, xã Hưng Phú cũ (nay là xã Lam Thành), từng đến dạy học, lập nghiệp tại làng Yên Nậu, xóm Hồng Hà, xã Hưng Thông cũ (nay là xã Hưng Nguyên Nam) và được an táng tại khu vực Đồng Đen sau khi qua đời.
Phần mộ này đã được dòng họ Phạm tu sửa nhiều lần. Cuối năm 2025, dòng họ Phạm phát hiện trong khuôn viên ngôi mộ xuất hiện thêm một bia đá ghi tên cụ tổ Nguyễn Dặm. Vụ việc sau đó được phản ánh đến chính quyền địa phương.
Tại buổi hòa giải, ông Nguyễn Văn Hoành (70 tuổi, trú xã Nghĩa Hưng), đại diện dòng họ Nguyễn, cho biết gia phả dòng họ đã bị cháy, hiện chỉ còn bản sắc phong liên quan đến cụ Nguyễn Dặm.
Ông Hoành cho biết hàng năm con cháu vẫn đến khu vực Đồng Đen thắp hương. Ông cũng đưa ra một số thông tin cá nhân để chứng minh mối liên hệ với ngôi mộ.
Theo ông, năm 1973, ông được cha đưa về thăm quê và thăm ngôi mộ. Đến năm 1992, ông lưu giữ một số hình ảnh liên quan đến ngôi mộ.
Điện dòng họ Phạm, ông Phạm Xuân Trình thông tin, nhiều năm qua họ Phạm vẫn biết việc con cháu họ Nguyễn đến thắp hương tại ngôi mộ, và không ngăn cản.
“Tuy nhiên, việc đặt bia mang tên họ khác trong khuôn viên mộ tổ của dòng họ chúng tôi là không đúng. Chúng tôi không cấm dòng họ Nguyễn đến hương khói, nhưng đề nghị di dời tấm bia”, ông Trình nói.
Tại buổi làm việc, cơ quan chuyên môn cũng phân tích các tài liệu do hai dòng họ cung cấp.
Ông Trần Văn Hữu, cán bộ Phòng Quản lý di sản (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, cuốn gia phả dòng họ Phạm được bảo quản khá tốt, ghi chép cụ thể về các đời và được lập ngày 16/12/1848.
Theo ông Hữu, trong gia phả có ghi khu vực an táng cụ ông tại Đồng Đen, đồng thời đề cập nơi sinh và quá trình lập nghiệp của cụ như trong đơn kiến nghị của dòng họ Phạm.
Đối với dòng họ Nguyễn, ông Hữu cho biết đạo sắc phong ưu binh năm 1783 thể hiện việc ông Nguyễn Dặm được sắc phong khi còn đi lính ở khu vực phía Bắc. “Việc sắc phong khi ông còn sống không phản ánh việc ngôi mộ của ông ở đâu”, ông Hữu nói.
Chưa đủ căn cứ xác định
Sau khi lắng nghe ý kiến các bên, ông Nguyễn Văn Đàn, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên cho biết, ngay khi tiếp nhận đơn kiến nghị, địa phương đã tổ chức kiểm tra thực tế khu vực ngôi mộ.
Theo ông Đàn, khu vực Đồng Đen trước đây có diện tích rất rộng. Sau những năm 1960, địa phương quy hoạch lại, phần lớn các ngôi mộ tại đây được đưa về an táng tại nghĩa trang xã Hưng Đạo cũ.
Qua xem xét các tài liệu, ông Đàn cho rằng gia phả dòng họ Phạm cung cấp khá đầy đủ nhưng không xác định được tọa độ, vị trí cụ thể của ngôi mộ. Trong khi đó, các tài liệu do dòng họ Nguyễn cung cấp, gồm một số hình ảnh và sắc phong, cũng chưa thể hiện vị trí chôn cất.
“Xã chưa thể kết luận đây là mộ tổ của dòng họ nào, bởi các tư liệu hiện có chưa đủ để chứng minh điều này”, ông Đàn nói.
Theo lãnh đạo xã Hưng Nguyên, sau buổi hòa giải, hai dòng họ sẽ tiếp tục tìm hiểu, bổ sung tư liệu liên quan và giữ nguyên hiện trạng ngôi mộ trong thời gian chờ xác minh.
Địa phương cũng đề nghị hai bên tiếp tục bàn bạc, trao đổi để tìm tiếng nói chung, giữ gìn đoàn kết. Trường hợp không thống nhất được phương án giải quyết, các bên có thể tiếp tục kiến nghị lên cấp có thẩm quyền xem xét.